Ποιος ωφελείται {LF}από τη σύγκρουση

Η πρόσφατη απόφαση ισραηλινού δικαστηρίου να εξοστρακίσει μερικές δεκάδες οικογένειες Παλαιστινίων από την ιστορική γειτονιά Sheikh Jarrah της Ανατολικής Ιερουσαλήμ αποτέλεσε τη θρυαλλίδα που απελευθέρωσε το νέο κύμα βίας που σαρώνει την περιοχή. Ενώ η Χαμάς κατάφερε να πετύχει τον στόχο της να πλήξει το Ισραήλ ακόμα και στο Τελ Αβίβ προκαλώντας αθώα θύματα, η απάντηση του ισραηλινού στρατού υπήρξε ακαριαία. Εκατοντάδες Παλαιστίνιοι, ανάμεσά τους και πολλά παιδιά, έχασαν τη ζωή τους στη Λωρίδα της Γάζας από τους ανελέητους ισραηλινούς βομβαρδισμούς και δεκάδες χιλιάδες αναγκάζονται για ακόμα μια φορά να γίνουν πρόσφυγες στη γη τους υπό την ασφυκτική πίεση της ισραηλινής αεροπορίας.

Οι αχνές και αδύναμες εκκλήσεις για εκεχειρία πέφτουν στο κενό α) της προσπάθειας του υπηρεσιακού πρωθυπουργού Νετανιάχου να γαντζωθεί στην εξουσία εκμεταλλευόμενος τη συγκυρία β) της νέας τακτικής της Χαμάς, που παρουσιάζει εαυτόν ως προστάτη των ιερών τόπων των μουσουλμάνων στην Ιερουσαλήμ, και ειδικά το τέμενος Al Aqsa, καθιστώντας με αυτόν τον τρόπο σαφές πως δεν θα διστάσει να συνεχίσει τις επιθέσεις αλλά και γ) της ανύπαρκτης Fatah και του ηγέτη της Μαχμούντ Αμπάς που αδυνατεί να βάλει φρένο στους απελπισμένους και γι’ αυτό εξαγριωμένους νέους που υφίστανται συστηματικές ταπεινώσεις, έλλειψη δουλειάς και προοπτικής σε έναν τόπο που τους ανήκει αλλά δεν τους χωρά.

Η σύγκρουση είναι πολλαπλά επικίνδυνη για τους προαναφερθέντες λόγους, μια που οι κυρίως παίκτες των δύο πλευρών είτε επωφελούνται της αντιπαράθεσης, είτε αδυνατούν να την ελέγξουν. Τα πράγματα δυσχεραίνουν έτι περαιτέρω λαμβάνοντας υπόψη πως οι συγκρούσεις μεταξύ αράβων και εβραίων πολιτών του Ισραήλ αρχίζει και εξαπλώνεται ανά την επικράτεια, με πογκρόμ εις βάρος Αράβων από ακροδεξιά στοιχεία που ζητούν εκδίκηση για τις επιθέσεις της Χαμάς και βλέπουν στον αραβικό πληθυσμό τον εντός των τειχών εχθρό. Νόμος του 2018 είχε προλειάνει το έδαφος, καθιστώντας τα εβραϊκά επίσημη γλώσσα υποβαθμίζοντας τα αραβικά, διακηρύσσοντας πως μονάχα οι Εβραίοι διατηρούν το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και ανακηρύσσοντας τον εποικισμό εδαφών πολιτική εθνικής σημασίας (!) που το κράτος οφείλει να υποστηρίζει και να υποβοηθά ποικιλοτρόπως.

Σε μια χώρα 9 εκατομμυρίων πολιτών, εκ των οποίων το 20 τοις εκατό είναι Αραβες, η νομιμοποίηση του καθεστώτος διακρίσεων εις βάρος του αραβικού πληθυσμού αποτελεί την πιο σαφή ένδειξη της δεξιάς στροφής της πολιτικής σκηνής στη χώρα, οι ρίζες της οποίας εντοπίζονται στη δεκαετία του ’90. Δυστυχώς για τους ισραηλινούς πολίτες, αυτές οι πολιτικές επιλογές κάθε άλλο παρά μεγιστοποιούν το αίσθημα ασφάλειας που δικαιούνται να αισθάνονται. Αντιθέτως, δίνουν τροφή σε άφρονες που στρέφονται εναντίον του Ισραήλ και διέπονται από έναν δηλητηριώδη αντισημιτισμό που επιβραβεύει τον φανατισμό και τη μισαλλοδοξία.

Η πρώτη προτεραιότητα τώρα είναι η άμεση εκεχειρία, όμως απουσιάζει η δύναμη που μπορεί να την επιβάλει. Οι ΗΠΑ συστοιχίζονται παραδοσιακά με το Ισραήλ και, παρά τη μετατροπή του προβλήματος από πολιτικό (δύο κράτη, κατανομή εδαφών κ.λπ.) σε ανθρωπιστικό με επίκεντρο τη Γάζα, δεν θα παρέμβουν δυναμικά στις εξελίξεις. Η ΕΕ παραμένει διπλωματικός ουραγός στην περιοχή, ενώ και ο συνασπισμός αραβικών κρατών στην περιοχή, κυρίως η Αίγυπτος αλλά και η Ιορδανία που απορρίπτουν τον ισλαμισμό της Χαμάς και θα ήθελαν να παγώσουν τη διαμάχη, παραμένει διαιρεμένος και αδύναμος. H σύναψη διπλωματικών σχέσεων μεταξύ από τη μία του Ισραήλ και από την άλλη Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και Μπαχρέιν το περασμένο καλοκαίρι αδυνατεί να αλλάξει τις ισορροπίες. Η αιματοχυσία θα σταματήσει όταν οι βραχυπρόθεσμοι στόχοι των επωφελουμένων αυτής θα έχουν εκπληρωθεί. Ομως η μακροχρόνια ειρήνευση στην περιοχή θα έχει δεχτεί ένα ακόμα σοβαρό πλήγμα, μεγαλώνοντας το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών.

Ο Δημήτρης Τσαρούχας είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επιστημονικός συνεργάτης στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)