Στα όρια του κραχ είναι {LF}η τουρκική οικονομία

Σε επίπεδα κραχ κινήθηκε το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης και η ισοτιμία της λίρας Τουρκίας μετά την αιφνιδιαστική απόφαση Ερντογάν να αντικαταστήσει ξανά τον επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της χώρας.

Το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης δέχθηκε σφυροκόπημα με τον βασικό δείκτη να υποχωρεί κατά 9% και τις απώλειες των τραπεζών να είναι πολύ μεγαλύτερες. Οι Αρχές μάλιστα αναγκάστηκαν να σταματήσουν δύο φορές μέσα στην ημέρα τις συναλλαγές προκειμένου να αποφευχθούν τα χειρότερα. Η λίρα στο άνοιγμα των αγορών της Ασίας βρέθηκε να βουλιάζει κατά 15% με την ισοτιμία απέναντι στο δολάριο να φτάνει το 8,48. Στη συνέχεια ανέκαμψε στο 7,91 μετά την παρέμβαση του υπουργού Οικονομικών Λουτφί Ελβάν, ο οποίος ανέφερε ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να ακολουθεί τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς. Παρ’ όλα αυτά το νόμισμα παρέμεινε 10% πιο χαμηλά από το κλείσιμο της Παρασκευής, δοκιμάζοντας στο μεταξύ ακόμη και τα ιστορικά χαμηλά 8,58 που είχαν καταγραφεί τον Νοέμβριο του 2020.

Τότε ακριβώς ήταν που είχε τοποθετηθεί στη θέση αυτή ο Νατσί Αγκμπάλ, ο οποίος κατάφερε με συνεχείς αυξήσεις επιτοκίων να καθησυχάσει τις αγορές και να οδηγήσει την ισοτιμία του εθνικού νομίσματος της χώρας στα επίπεδα του 7 έναντι του δολαρίου.

Αργά την Παρασκευή όμως ο Ερντογάν αποφάσισε να διώξει τον Αγκμπάλ, ο οποίος λίγες ώρες πριν είχε πραγματοποιήσει γενναία αύξηση επιτοκίων κατά 200 μονάδες βάσης, στο 19%. Στη θέση του τοποθετήθηκε ο Σαχάπ Καβτσιόγλου, ο οποίος ασπάζεται την αντισυμβατική θεωρία του Ερντογάν για τη σχέση μεταξύ υψηλών επιτοκίων και υψηλού πληθωρισμού. Ο ίδιος μάλιστα φρόντισε να κάνει αμέσως επίθεση σε επενδυτές αναφέροντας ότι τα υψηλά επιτόκια δεν ευνοούν τους πολίτες της χώρας παρά μόνο τους πλούσιους επενδυτές του Λονδίνου, όπως είπε.

Οι ξένοι επενδυτές λένε τώρα ότι με την αλλαγή ηγεσίας στην κεντρική τράπεζα δημιουργούνται νέες ανησυχίες ότι αυτή μπορεί να χάσει την ανεξαρτησία της λόγω πολιτικών επιρροών, μειώνοντας την αξιοπιστία της και πλήττοντας τη διάθεση των επενδυτών να τοποθετούν χρήματα στην Τουρκία, ανέφερε η «Wall Street Journal». Ο νέος επικεφαλής παρουσίασε την πολιτική λέγοντας ότι η αντιμετώπιση του πληθυσμού, ο οποίος σήμερα τρέχει με περίπου 16%, αποτελεί τον κύριο στόχο της τράπεζας. Εκανε λόγο για ενίσχυση της οικονομικής σταθερότητας μειώνοντας το κόστος δανεισμού και ενισχύοντας την ανάπτυξη. Τώρα οι αγορές ανησυχούν ότι μπορεί να επιτρέψει να υποτιμηθεί σημαντικά το νόμισμα και να αφήσει τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα προχωρώντας σε μείωση των επιτοκίων.

Υπό τον Αγκμπάλ στην κεντρική τράπεζα, η λίρα Τουρκίας ήταν ένα από τα νομίσματα αναδυόμενων αγορών με τις καλύτερες επιδόσεις φέτος, καθώς οι επενδυτές έβαζαν κεφάλαια λόγω των αυξήσεων των επιτοκίων. Διαχειριστές από το εξωτερικό είχαν προχωρήσει σε καθαρές επενδύσεις 4,6 δισ. δολαρίων σε τουρκικές μετοχές και ομόλογα που αποτιμώνται σε λίρες Τουρκίας κατά τη διάρκεια της θητείας του Αγκμπάλ, ποντάροντας ότι τα υψηλότερα επιτόκια θα βοηθήσουν στον περιορισμό του πληθωρισμού και στη σταθεροποίηση της λίρας.

Αντίθετα πριν από τον Αγκμπάλ, που είχε αναλάβει καθήκοντα τον Νοέμβριο του 2020, οι επενδυτές ρευστοποιούσαν μετοχές, ομόλογα και λίρες Τουρκίας για όλο σχεδόν το προηγούμενο έτος. Το νόμισμα αποδυναμώθηκε σημαντικά με αποτέλεσμα να χρειαστούν πολλοί γύροι παρέμβασης για να στηριχθεί η λίρα, κάτι που μείωσε δραστικά τα συναλλαγματικά αποθέματα στη χώρα.

Ο Καβτσιόγλου είναι καθηγητής σε τραπεζικά θέματα στο Πανεπιστήμιο του Μαρμαρά και αρθρογράφος στην φιλοκυβερνητική εφημερίδα «Γενί Σαφάκ». Επίσης είναι επίσης πρώην βουλευτής του κυβερνητικού κόμματος του Ερντογάν. Εχει διατελέσει ακόμη υψηλόβαθμο στέλεχος της κρατικής τράπεζας Halkbank, που κατηγορείται από τις ΗΠΑ για παραβίαση κυρώσεων κατά του Ιράν.