Η επόμενη μέρα

Η κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας βρίσκεται εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο εγκλωβισμένη στον ιστό της πανδημίας, από τον οποίο ελπίζουμε να απεμπλακούμε σε σημαντικό βαθμό τους επόμενους μήνες, με τον εμβολιασμό μεγάλου μέρους του πληθυσμού. Η άρση, ή έστω η δραστική χαλάρωση, των περιοριστικών μέτρων σε έναν μεσοπρόθεσμο ορίζοντα είναι άλλωστε αναγκαία από δημοσιονομική άποψη, αφού αυτή τη στιγμή καταγράφονται σε μηνιαία βάση πρωτογενή ελλείμματα μάλλον υψηλότερα ακόμη και από εκείνα της εποχής που οδηγηθήκαμε στα Μνημόνια. Ωστόσο την επαύριο του lockdown θα βρεθούμε αντιμέτωποι με πιεστικά προβλήματα.

Η δυσάρεστη πραγματικότητα είναι ότι ο εκσυγχρονισμός του δυσλειτουργικού και αργοκίνητου κρατικού μηχανισμού έχει προχωρήσει απελπιστικά αργά την τελευταία διετία. Πελατειακές πρακτικές και έλλειψη αξιοκρατίας εξακολουθούν να ταλανίζουν τη χώρα, ενώ οι κυβερνητικές υποσχέσεις για αναπτυξιακές πρωτοβουλίες αποδεικνύονται ότι ήταν μεγαλοστομίες χωρίς επίγνωση του βάθους των προβλημάτων (π.χ. οι περίφημες «μπουλντόζες στο Ελληνικό» αποδεικνύονται ζήτημα ετών και όχι ημερών, όπως διαλαλούσαν το 2019 οι τότε αντιπολιτευόμενοι και σημερινοί κυβερνώντες). Η οικονομική καχεξία και η δημογραφική καθίζηση λόγω της υπογεννητικότητας υπονομεύουν το μέλλον του Ελληνισμού, ενώ το πολιτικό μας σύστημα αναλώνεται σε προσπάθειες φθηνού εντυπωσιασμού με το ένα ή το άλλο ιδεολογικό πρόσημο, αλλά με κοινό παρονομαστή την απουσία μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για το μέλλον της χώρας.

Σε εκλογικό επίπεδο, η απαξίωση τόσο του ΣΥΡΙΖΑ όσο και παλιότερα του ΠΑΣΟΚ λόγω των κυβερνητικών πεπραγμένων τους φαίνεται να έχει αφήσει τη Νέα Δημοκρατία χωρίς αντίπαλο του ύψους της, όπως τουλάχιστον δείχνουν τα δημοσκοπικά ευρήματα. Ωστόσο και αυτή η εικόνα μπορεί να αποδειχθεί απατηλή στο μέλλον, αφού τώρα η οικονομική πληγή του κορωνοϊού είναι ακόμα νωπή και ο (κοινωνικός) πόνος από αυτή δεν έχει γίνει πλήρως αισθητός. Αλλωστε διαχρονικά στις μείζονες κρίσεις εξαιτίας εξωγενών παραγόντων (απειλές πολέμου ή τρομοκρατίας, φυσικές καταστροφές, λοιμοί κ.λπ.) οι κοινωνίες σε πρώτη φάση συσπειρώνονται γύρω από τους κυβερνώντες για την άμεση αντιμετώπιση, αλλά στη συνέχεια αρχίζουν να τους αμφισβητούν και να αναζητούν το κάτι καλύτερο.

Αυτό το καλύτερο μπορεί να είναι μόνο κάτι καινούργιο σε σχέση με τα σημερινά συστημικά πολιτικά κόμματα και τις ηγεσίες τους. Χρειαζόμαστε πραγματικά προοδευτικές λύσεις, όχι με την έννοια με την οποία γίνεται χρήση αυτού του όρου στον άξονα Δεξιάς – Αριστεράς, αλλά με την έννοια ρηξικέλευθων πρωτοβουλιών εναρμόνισης του κράτους και της κοινωνίας μας προς τα νέα δεδομένα του παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος του 21ου αιώνα. Το κατά πόσο μπορούμε να τις βρούμε ή όχι μένει να αποδειχθεί στα επόμενα χρόνια.

Ο Κώστας Χρυσόγονος είναι καθηγητής Νομικής ΑΠΘ