«Θαυμάζω και ζηλεύω όσους συνθέτουν μουσική»

Σε μία από τις τρεις συνεντεύξεις μας με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη που αναφερόταν εξ ολοκλήρου στα παιδικά του χρόνια, ο πατέρας σας είχε πει πως αν υπήρχε ένα πρόσωπο που θα ήθελε να ξανασυναντήσει ήταν η μητέρα του. Εσείς ποιο είναι το πρόσωπο που έχει φύγει και θα θέλατε να ξανασυναντήσετε;

Τον Παύλο. Και για λόγους προσωπικούς που δεν χρειάζεται να αναλύσω, αλλά και διότι θα ήθελα πάρα πολύ να ακούσω τις σκέψεις του για τις σημερινές προκλήσεις.

Λέγοντας παλαιότερα ότι είστε παιδί της δικτατορίας, είχατε αναφερθεί σε συγγραφείς και σε λογοτέχνη, αλλά και σε άλλα πρόσωπα που είχατε γνωρίσει κατά τη διάρκεια της Επταετίας στο Παρίσι. Μιλήστε μας για τα χρόνια αυτά.

Αυτά τα χρόνια ήταν καθοριστικά για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα μου αλλά και τον τρόπο με τον οποίο βλέπω τα πράγματα ακόμη και σήμερα. Στην κρίσιμη ηλικία της εφηβείας μου είχα την τύχη να γνωρίσω και να ακούσω σημαντικούς ανθρώπους που καθόρισαν τις απόψεις μου και επηρέασαν τις επιλογές μου, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, η Μελίνα, ο Ζυλ Ντασσέν, η Αλκη Ζέη, ο Γιώργος Σεβαστίκογλου και ο Μάριος Πλωρίτης. Ο Σεβαστίκογλου ήταν ο άνθρωπος που μας πήγε στις πρώτες θεατρικές παραστάσεις και ο Μάριος Πλωρίτης ήταν αυτός που επηρέασε τα διαβάσματά μας. Εχω παρακολουθήσει ατελείωτες συζητήσεις για τον κοινό στόχο που ήταν η ανατροπή της χούντας, αλλά και για όλα τα ρεύματα στην τέχνη, τον κινηματογράφο και το θέατρο που διαμορφώνονταν μετά τον Μάη του ’68. Είναι μια περίοδος της ζωής μου πολύ πυκνή σε μνήμες και συναισθήματα που άφησαν έντονο αποτύπωμα στη μετέπειτα ζωή μου.

Ποια μορφή τέχνης είναι αυτή που σας συγκινεί περισσότερο και ποιο είναι το βιβλίο σε σχέση με αυτά που έχετε διαβάσει, ο ζωγραφικός πίνακας που έχετε θαυμάσει και η κινηματογραφική ταινία που σας έχει συναρπάσει ώστε αυθορμήτως να επανέρχονται στο μυαλό σας όταν σας ρωτούν σχετικά;

Με βεβαιότητα θα έλεγα ότι με συγκινεί η μουσική. Θεωρώ ότι είναι ευλογημένοι οι άνθρωποι που έχουν τη δυνατότητα να συνθέτουν νότες. Η μουσική είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με κάθε στιγμή της ζωής μου, ευχάριστη ή δυσάρεστη, καθημερινή ή ξεχωριστή και σπουδαία. Εχει τη δύναμη να ξυπνάει μνήμες και συναισθήματα, να γιατρεύει την ψυχή. Θαυμάζω αυτό το χάρισμα και το ζηλεύω πραγματικά.

Η «Ασκητική» του Καζαντζάκη είναι ένα βιβλίο που με έχει επηρεάσει πολύ. Κυρίαρχο στοιχείο είναι, κατά τη γνώμη μου, η ευθύνη και η πράξη, η αντίθεσή του στην απάθεια εκείνου που επιλέγει να μένει αμέτοχος. Γράφει ο Καζαντζάκης: «Ν’ αγαπάς την ευθύνη. Να λες: Εγώ, εγώ μονάχος έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δεν σωθεί, εγώ φταίω». Και νομίζω τα λέει όλα.

Στη ζωγραφική είναι πάρα πολύ δύσκολο να επιλέξω, διότι υπάρχουν πολλοί αριστουργηματικοί ζωγραφικοί πίνακες. Προσωπικά είμαι λάτρις των ιμπρεσιονιστών και αν έπρεπε να διαλέξω ανάμεσα στον Μονέ, τον Μανέ, τον Σεζάν κ.λπ., νομίζω πάντα το βάρος θα έπεφτε στον Βαν Γκογκ και τα ηλιοτρόπιά του.

Η κινηματογραφική ταινία που βρίσκω συναρπαστική είναι το «Οσα παίρνει ο άνεμος». Πάντοτε θυμάμαι τη Σκάρλετ Ο’Χάρα όταν έλεγε ότι «αύριο θα είναι μια καινούργια μέρα».

Σε σχέση με τις χώρες όπου έχετε ταξιδέψει, ποια είναι αυτή που επανέρχεται ζωηρότερα μέσα σας και για ποιους λόγους;

Καταρχήν δεν υπάρχει καμία χώρα από αυτές που έχω επισκεφθεί η οποία να με έχει αφήσει αδιάφορη. Σε όλες έχω βρει κάτι να με εντυπωσιάσει, να με συναρπάσει. Κάθε χώρα που επισκέπτομαι είναι μια καινούργια εμπειρία, είναι ένας ακόμα τρόπος να διευρυνθεί ο ορίζοντάς μου, να ακούσω, να γευτώ, να μυρίσω διαφορετικές μυρωδιές από αυτές που ξέρω. Αν με ρωτάτε όμως σε ποια χώρα θα ήθελα να γυρίσω, θα είχα πάρα πολύ μεγάλο δίλημμα να διαλέξω ανάμεσα στην Αίγυπτο, την οποία λατρεύω, και την Ινδία. Στην Αίγυπτο με γοητεύουν η ιστορία και οι τέχνες, ενώ στην Ινδία τα μυθιστορηματικά τοπία και η μαγεία των ανθρώπων και των μνημείων.

Αν θα μπορούσε να πιστώσει κανείς με κάτι θετικό την περίοδο της πανδημίας, πέρα από τις τρομερές απώλειες που έχει στοιχίσει στους λαούς και στα κράτη, ποιο θα ήταν αυτό;

Νομίζω ότι η πανδημία λειτούργησε αφυπνιστικά. Ιεραρχήσαμε ξανά τα σημαντικά. Αυτό το βλέπει κανένας γύρω του πολύ καθαρά. Η παλιά μας κανονικότητα μας έκανε πολλές φορές να χάνουμε την ιεράρχηση των σημαντικών στη ζωή μας διότι απλούστατα τα θεωρούσαμε δεδομένα. Η πανδημία όμως μας τα θύμισε. Μπορεί να μας τα θύμισε βιαίως, αλλά μας τα θύμισε, και έτσι πιστεύω ότι θα έχουμε μετά μια διαφορετική κοινωνία από αυτή την οποία ξέραμε πριν από την πανδημία. Κατά τη γνώμη μου, υγιέστερη, σωστότερη, έχοντας ιεραρχήσει τη σημασία καταρχήν της ανθρώπινης ζωής, αλλά και της αγκαλιάς, της τρυφερότητας, τη σημασία της επαφής με τους ανθρώπους. Αν ξεπεράσουμε τη θλίψη για τους συνανθρώπους μας που έχασαν τη ζωή τους, η πανδημία σε συλλογικό επίπεδο μας έβγαλε πιο δυνατούς καθώς η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων έδωσε τον καλύτερό της εαυτό και ταυτόχρονα αποκαταστάθηκε η εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος.