Ξεγελώντας το σύστημα

Ενας αρθρογράφος των «Financial Times» σημείωνε τις προάλλες ότι η πανδημία τίναξε όλα τα εθνικά στερεότυπα στον αέρα. Στη Γαλλία, τη χώρα της λογικής, ο αριθμός των αρνητών εκτοξεύτηκε στα ύψη. Στη Βρετανία, τη χώρα του φιλελευθερισμού, οι πολίτες δέχθηκαν στωικά τους αυστηρούς περιορισμούς της καραντίνας. Στη Γερμανία, τη χώρα της παροιμιώδους αποτελεσματικότητας, οι εμβολιασμοί πήγαν κατά διαβόλου. Και στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη χώρα που απεχθανόταν το συγκεντρωτικό κράτος, εγκαθιδρύθηκε η σοσιαλδημοκρατία!

H Ελλάδα επιβεβαίωσε τον χαρακτηρισμό της απρόβλεπτης χώρας, που είναι ικανή για το καλύτερο και για το χειρότερο. Η αρχική αντίδραση της κοινωνίας ήταν κι εδώ αντιστερεοτυπική – και υποδειγματική. Βοήθησε σ’ αυτό και το πειστικό δίδυμο που επελέγη για την ενημέρωση: ο πατρικός Σωτήρης Τσιόδρας και ο αποφασιστικός Νίκος Χαρδαλιάς. Ξαφνικά, οι απείθαρχοι, ανυπότακτοι, επιπόλαιοι Ελληνες παρέδωσαν, σχεδόν ανακουφισμένοι, τις ελευθερίες τους στο κράτος και κλείστηκαν στο σπίτι. Δεν έλειψαν φυσικά οι αντιρρησίες, οι εξυπνάκηδες και οι ψεκασμένοι. Αλλά αποτελούσαν μειοψηφία.

Η απροσδόκητη αυτή πειθαρχία επιβεβαιώθηκε σε άλλα δύο κρίσιμα τεστ: τη χρήση μάσκας και τον εμβολιασμό. Οι αντιδράσεις ήταν κι εδώ πολύ κάτω του αναμενομένου. Το κίνημα κατά της μάσκας, γελοίο εξ αρχής, κράτησε ελάχιστα. Και ενώ στη Γερμανία το 85% των εμβολίων της AstraZeneca παραμένουν αδιάθετα, εδώ τα ραντεβού φαίνεται να τηρούνται σχολαστικά.

Πώς εξηγείται λοιπόν η έξαρση των τελευταίων ημερών; Πού οφείλεται η τεράστια πίεση που δέχονται τα νοσοκομεία; Υπάρχουν οι γνωστοί λόγοι, η κόπωση, οι μεταλλάξεις, οι διαδηλώσεις κ.λπ. Ο υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης, όμως, επέλεξε μια πιο ωμή, και επιτέλους στερεοτυπική, διατύπωση. Με δεδομένο ότι «ο καθένας έχει βρει τρόπους για να ξεγελάει το σύστημα και να κάνει τον όποιο συγχρωτισμό κρίνει», είπε, πρέπει να κλείσουν τα όποια «παράθυρα κινητικότητας» υπάρχουν.

Χρειαζόταν άραγε αυτή η γλώσσα; Αν παραμείνουμε στο επικοινωνιακό σχήμα της χρυσής πρώτης περιόδου, αυτό που απαιτείται σήμερα είναι «περισσότερος Χαρδαλιάς και λιγότερος Τσιόδρας»; Η ατομική ευθύνη εμετρήθη, εζυγίσθη και ευρέθη ελλιπής; Ηρθε η ώρα του βούρδουλα;

Μπορεί βέβαια να το δει κανείς και από άλλες πλευρές. Μπορεί να καταλογίσει ευθύνες στην κυβέρνηση, που έπαψε να πείθει. Μπορεί να ψέξει τους λοιμωξιολόγους, που δεν παρέμειναν σταθεροί σε μια συνταγή – σκληρό λοκντάουν συγκεκριμένης διάρκειας, για παράδειγμα. Μπορεί να υποστηρίξει ότι το «σύστημα» δεν είναι κάτι ενιαίο και αλάθητο, που «ο καθένας» προσπαθεί να ξεγελάσει. Αλλά δεν έχει νόημα αυτή η συζήτηση. Σε αυτή την κρίση είμαστε όλοι στην ίδια πλευρά, την πλευρά των θυμάτων. Ο,τι κι αν λένε οι ενημερωτικές καμπάνιες, είμαστε όλοι φοβισμένοι. Και είμαστε όλοι κουρασμένοι. Διόλου περίεργο: όπως είπε χθες ο υπουργός Υγείας τσιτάροντας Σαμαράκη, βρισκόμαστε στο πιο βαθύ σκοτάδι.

Μέχρι να έρθει η αυγή, ας κρατήσουμε χαμηλούς τόνους.