«Αλληλεγγύη με τις χώρες στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ»

Στη Γερμανία κατέληξε η συντριπτική πλειονότητα των προσφύγων στο αποκορύφωμα της προσφυγικής κρίσης 2015-2016. Σχεδόν ένα εκατομμύριο πρόσφυγες απορρόφησε η Γερμανία, οι περισσότεροι είχαν περάσει από τη Βαυαρία και κατανεμήθηκαν στα υπόλοιπα κρατίδια. Σήμερα, ο υπουργός Εσωτερικών της Βαυαρίας Γιόαχιμ Χέρμαν, από το γραφείο του στο νεοκλασικό κτίριο στην πλατεία Οντέονσπλατς στο κέντρο του Μονάχου, δεν χρειάζεται να ασχολείται με την κατανομή προσφύγων. Το κύμα ανακόπηκε με τη συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας του 2016.

Ο Χέρμαν όμως θέλει την ανανέωσή της και τη σημαντική οικονομική ενίσχυση των χωρών διέλευσης πριν φτάσουν οι πρόσφυγες και μετανάστες στα σύνορα της ΕΕ. Αν τα περάσουν, το κόστος για την ΕΕ θα είναι ούτως ή άλλως μεγαλύτερο.

Κύριε υπουργέ, η Βαυαρία επωμίστηκε για τη Γερμανία το μεγαλύτερο βάρος του μεταναστευτικού κύματος της διετίας 2015-16. Τι έφερε το σύμφωνο ΕΕ – Τουρκίας για το Προσφυγικό;

Η κοινή δήλωση ΕΕ – Τουρκίας για το Προσφυγικό οδήγησε σε μια σημαντική μείωση του αριθμού των προσφύγων στον χώρο της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτή η σημαντική εξέλιξη είχε και θετικές επιπτώσεις για τη Γερμανία και τη Βαυαρία. Οι αριθμοί των αιτούντων άσυλο για το 2020 μειώθηκαν για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά. Ειδικά στη Βαυαρία έχουμε μια ελάττωση των αιτήσεων ασύλου κατά 85% σε σύγκριση με το 2016.

Επισκεφθήκατε πριν από την πανδημία κορωνοϊού την Αθήνα, συναντηθήκατε και με τον έλληνα συνάδελφό σας Μιχάλη Χρυσοχοΐδη. Πώς εξελίσσεται η συνεργασία με την Ελλάδα στο θέμα των προσφύγων;

Εξαιτίας της δύσκολης κατάστασης στα ελληνικά νησιά, η Γερμανία δήλωσε πρόθυμη να πάρει από τα νησιά ασυνόδευτα ανήλικα παιδιά και ασθενείς με τις οικογένειές τους που χρειάζονταν περίθαλψη. Μετά την πυρκαγιά στον καταυλισμό της Μόριας εντατικοποιήθηκε η υποδοχή και επεκτάθηκε σε οικογένειες που είχαν ήδη πάρει άσυλο στην Ελλάδα. Σε αυτό το μήνυμα αλληλεγγύης προς την Ελλάδα και τους χρήζοντες προστασίας συμμετείχε και η Βαυαρία. Ταυτόχρονα είμαστε στη Βαυαρία ευγνώμονες για το γεγονός ότι η νέα ελληνική κυβέρνηση έβαλε αισθητά περισσότερη τάξη στο προσφυγικό πρόβλημα στα ελληνικά νησιά.

Η Γερμανία πιέζει για την ανανέωση του συμφώνου ΕΕ – Τουρκίας για το Προσφυγικό. Σε τι ελπίζετε;

Δεν ενδιαφέρεται μόνο η Γερμανία για την ανανέωση του προσφυγικού συμφώνου. Οι ηγέτες των κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ αποφάσισαν στις 25 Μαρτίου ότι στο πλαίσιο της διαχείρισης του Μεταναστευτικού πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία με την Τουρκία. Αναφέρονται, για παράδειγμα, η προστασία των συνόρων, η αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης και οι επαναπροωθήσεις. Θεωρώ σωστό αυτό το πλαίσιο. Το προσφυγικό σύμφωνο συνέβαλε στον περιορισμό και στην καλύτερη διαχείριση της μετανάστευσης στην Ευρώπη.

Η συμφωνία του 2016 κόστισε περί τα 6 δισεκατομμύρια βοήθεια της ΕΕ προς την Τουρκία. Για την ανανέωσή της θα έβαζε η Γερμανία βαθύτερα το χέρι στην τσέπη για να δώσει περισσότερα χρήματα στην Τουρκία για τους πρόσφυγες;

Οι ηγέτες της ΕΕ στη σύνοδο της 25ης Μαρτίου επισήμαναν ότι η Τουρκία έχει πάρει περίπου 4 εκατομμύρια σύρους πρόσφυγες. Η Κομισιόν πρέπει τώρα να εξετάσει τρόπους με τους οποίους η ΕΕ θα μπορέσει να βοηθήσει και στο μέλλον. Και μάλιστα όχι μόνο την Τουρκία, αλλά επίσης την Ιορδανία, τον Λίβανο και άλλα μέρη της περιοχής.

Η καταπολέμηση των αιτίων της μετανάστευσης και η υποστήριξη των χωρών διέλευσης θα πρέπει να είναι συστατικά στοιχεία μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής ασύλου. Θεωρώ πολύ σημαντικό η Γερμανία και συνολικά η ΕΕ να ενεργοποιηθούν περαιτέρω στο θέμα αυτό.

Πώς αντιμετωπίζετε την άρνηση αλληλεγγύης ορισμένων χωρών – μελών της ΕΕ στην κατανομή των προσφύγων;

Με την υποδοχή προσφύγων από τα ελληνικά νησιά, η Γερμανία και ορισμένες άλλες χώρες – μέλη της ΕΕ επέδειξαν απτά την αλληλεγγύη τους. Αυτή η αλληλεγγύη με τα κράτη – μέλη στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ πρέπει να είναι προεξάρχων στόχος για ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου. Η Κομισιόν της ΕΕ παρουσίασε τον περασμένο Σεπτέμβριο προτάσεις για μια ισορροπία ανάμεσα στην αλληλεγγύη αφενός και την ιδιαίτερη ευθύνη των χωρών στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ αφετέρου. Ρόλο επ’ αυτού παίζουν και εναλλακτικές μορφές υποστήριξης.

Μιλάτε για ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, το οποίο όμως παραπέμφθηκε στις ελληνικές καλένδες. Υπάρχουν ελπίδες για συμφωνία στην ΕΕ;

Απαιτούνται συμβιβασμοί. Και δεν είναι εύκολο να βρεθούν. Το άρθρο 80 της Συνθήκης της ΕΕ βάζει ως πλαίσιο της πολιτικής ασύλου τη θεμελιακή αρχή της αλληλεγγύης και τη δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ των κρατών – μελών. Η Γερμανία εμμένει σταθερά σε αυτήν τη γραμμή και μάχεται για αυτήν.

Η ίδια η Γερμανία έχει μεγαλύτερο συμφέρον από όλους να μη χαθεί ξανά ο έλεγχος στο προσφυγικό ζήτημα.