Δύο κόσμοι

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Κώστα Σημίτη και τον Κώστα Καραμανλή με αφορμή άρθρο του πρώτου για τη στρατηγική του Ελσίνκι που προδημοσιεύτηκε στα «ΝΕΑ» αποτελεί κυριολεκτικά σύγκρουση ανάμεσα σε δύο κόσμους. Αλλά και σε δύο εντελώς διαφορετικές αντιλήψεις για την άσκηση της εξουσίας. Το ζήτημα δεν έχει μόνο ιστορική αξία ούτε αφορά μόνο απόδοση ευθυνών. Γιατί το Ελσίνκι μπορεί να εγκαταλείφθηκε, αλλά η μάχη ανάμεσα στις αντιλήψεις αυτές εξακολουθεί να μαίνεται, να επηρεάζει, να απειλεί.

Ο Σημίτης δεν ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας για να ικανοποιήσει κάποιες ψυχολογικές του ανάγκες. Ούτε για να χτίσει το δικό του κομματικό κράτος. Ηταν αποφασισμένος για ρήξεις και τομές. Αλλού τα κατάφερε (όπως στην ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ ή στην υπόθεση των ταυτοτήτων), αλλού όχι (όπως στην ασφαλιστική μεταρρύθμιση ή στο ξερίζωμα της διαφθοράς). Στα ελληνοτουρκικά ακολούθησε μαζί με τους συνεργάτες του μια τολμηρή πολιτική, η οποία έφερε αποτελέσματα. Ανοιξε δρόμους. Μπορούσε να οδηγήσει στην επίλυση του Κυπριακού και στην παραπομπή των ελληνοτουρκικών διαφορών στη Χάγη. Αλλά έπεσε στον Καραμανλή και τον Μολυβιάτη.

Η προσέγγιση των τελευταίων αποτυπώνεται καθαρά στη δήλωση Καραμανλή που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα. Για την Κύπρο δεν υπάρχει καμιά αναφορά: διόλου περίεργο, αν σκεφτεί κανείς ποιες δυνάμεις αγωνίστηκαν στη συνέχεια, και πέτυχαν, να καταψηφιστεί το σχέδιο Ανάν. Η Χάγη και το διεθνές δίκαιο αντιμετωπίζονται φοβικά, αν όχι εχθρικά, λες και η Ελλάδα βρίσκεται εν αδίκω. Η ΕΕ δεν είναι η οικογένειά μας, αλλά ένας «Πόντιος Πιλάτος». Και ο Σημίτης είναι κάτι σαν προδότης, ή εν πάση περιπτώσει εθνικός μειοδότης, αφού διαπραγματευόταν το «αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα επέκτασης των χωρικών μας υδάτων στα 12 ν.μ.» – έκανε δηλαδή ό,τι έκαναν και κάνουν όλες οι κυβερνήσεις, καθώς χωρίς συμφωνία σε αυτό το θέμα δεν μπορεί να προχωρήσει καμιά άλλη διευθέτηση.

Ο Καραμανλής όμως δεν ήθελε καμιά διευθέτηση. Το δόγμα που εφάρμοζε ήταν της ακινησίας, μέχρις ότου βελτιωθούν οι συνθήκες. Μόνο που οι συνθήκες επιδεινώνονταν συνεχώς. Και φτάσαμε εδώ που φτάσαμε: με την Κύπρο στα πρόθυρα της οριστικής διχοτόμησης και τα ελληνοτουρκικά βαλτωμένα.

Η σημερινή κυβέρνηση προσπαθεί να βάλει μια τάξη. Κάνει κάποια δειλά ανοίγματα. Αλλά προσκρούει στις αντιστάσεις του ίδιου μπλοκ, που ακόμη κι όταν η άλλη πλευρά δείχνει μια πρόθεση διαλόγου την υπονομεύει. Η υπονόμευση μάλιστα δεν περιορίζεται στους άμεσα εμπλεκόμενους, αλλά και στους υποτιθέμενους συνενόχους – που βαφτίζονται κατά την πολάκεια διάλεκτο «δωσίλογοι».

Ετσι πορευόμαστε, δεκαετίες τώρα. Κάθε τόσο τα ξεχνάμε, ή τα απωθούμε, για να έρθει μια σύγκρουση όπως αυτή των τελευταίων ημερών και να μας τα ξαναθυμίσει με εκρηκτικό τρόπο. Τουλάχιστον όταν γίνει ο απολογισμός δεν θα μπορεί κανείς να πει ότι δεν ήξερε.