«Ναι» στο εμβόλιο της AstraZeneca χωρίς δισταγμό

Μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) για επείγουσα χρήση σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες 4 εμβόλια. Το ένα από αυτά, αυτό της Οξφόρδης/AstraZeneca, έχει τραβήξει την προσοχή και έχει συζητηθεί περισσότερο από όλα, για πολλούς λόγους, συχνά μη επιστημονικούς.

Ολες αυτές οι συζητήσεις έχουν προκαλέσει εύλογη δυσπιστία σε μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης για την αποτελεσματικότητα και φόβο για πιθανές παρενέργειές του. Θεωρώ όμως ότι οι φόβοι αυτοί είναι αβάσιμοι. Το εμβόλιο αυτό, 4 εβδομάδες μετά τη χορήγηση της πρώτης δόσης, επάγει ισχυρή ανοσία και παρέχει προστασία από σοβαρή νόσο σε ποσοστό πάνω από 80%. Το ποσοστό αυτό ενισχύεται περαιτέρω με τη χορήγηση της δεύτερης δόσης 2-3 μήνες μετά. Οσον αφορά την αποτελεσματικότητα αυτού του εμβολίου λοιπόν δεν υπάρχουν αμφιβολίες. Μάλιστα τα δεδομένα από τις κλινικές μελέτες έχουν επιβεβαιωθεί στον γενικό πληθυσμό στο Ηνωμένο Βασίλειο με τον εμβολιασμό πάνω από 10 εκατομμυρίων πολιτών που ήδη δείχνει πολύ μεγάλη ελάττωση της σοβαρής νόσου και των νοσηλειών μεταξύ των εμβολιασμένων.

Τις τελευταίες δέκα ημέρες έχουν εκφραστεί κάποιες επιφυλάξεις από ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες για θρομβωτικά επεισόδια σε ελάχιστους εμβολιασμένους που ερευνώνται για αιτιολογική συσχέτιση με τον εμβολιασμό. Ιδιαίτερα απασχολούν τις αρχές της Νορβηγίας, της Δανίας, της Αυστρίας και της Γερμανίας κάποια περιστατικά θρομβώσεων στον εγκέφαλο και στο στομάχι σε άτομα τα οποία εμφάνισαν παράλληλα θρομβοπενία (πολύ χαμηλά επίπεδα αιμοπεταλίων), κάτι που είναι ασυνήθιστο σε τέτοιες περιπτώσεις. Τα δεδομένα από τα περιστατικά αυτά αξιολογούνται τόσο από τις εθνικές αρχές των χωρών αυτών όσο και από τον ΕΜΑ ο οποίος έχει άμεση πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα από όλη την Ευρώπη. Το αξιοσημείωτο είναι ότι τέτοια περιστατικά δεν έχουν παρατηρηθεί καθόλου στη Βρετανία παρά τα εκατομμύρια των εκεί εμβολιασμένων. Ο ΕΜΑ ελέγχει όλους τους πιθανούς λόγους αστοχίας. Η αρχική ιδέα ότι μπορεί να αφορά μια συγκεκριμένη παρτίδα απορρίφθηκε, ελέγχεται όμως ακόμα η πιθανότητα να προέρχονται από ένα συγκεκριμένο εργοστάσιο παραγωγής εμβολίων στην Ευρώπη. Ομως, όλες οι μέχρι τώρα ενδείξεις και αναλύσεις τόσο των επιμέρους χωρών όσο και του ΕΜΑ δεν έχουν καταδείξει κάποια αιτιολογική συσχέτιση. Αύριο θα εκδοθεί το τελικό επίσημο πόρισμα του ΕΜΑ και είναι πολύ πιθανό ότι θα είναι καθησυχαστικό. Στη χειρότερη περίπτωση θα αφορά πολύ σπάνιες περιπτώσεις που χρήζουν λεπτομερούς περιγραφής για την προστασία με την αποφυγή εμβολιασμού αυτών των ελάχιστων ατόμων με το συγκεκριμένο εμβόλιο. Αυτό λίγο θα επηρεάζει τον γενικό πληθυσμό.

Καθώς οι παραπάνω ανησυχίες πήραν μεγάλη δημοσιότητα, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες ανέστειλαν τους εμβολιασμούς με το συγκεκριμένο εμβόλιο για μερικές ημέρες, έως ότου βγει το πόρισμα του ΕΜΑ. Το έκαναν αυτό για να περάσουν το μήνυμα στους πολίτες τους ότι αντιμετωπίζουν τις ανησυχίες τους και κάθε τεκμηριωμένη αμφιβολία με μεγάλη σοβαρότητα. Η χώρα μας επέλεξε να μην αναστείλει για λίγες ημέρες τους εμβολιασμούς. Πιθανόν η επιλογή αυτή θα δικαιωθεί από τις εξελίξεις, αλλά δεν θα συμβάλει στην ενδυνάμωση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών.

Σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κορωνοϊός έχει ουσιαστικά βάλει σε πάγο τη ζωή μας, έχει προκαλέσει ένα τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα και τα εμβόλια αποτελούν τη μοναδική μας ελπίδα και πραγματική λύση στο πρόβλημα αυτό. Τα χρειαζόμαστε όλα, και όποιος/α έχει τη δυνατότητα να εμβολιαστεί με οποιοδήποτε από αυτά (ναι, και της AstraZeneca!), στις παρούσες συνθήκες όπου δεν υπάρχουν ακόμα διαθέσιμα εμβόλια για όλους, πρέπει να το κάνει χωρίς δισταγμό.

Ο Ευάγγελος Μανωλόπουλος είναι καθηγητής Φαρμακολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Φαρμακολογίας