Πιστοποιητικό υποχρεωτικά

Η ισότητα είναι σπουδαία δημοκρατική κατάκτηση. Εχει σημασία όμως πώς προσδιορίζεται η έννοια της ισότητας, απέναντι σε τι. Οπως καταγράφεται στην πρώτη παράγραφο του τέταρτου άρθρου του Συντάγματος, «οι Ελληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου». Ο νόμος, δηλαδή, δεν μεροληπτεί, δεν αναγνωρίζει πλούτη ή επαγγελματικά ή κοινωνικά προσόντα, όλοι αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο από τον νόμο. Αλλά προφανώς στη ζωή τους δεν είναι ίδιοι. Διαφέρουν, η διαφορά, το δικαίωμα στη διαφορά είναι μια επίσης σπουδαία δημοκρατική κατάκτηση. Στη βάση της διαφοράς βρίσκεται η ατομικότητα: η συγκρότηση καθενός και καθεμιάς ως άτομο μέσα σε μια κοινωνία ισότητας είναι ακόμα ένα στοιχείο σύμφυτο με τις δημοκρατίες.

Τα παραπάνω απλά και καταστατικά παρατίθενται για ένα μόνο λόγο: για να ειπωθεί ότι στο πλαίσιο μιας κοινωνίας τα μέλη της οποίας είναι ίσα απέναντι στον νόμο, οι άνθρωποι δομούνται με βάση τα χαρακτηριστικά που συγκροτούν τις πολυπλοκότητές τους (για να χρησιμοποιήσω την έκφραση του αμερικανού ποιητή Γουόλτ Γουίτμαν, «περιέχω πολυπλοκότητες»). Μέρος αυτού που όλοι είμαστε είναι μια συνειδητή προσπάθεια απόκτησης γνώσεων και δεξιοτήτων που προστίθενται στην ιδιαιτερότητά μας. Ηταν χωρίς λόγο η συζήτηση που προκλήθηκε την περασμένη δεκαετία από την Αριστερά για την αριστεία, που ουσιαστικά είναι η αναγνώριση της θετικής διάκρισης κάθε ανθρώπου που (θα έπρεπε να) την αξίζει. Η αριστεία είναι συστατικό της πολύτιμης διαφοράς που κάνει σημαντικές τις κοινωνίες μας, διότι στηρίζονται σε ατομικότητες και όχι στον όχλο.

Κάθε διαφορά, κάθε θετική διάκριση σε μια κοινωνία ισότητας απέναντι στον νόμο, διαμορφώνει μορφωτικά και επαγγελματικά προσόντα. Η γνώση, εκτός από προσωπική ανάγκη, είναι και στοιχείο κοινωνικής αξιολόγησης όσων την κατέχουν και την προσφέρουν στην αγορά εργασίας. Θα μπορούσε κανείς να εισηγηθεί την κατάργηση των τρόπων πιστοποίησης της γνώσης – τα πτυχία, τα μεταπτυχιακά, τα διδακτορικά;

Εξίσου σημαντική είναι η καταγραφή της θωράκισης των πολιτών απέναντι στην πανδημία. Η καταγραφή της υγειονομικής ταυτότητας των εμβολιασμένων, προφανώς, χρησιμεύει ως στοιχείο κοινωνικής αξιολόγησής τους σε συνθήκη υγειονομικής κρίσης: σε μια κοινωνία όπου υπάρχει αντιεμβολιαστικό ρεύμα και προσωπική αντίσταση στη διεκδίκηση της ανοσίας της κοινότητας, τη στιγμή μάλιστα που το εμβόλιο προσφέρεται δωρεάν, η καταγραφή της θετικής διαφοράς είναι υποχρέωση της πολιτείας προς τους συνεπείς πολίτες της – αλλά και στο κοινό συμφέρον, μια που η πρώτη συνέπεια της πανδημίας καθρεφτίζεται στην οικονομία. Πιστοποιητικό, συνεπώς, πάση θυσία. Είναι υποχρέωση των κρατών η ανταμοιβή των συνεπών πολιτών τους.