Φέρνει βία η βία;

Από τον παροξυσμό γελοιότητας των τελευταίων ημερών με τον Κουφοντίνα απεργό, τους φίλους και τους συμπαραστάτες του, τους «ακτιβιστές δικηγόρους», την «αστυνομική βία ή καταστολή» και τους «έξω οι μπάτσοι από τις γειτονιές μας», από το αποκρουστικό θέαμα με τους ξυλοδαρμούς, τους τραυματισμούς και τις δολοφονικές επιθέσεις, θα συγκρατήσω τρεις φράσεις.

Φράση πρώτη.

«Η βία δεν απαντιέται με βία, η βία μόνο δικαιώνεται με βία» (ανακοίνωση ΣΥΡΙΖΑ, 11/3).

Είναι μια εύλογη διατύπωση αλλά ιστορικά ανακριβής, με την έννοια ότι η στην πορεία της Ιστορίας η βία απαντήθηκε συχνά και με βία.

Απέναντι στη βία του χιτλερισμού, για παράδειγμα, οι δημοκρατίες πήραν τα όπλα και έχυσαν το αίμα τους. Δεν έκαναν καθιστική διαμαρτυρία. Δεν κατέβασαν τα χέρια, ούτε δικαίωσαν τη βία του Χίτλερ επειδή τον πλάκωσαν όπου τον πέτυχαν.

Αλλά αυτό θα μπορούσαμε να το κουβεντιάσουμε.

Την επομένη όμως ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ είπε στη Βουλή κάτι ελαφρώς διαφορετικό. «Η βία τρέφει τη βία, η καταστολή επιφυλάσσει τραγωδίες» (12/3).

Εδώ ξεφεύγουμε. Η 17 Νοέμβρη εξαπέλυσε μια βίαιη και αιμοσταγή δολοφονική εκστρατεία αλλά δεν είδα να τρέφει τη βίαιη αντίδραση των θυμάτων της.

Η οργάνωση (όπως κι αναρίθμητες άλλες τρομοκρατικές οργανώσεις…) εξαρθρώθηκε από τις δυνάμεις της δημοκρατίας με όλους τους κανόνες της νομιμότητας και χωρίς αυτού του τύπου η καταστολή να οδηγήσει πουθενά σε κανενός είδους τραγωδία.

Το αντίθετο. Η δημοκρατία επιφύλαξε και επιφυλάσσει στη 17 Νοέμβρη πολύ καλύτερη μεταχείριση από εκείνην με την οποία η «επαναστατική οργάνωση» αντιμετώπισε τα θύματά της.

Φράση δεύτερη.

Στην ίδια ομιλία του, ο Αλ. Τσίπρας κατηγόρησε τον Μητσοτάκη ότι «ρητά καταδικάσατε μόνο τη μια πλευρά».

Ωραία. Αλλά ποια είναι η μία και ποια η άλλη πλευρά;

Διότι η μια πλευρά είναι το κράτος που κατέχει το μονοπώλιο της έννομης βίας, όπως μας έμαθε ο Μαξ Βέμπερ.

Κατέχει δηλαδή το μονοπώλιο μιας βίας που εκδηλώνεται μέσα στο πλαίσιο και τους κανόνες που η ίδια η δημοκρατία έχει θέσει και ελέγχεται από αυτήν. Οποιος παρεκτραπεί, υπόκειται στον έλεγχό της. Καθαρά πράγματα.

Η άλλη πλευρά όμως ποιοι είναι;

Ο «Ινδιάνος», ο Αφγανός, ο Ολυμπιακάρας, ο ορίτζιναλ της Θύρας 21;

Ή μήπως η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, η Πρωτοβουλία Κατοίκων Εξαρχείων, «Το Μυρμήγκι», η «Ανυπότακτη Πόλη», η «Λαϊκή Συνέλευση Κολωνού», ο Ρουβίκωνας, η Ταξική Αντεπίθεση;

Αυτές τις επωνυμίες μπόρεσα να διακρίνω και προφανώς δεν τις εξαντλώ.

Ποιοι είναι αυτοί, λοιπόν; Και τι ακριβώς κατέχουν; Ποιος τους το έχει εκχωρήσει; Μέσα σε ποιο πλαίσιο και με ποιους κανόνες το ασκούν; Πώς το ελέγχουν;

Τα ερωτήματα αυτά είναι οι απαντήσεις στον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ. Οτι δηλαδή δεν υπάρχουν δυο πλευρές που πλακώνονται.

Υπάρχει η έννομη βία που ασκεί το κράτος στο όνομα της δημοκρατικής πολιτείας. Και οι εχθροί της.

Φράση τρίτη.

«Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να μας επιβάλλει ποια εκδοχή του μαύρου θα επιλέξουμε, αν είναι καλύτερος ο κόσμος του κλομπ ή ο κόσμος της κουκούλας» (Φώφη Γεννηματά, 13/3).

Αφήσαμε λοιπόν τις δυο βίες και πήγαμε στους δυο κόσμους.

Υποθέτω ότι ο «κόσμος του κλομπ» είναι ο κόσμος της Αστυνομίας που φυλάει την πρόεδρο του ΚΙΝΑΛ, τους βουλευτές και τα στελέχη του κόμματος ή τα γραφεία του ΚΙΝΑΛ (πρώην ΠΑΣΟΚ) στη Χαριλάου Τρικούπη όταν επιτίθεται «ο κόσμος της κουκούλας» να τα κάψει.

Αν δεν μιλάμε παρά για δύο «εκδοχές του μαύρου», τότε υποθέτω πως κανείς στο ΚΙΝΑΛ δεν θα επέλεγε να εμπιστευτεί την ασφάλειά του ή την ασφάλεια της οικογένειάς του ή την ασφάλεια της κοινωνίας σε οιαδήποτε τέτοια εκδοχή.

Ευτυχώς. Διότι καλώς ή κακώς αρμόδιο για την ασφάλεια της κοινωνίας είναι το έννομο μονοπώλιο της βίας που κατέχει το κράτος. Αλλον αρμόδιο δεν γνωρίζω.

Μεταξύ μας, ούτε άλλον κόσμο.

Ανέφερα αυτές τις τρεις φράσεις (που μοιάζουν στη λογική τους αλλά δεν είναι πανομοιότυπες…) για να σημειώσω κάτι πολύ απλό.

Οτι η δημοκρατική πολιτεία δεν βρίσκεται σε πόλεμο με κάποιους ενώ εμείς παρακολουθούμε το ματς κι ευχόμαστε να κερδίσει ο καλύτερος.

Οτι εμείς δεν είμαστε ούτε καν οι διαιτητές της σύγκρουσης ώστε να σφυρίζουμε κατά το δυνατόν ακριβοδίκαια τα φάουλ.

Είμαστε μέρος της σύγκρουσης. Για τον απλούστατο λόγο ότι εμείς συγκροτούμε τη δημοκρατική πολιτεία απέναντι στους αντιπάλους της.

Στη σύγκρουση αυτή δηλαδή ο Τσίπρας βρίσκεται στην ίδια πλευρά με τον Μητσοτάκη και η Γεννηματά στο ίδιο στρατόπεδο με τον Χρυσοχοΐδη.

Λογικό. Οταν η δημοκρατία απειλείται, όταν εκβιάζεται κι όταν αμύνεται, τότε δεν υπάρχουν «ισαποστάκηδες», ούτε «ναιμεναλλάδες». Εκαστος εφ’ ω ετάχθη!

Φέρνει λοιπόν βία η βία; Ομολογώ ότι δεν έχω την απάντηση αλλά ούτε βρίσκω ενδιαφέρουσα την ερώτηση.

Με ενδιαφέρει αντιθέτως βαθύτατα η προστασία της δημοκρατίας και της κοινωνίας. Προστασία από τους εχθρούς τους. Αλλά και από όσους ενδεχομένως θα έκαναν το λάθος να παραβούν τους κανόνες τους.

Γι’ αυτό θεωρώ ότι δεν έχουμε δυο βίες, ούτε δυο κόσμους να μας χωρίζουν.

Γι’ αυτό φρονώ πως όσοι υποστήριξαν τον εκβιασμό ενός κατάδικου ή τις ασυνείδητες «διαδηλώσεις της γειτονιάς» μέσα στην πανδημία, όποια αισθήματα ή δικαιολογίες κι αν επικαλούνται, έκαναν ένα μεγάλο σφάλμα. Στήριξαν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, μια απειλή κατά της δημοκρατίας.

Και η δημοκρατία φυσικά δεν υποχώρησε.

Νομίζω ότι αυτό το τελευταίο ήταν ένα καλό μάθημα. Μακάρι να αποδειχτούν καλό μάθημα και όλα τα άλλα.