Η ζυγαριά του δημόσιου συμφέροντος

Το ότι χρεωκόπησε η Ελλάδα μόλις το 2010 και όχι νωρίτερα αποδεικνύεται εκ των υστέρων ότι ήταν καθαρά τυχαίο. Το ότι η ΔΕΗ η μεγαλύτερη εταιρεία της χώρας έφτασε στα πρόθυρα της χρεωκοπίας το 2019, όμως, μόνο τυχαίο δεν ήταν. Το μονοπώλιο στην ηλεκτρική ενέργεια την έσωζε από τις διαχρονικές σπατάλες και τις καταστροφικές αποφάσεις που τη χαρακτήριζαν στη μακραίωνη ιστορία της. Μια χαρακτηριστική μεν, αλλά απίστευτη ιστορία ελληνικής κρατικής – πλήρως αποτυχημένης – επιχειρηματικότητας που σχετίζεται με τη ΔΕΗ ήρθε ξανά στην επικαιρότητα με την απόφαση του υπουργείου Ενέργειας να ολοκληρωθεί επιτέλους μετά από 20 χρόνια το φράγμα Μεσοχώρας. Δύο δεκαετίες τώρα, πάνω στη Νότια Πίνδο, στην κοίτη του ποταμού Αχελώου, βρίσκονται ως «φαντάσματα» τα τσιμεντένια τείχη ενός φράγματος και ενός υδροηλεκτρικού εργοστασίου.

Μια απόφαση που εντάσσονταν σε άλλες εποχές, στο πλαίσιο του κακοσχεδιασμένου «φαραωνικού» έργου της εκτροπής του Αχελώου, άφησε ερείπια πίσω της για δεκαετίες και δεκάδες εκατομμύρια μιας ελληνικής κρατικής εταιρείας, της ΔΕΗ. Χρήματα δηλαδή του έλληνα φορολογούμενου.

Μια τεράστια επένδυση που έχει κοστίσει περίπου 500 εκατ. ευρώ σε σημερινές τιμές και που έχει τη δυνατότητα να ηλεκτροδοτήσει μία πόλη σαν το Περιστέρι. Που ακόμα και τώρα φορτώνει με απώλειες ύψους 25-30 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως τη ΔΕΗ.

Μπορεί η αρχική απόφαση να ήταν λάθος. Το έργο όμως ολοκληρώθηκε. Η χρησιμότητά του αδιαπραγμάτευτη για να μένει «παγωμένη» στο όνομα της προστασίας της πέστροφας ή ενός οικισμού με μονοψήφιο αριθμό κατοίκων. Δύο δεκαετίες τώρα τα χρήματα των φορολογουμένων χρησιμεύουν μόνο ως τόπος καταστροφών των απανταχού μπαχαλάκηδων, των παραποτάμιων πάρτι, των γκράφιτι στους τοίχους και των σπασμένων τζαμιών.

Κάθε νοήμων νους εκνευρίζεται όταν βρίσκεται αντιμέτωπος με τέτοιες καταστάσεις. Το ίδιο έπαθε και ο Πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης όταν βρέθηκε στην περιοχή τον Ιανουάριο. Εξοργίστηκε όπως οργίζεται ο μέσος πολίτης για την αδράνεια του κράτους καθημερινά στις διάφορες εκφάνσεις του.

Μετά από αυτή την επίσκεψη αποφασίστηκε η «νεκρανάσταση» του έργου. Αγνωστο πού θα βγει και αυτή η προσπάθεια.

Η πληροφόρηση που υπάρχει δείχνει ότι ο ηλεκτρολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός της μονάδας είναι απαρχαιωμένος λόγω της 20ετούς αδράνειας. Κανείς δεν ξέρει αν μπορεί να λειτουργήσει. Η σήραγγα από την οποία θα περνούσε κανονικά το νερό που θα γέμιζε το φράγμα έχει σκαφτεί και είναι πολύ πιθανό να μην μπορεί να περάσει το νερό.

Οι «ανήσυχοι πολίτες» καραδοκούν. Επί ΣΥΡΙΖΑ το 2017, ο τότε αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος Σ. Φάμελλος είχε επιχειρήσει μια ακόμα προσπάθεια να ολοκληρωθεί το έργο με την υπογραφή της Απόφασης Εγκρισης Περιβαλλοντικών Ορων (ΑΕΠΟ). Από τη ΔΕΗ έλεγαν τότε ότι χρειάζονταν άλλα 100 εκατ. για να τεθεί σε λειτουργία. Ακολούθως παίχτηκε το γνωστό έργο. Μια νέα προσφυγή, μια νέα απόφαση του ΣτΕ και το έργο μπλοκαρίστηκε.

Και το ερώτημα παραμένει. Πού βρίσκεται το όριο μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου συμφέροντος. Επίσης, ποιο δημόσιο συμφέρον είναι πιο ισχυρό στην ζυγαριά; Αυτό που λέει ότι κακώς το κατασκευάσατε αλλά αφήστε το ως «φάντασμα» να το θυμάστε; Ή αυτό που λέει ότι πρέπει να προχωρήσει καθώς αντικαθιστά στο ενεργειακό μείγμα τον ρυπογόνο λιγνίτη και θέτει σε λειτουργία ένα ογκώδες ανθρώπινο κατασκεύασμα που επιπλέον ρυπαίνει λόγω αχρηστίας; Ολα αυτά τα ερωτήματα κάθε κανονική χώρα – όχι μια χώρα «χαβαλέ» – έχει μάθει να τα απαντάει μέσω των θεσμών της, να αναλαμβάνει το βάρος των αποφάσεων ή των λαθών της και να προχωράει…