Το τεστ της Μαδρίτης

Οι βρετανικές εκλογές του 1945 θεωρούνται θρυλικές στην ιστορία της ανάλυσης προεκλογικών εκστρατειών και εκλογικών αποτελεσμάτων. Ηταν οι εκλογές όπου οι βρετανοί ψηφοφόροι «επιβράβευσαν» τον πρωθυπουργό της νίκης Ουίνστον Τσόρτσιλ με μια από τις πιο αναπάντεχες ήττες στην ιστορία, χαρίζοντας τη νίκη στον Εργατικό Κλέμεντ Ατλι.

Ακόμα και μετά από 75 χρόνια, αυτό το αποτέλεσμα μοιάζει ακατανόητο σε μια χώρα που έβγαινε νικήτρια από έναν Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό όμως είναι και το δίδαγμα εκείνης της αναμέτρησης: οι ψηφοφόροι ψηφίζουν συνήθως με την προσδοκία ενός καλύτερου μέλλοντος, όχι για να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους προς αυτόν που τους υπέβαλε σε θυσίες, έστω και για έναν ευγενή σκοπό. Με άλλα λόγια, ο Τσόρτσιλ ήταν εκείνος που «κέρδισε τον πόλεμο», δεν θεωρήθηκε όμως ο κατάλληλος για να «κερδίσει την ειρήνη».

Τα παραπάνω σίγουρα τα έχουν υπόψη τους οι κυβερνώσες ελίτ της Ευρώπης σε μια περίοδο όπου όλα τα ευρωπαϊκά κράτη ακροβατούν μεταξύ της επέκτασης παλαιών ή επιβολής νέων περιορισμών απέναντι στο τρίτο κύμα της πανδημίας και της ελπίδας που δίνουν οι εμβολιασμοί για έξοδο από την κρίση. Με την κόπωση να είναι εμφανής, οι κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με το ενδεχόμενο η σταδιακή έξοδος από την πανδημία μετά την άνοιξη να απελευθερώσει και ένα τιμωρητικό κύμα στις κάλπες έναντι αυτών που θα θεωρηθούν υπεύθυνοι για την οικονομική κρίση και ψυχολογική επιβάρυνση των προηγούμενων μηνών.

Από αυτήν την άποψη, μια πρώτη εικόνα για το πώς θα επηρεάσει την ευρωπαϊκή πολιτική η πανδημία θα πάρουμε από τις εκλογές στην περιφέρεια της Μαδρίτης που θα διεξαχθούν στις αρχές Μαΐου. Η κεντροδεξιά κυβερνήτης της Μαδρίτης υπήρξε σε όλη τη διάρκεια της πανδημίας σημαιοφόρος της αντίστασης στα περιοριστικά μέτρα που πρότεινε η κεντροαριστερή κυβέρνηση Σάντσεθ, και σήμερα εμφανίζει μεγάλα ποσοστά δημοφιλίας επειδή θεωρείται ότι προστάτεψε την οικονομία και διέσωσε θέσεις εργασίας. Απέναντί της θα τεθεί ο γνωστός μας Πάμπλο Ιγκλέσιας των συγκυβερνώντων με τον Σάντσεθ Ποδέμος, ο οποίος άφησε τη θέση του στην ισπανική κυβέρνηση για να διεκδικήσει για την Αριστερά τη Μαδρίτη.

Ετσι, οι εκλογές στη Μαδρίτη δεν μετατρέπονται μόνο σε δημοψήφισμα για την κυβέρνηση Σάντσεθ – Ιγκλέσιας, η οποία έχει έναν εξαιρετικά αρνητικό απολογισμό τόσο στο υγειονομικό μέτωπο όσο και σε αυτό της οικονομίας, αλλά αποκτούν και χαρακτήρα «πρόβας τζενεράλε» για την υπόλοιπη Ευρώπη σε ό,τι αφορά την πολιτική αποτίμηση της αντιμετώπισης της κρίσης.

Μέχρι σήμερα η πανδημία είχε περιορίσει τη δυναμική αντισυστημικών δυνάμεων στην Ευρώπη και είχε σχετικά περιορισμένες εκλογικές επιπτώσεις, καθώς οι ψηφοφόροι είχαν συνειδητοποιήσει την κρισιμότητα της κατάστασης. Φαίνεται όμως ότι πλέον τα περιθώρια στενεύουν, όπως δείχνουν και οι αγχωτικές αντιδράσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης για τους αργούς ρυθμούς εμβολιασμού. Ακόμα και όταν ο υγειονομικός «πόλεμος» κερδηθεί από τους σημερινούς κυβερνώντες, η εκλογική τους τύχη θα είναι εξαιρετικά αμφίβολη απέναντι σε κοινωνίες που θα αποζητούν την οικονομική και κοινωνική «ειρήνη» της επόμενης ημέρας.

Ο δρ Αγγελος Χρυσόγελος είναι επίκουρος καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο London Metropolitan University