«Φυγή προς τα εμπρός χωρίς βαρίδια»

Την Κυριακή 18 Απριλίου το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης βράβευσε τον επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την Ευρώπη, Δρ Χανς Κλούγκε, για την εξέχουσα συμβολή του στην ψυχική υγεία. Σε μια ολιγομελή τελετή, λόγω των μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας, ο τιμώμενος μίλησε με λόγια θαυμασμού  για την «εκπληκτική προσπάθεια καθηγητών του Αριστοτελείου, που ερεύνησαν τις επιπτώσεις της πανδημίας στην ψυχική υγεία των ανθρώπων», καθώς το Πανεπιστήμιο συντονίζει μία διεθνή μελέτη για την πανδημία Covid-19 και την ψυχική υγεία σε 40 χώρες.

Εχοντας την εξαιρετική τιμή να εκπροσωπώ το Αριστοτέλειο αισθάνθηκα χαρά, συγκίνηση, υπερηφάνεια και ικανοποίηση για τη διά στόματος ενός τόσο υψηλού αξιωματούχου αναγνώριση της εκπλήρωσης μιας εκ των βασικών αποστολών του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου: της ανταπόδοσης στην κοινωνία.

Λίγες ημέρες νωρίτερα το Τμήμα Ιατρικής του ΑΠΘ παρουσίασε επισήμως το πρώτο αγγλόγλωσσο προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών του Πανεπιστημίου μας και πρώτο πιστοποιημένο ξενόγλωσσο πρόγραμμα σπουδών ελληνικού πανεπιστημίου – από την ΕΘΑΑΕ και επιτροπή εμπειρογνωμόνων αποτελούμενη από διαπρεπείς καθηγητές του εξωτερικού. Η αξιολόγηση ήταν «Αριστα». Πρόκειται για μία εμβληματική πρωτοβουλία εξωστρέφειας ενταγμένη στην ευρύτερη στρατηγική ανάπτυξης του ΑΠΘ και περαιτέρω καθιέρωσής του στον παγκόσμιο ακαδημαϊκό χάρτη.

Μία εβδομάδα πιο πίσω μια ακόμη είδηση ανέβασε τον πήχη της διεθνούς ακτινοβολίας του Αριστοτελείου ακόμη πιο ψηλά. Ο Τομέας Κλασικών Σπουδών του Τμήματος Φιλολογίας κατέλαβε τη 14η θέση μεταξύ όλων των πανεπιστημίων παγκοσμίως στην κατάταξη «QS World University Rankings by Subject», αφήνοντας πίσω ιστορικά πανεπιστήμια όπως το Χούμπολτ, το Στάνφορντ, το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, το Βασιλικό Κολέγιο του Λονδίνου.

Μέσα στη ζοφερή πραγματικότητα της πανδημίας οι παγκόσμιες διακρίσεις, τα σπουδαία επιστημονικά επιτεύγματα, οι ερευνητικές πρωτοπορίες, οι επιτυχίες καθηγητών και φοιτητικών ομάδων μας αποτελούν πηγή αισιοδοξίας και έμπνευσης.

Είναι, όμως, αυτή η μόνη εικόνα του Πανεπιστημίου μας; Είναι ένας «παράλληλος κόσμος» οι στοχοποιήσεις μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας, οι καταλήψεις, οι βανδαλισμοί, οι φασιστικές πρακτικές της επιβολής απόψεων διά της βίας; Μπορούμε να κρύψουμε τα προβλήματα «κάτω από το χαλί» ελπίζοντας πως – ως διά μαγείας – θα εξαφανιστούν, καθώς οι θετικές ειδήσεις είναι πολύ περισσότερες και σημαντικές;

Προσωπικά θεωρώ αντιπαραγωγική, επιφανειακή και ηττοπαθή μία τέτοια προσέγγιση. Δεν είναι το ζητούμενο αυτά που μας κάνουν υπερήφανους να είναι συντριπτικά περισσότερα από όσα μας λυπούν. Οι περιθωριακές και αντιδημοκρατικές δράσεις εντός του πανεπιστημίου στρέφονται κατά της συντριπτικής πλειοψηφίας της πανεπιστημιακής κοινότητας. Φυγή προς τα εμπρός δεν νοείται δίχως να περιφρουρήσουμε τις ακαδημαϊκές ελευθερίες. Η δέσμευση και επιμονή είναι διαρκείς και αδιαπραγμάτευτες, μέχρι να εκριζωθούν οι χρόνιες παθογένειες. Μέχρι να εξαλειφθούν όλα αυτά που μας λυπούν. Γιατί όσα μας κάνουν υπερήφανους είναι δεδομένο πως θα συνεχίσουν να αντικατοπτρίζουν το δημόσιο πανεπιστήμιο που αξίζει στην πατρίδα μας και στα παιδιά μας.

Ο Νίκος Παπαϊωάννου είναι πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης