Μετά το έγκλημα

Η καταδίκη του Ντέρεκ Σόβιν για τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ είναι ιστορική, ανακουφιστική και ελπιδοφόρα. Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της Μινεσότα, και μία από τις απελπιστικά λίγες σε όλες τις ΗΠΑ, που λευκός αστυνομικός καταδικάζεται για τον φόνο ενός Αφροαμερικανού. Κι όμως, λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της ετυμηγορίας, 16χρονη Αφροαμερικανή πέφτει νεκρή από πυρά αστυνομικών στο Οχάιο. Οπως πριν από αυτήν και ο 13χρονος Ανταμ Τολέντο, ο Ντόντε Ράιτ και άλλοι 62 άνθρωποι που δολοφονήθηκαν από την αρχή της δίκης στις 29 Μαρτίου. Η καταδίκη είναι ένα σημαντικότατο βήμα προς τη δικαιοσύνη, που δεν μπορεί όμως να «επιδιορθώσει» από μόνη της τον συστημικά βίαιο και ρατσιστικό τρόπο λειτουργίας της αστυνομίας, που είναι ζωτικής σημασίας να αλλάξει ριζικά.

Υστερα από τις αντιρατσιστικές διαδηλώσεις που ακολούθησαν τη δολοφονία του Φλόιντ, πολλές πόλεις προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα με μεταρρυθμίσεις, όπως η δημιουργία αυστηρότερων κανόνων για τη χρήση βίας. Οι μεταρρυθμίσεις στο Σικάγο δεν έσωσαν τη ζωή του Τολέντο, ούτε εκείνες της Μινεάπολης του Ράιτ. Ολοένα και περισσότερες έρευνες υποστηρίζουν πως οι μεταρρυθμίσεις δεν αποφέρουν σημαντική μείωση της αστυνομικής βίας. Για παράδειγμα, η χρήση σωματικών καμερών δεν αυξάνει την αυτοσυγκράτηση στη χρήση βίας. Αλλωστε τέτοιες φορούσαν και οι αστυνομικοί που πυροβόλησαν τον Τολέντο και τον Ράιτ.

Για να λυθεί ένα τόσο σύνθετο πρόβλημα, χρειάζονται πιο ριζικές λύσεις. Και για αυτό απαιτείται και μια νέα προσέγγιση της δημόσιας ασφάλειας. Το κίνημα «Defund the Police», που προωθεί την περικοπή των πόρων της αστυνομίας, εκτοξεύθηκε με τις αντιρατσιστικές διαδηλώσεις. Τώρα διχάζει πολίτες και πολιτικούς, ιδιαίτερα με τις πιο ακραίες ανεδαφικές εκδοχές του που ζητάνε την ολική κατάργηση της αστυνομίας, αντανακλά όμως την πραγματική ανάγκη για ένα νέο μοντέλο δημόσιας ασφάλειας που βασίζεται λιγότερο στην υπεραστυνόμευση και περισσότερο στην ενδυνάμωση των κοινοτήτων. Σύμφωνα με την «Washington Post», το 2020 μόνο το 1% των κλήσεων στην αστυνομία αφορούσε βίαια εγκλήματα. Ωστόσο, η αστυνομία καλείται να επιλύσει πλήθος κοινωνικών προβλημάτων πέρα από τις εγκληματικές ενέργειες, όπως η κυκλοφορία, ή κρίσεις που οφείλονται σε ψυχικά νοσήματα και στη χρήση ναρκωτικών. Αντίθετα, ένα νέο μοντέλο δημόσιας ασφάλειας θα μπορούσε να περιλάβει ορισμένες άοπλες ομάδες απόκρισης αποτελούμενες από ειδικούς στην αποκλιμάκωση κρίσεων, επαγγελματίες ψυχικής υγείας και κοινωνικούς λειτουργούς.

Μια τέτοια προσέγγιση δεν είναι ουτοπική. Πόλεις όπως η Φιλαδέλφεια, το Ντένβερ και το Ντάλας ετοιμάζουν παρόμοια προγράμματα. Στο Γιουτζίν του Ορεγκον, ένα τέτοιο πρόγραμμα λειτουργεί επιτυχώς εδώ και 30 χρόνια με σχετικά μικρό κόστος. Το 2019, οι ομάδες του απάντησαν σε 24.000 τηλεφωνήματα. Από αυτές, χρειάστηκαν αστυνομικές ενισχύσεις μόνο 150 φορές. Στα πλαίσιά του, το μοντέλο έχει αποδειχθεί ότι λειτουργεί. Εκείνο που το εμποδίζει να αναπτυχθεί ευρύτερα είναι τα στερεότυπα, που αποδεικνύονται φονικά. Και δεν υπερνικούνται, δυστυχώς, ούτε από ιστορικές αποφάσεις της Δικαιοσύνης – που, έτσι κι αλλιώς, έρχονται μετά το έγκλημα.

Η Βασιλική Μαλούχου είναι πτυχιούχος και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στο Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού με ειδίκευση στις ευρωαμερικανικές σχέσεις.