Εκτελεστής ή δολοφόνος;

Γιατί έγινε γνωστός ο Κουφοντίνας; Διότι σκότωνε ανθρώπους. Ηταν πολιτικό έγκλημα, είπαν κάποιοι οπαδοί της ιδεολογίας και της δράσης του, στη δίκη – και το επαναλαμβάνουν και μετά την καταδίκη του. Λυπάμαι, αλλά ακόμα κι αν τα κίνητρα ήταν πολιτικά, ακόμα δηλαδή κι αν ο Κουφοντίνας και οι φίλοι του δολοφονούσαν για να τιμωρήσουν την εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο ή για να επιβάλουν ένα άλλο καθεστώς, και πάλι η δραστηριότητά του δεν μπορεί να χαρακτηριστεί με άλλον όρο. Οι πράξεις του ήταν δολοφονίες. Φόνοι ανθρώπων, δηλαδή, που διαπράχθηκαν με δόλο, κατόπιν σχεδίου.

Αλλά στη συνήγορο του τρομοκράτη δεν αρέσει καθόλου ο ορισμός. Γι’ αυτό μάλωσε, χθες, τους συγγενείς των δολοφονημένων από τον πελάτη της διότι τον αποκαλούν δολοφόνο. Θεωρεί βρισιά τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό του ισοβίτη έντεκα φορές για έντεκα δολοφονίες.

Τα χρόνια, όμως, που ο Κουφοντίνας δολοφονούσε τα ανυποψίαστα θύματά του, στήνοντάς τους καραούλι, ουδείς διαμαρτυρόταν από όσους θαύμαζαν τη δραστηριότητα της 17 Νοέμβρη, όταν εμφανιζόταν ως υπέρτατος τιμωρός, ως Θεός, απονέμοντας μια ιδιότυπη δικαιοσύνη – τη δική του. Γι’ αυτό, άλλωστε, είχαν επιβάλει άλλη ορολογία προς χρήση. Κι αυτόν και τους συνεργούς του τους αποκαλούσαν «εκτελεστές». Τους θεωρούσαν, δηλαδή, όργανα αυτής της υπέρτατης δικαιοσύνης που είχε απονεμηθεί εν κρυπτώ και παραβύστω από ένα ιδιότυπο κλειστό δικαστήριο, δεν απαιτούσε μαρτυρίες και δεν προέβλεπε κανενός είδους επιείκεια. Η ποινή ήταν μία, θάνατος. Και «εκτελεστές», δήμιοι δηλαδή των αποφάσεων που ελάμβαναν μόνοι οι τρομοκράτες ήταν οι ίδιοι. Είχαν διπλή δουλειά: και δικαστές και δήμιοι.

Το οξύμωρο ήταν ότι αυτή την ιδιότυπη δικαιοσύνη που δίκαζε, καταδίκαζε και σκότωνε βιομηχανικά, όπως στα ναζιστικά και στα σταλινοπαγή καθεστώτα, και που δεν έδινε ελαφρυντικά ούτε αναστολή ποινής σε κανέναν, την αποθέωναν χώροι που, κατά τα άλλα, εργάζονταν για την κοινωνική απελευθέρωση και για τη χειραφέτηση. Η εφημερίδα «Ελευθεροτυπία», για παράδειγμα, όπου συστηματικά δημοσιεύονταν οι προκηρύξεις της 17 Νοέμβρη, μετά από κάθε δολοφονική ενέργεια των πρωτεργατών της,  ήταν ταυτόχρονα η εφημερίδα που έδινε βήμα σε όλα τα κινήματα κοινωνικής χειραφέτησης. Ο Φουκώ και η κριτική του στα σωφρονιστικά συστήματα απασχόλησε συχνότατα τους θεωρητικούς που παρήλαυναν από τις σελίδες της. Ταυτόχρονα, όμως, η εφημερίδα υποστήριζε και ενίσχυε τις θανάσιμες ενέργειες της 17 Νοέμβρη, οι οποίες βρίσκονταν εκείθεν της νεωτερικότητας, συμβάλλοντας στη στρέβλωση των εννοιών: υιοθετούσε δηλαδή τις έννοιες που παρέπεμπαν σε σύστημα δικαιοσύνης το οποίο απένεμαν ο Φαρμακοχέρης και η παρέα του.

Το παιχνίδι της ορολογίας δεν είναι αθώο – και το γνωρίζουν οι τρομοκράτες όσο και η επιμελητεία τους. Οσο κυριαρχούσε η άποψη ότι ήταν εκτελεστές, ότι απένεμαν κάποιου είδους δικαιοσύνη, η υποστήριξή τους ήταν υπόθεση ενός σχετικώς κυρίαρχου συρμού. Η αποκαθήλωσή τους συνέβη μετά την εξάρθρωση της οργάνωσης, την εποχή των ομολογιών και, αργότερα, στη δίκη τους. Εκτεθειμένη στην περιέργεια της κοινής γνώμης, έπαψε να λειτουργεί υπέρ τους η άγνοια για τα πρόσωπα. Η εξωανθρώπινη κλειστή ομάδα που έπαιζε τον ρόλο του Θεού, αίφνης μετατράπηκε σε μια δράκα ανθρώπων που είχαν πάθη, μικρότητες, ιδιοτέλειες…

Και που το υποτιθέμενο απελευθερωτικό τους έργο δεν ήταν παρά αυτό που μάθαμε: δολοφονίες, πολύς πόνος και πολύς ιδεολογικός φανατισμός χωρίς αντίκρισμα. Γι’ αυτά τα δεινά δεν μπορεί να υπάρξει λήθη.

Να ξανακερδηθεί η Κεντροαριστερά
Με χθεσινή παρέμβασή του από το βήμα της Βουλής, ο βουλευτής του ΚΙΝΑΛ, Ανδρέας Λοβέρδος, παρενέβη υπέρ του πρύτανη του ΑΠΘ και της απόφασής του να καλέσει την Εισαγγελία όταν κατελήφθη βίαια το κτίριο διοίκησης της σχολής του. «Ως καθηγητής δημοσίου δικαίου», είπε, «εκφράζω την ολόκαρδη και ολόπλευρη συμπαράστασή μου στον πρύτανη του ΑΠΘ, Νίκο Παπαϊωάννου για την πραγματικά γενναία πράξη του να ζητήσει να επιβληθεί η νομιμότητα […]. Χρειάζεται θάρρος και τόλμη και το πρόβλημα θα λυθεί. Θεωρώ, πέρα από τους νόμους που ψηφίζει η Βουλή, τη συγκεκριμένη ενέργεια μια πάρα πολύ καλή αρχή».
Η δήλωση βρίσκεται στον αντίποδα των πρόσφατων θέσεων του ΚΙΝΑΛ για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση και ειδικά για τα γεγονότα στο ΑΠΘ. Υπενθυμίζω μόνο ότι το κόμμα είχε χαρακτηρίσει τα επεισόδια «δροσερή πνοή δημοκρατίας» και «μια πρώτη γεύση της πανεπιστημιακής αστυνομίας», υιοθετώντας αυθαιρέτως τους μπάχαλους και περιφρονώντας τη δική του γενναία μεταρρύθμιση του νόμου Διαμαντοπούλου, που την κατήργησαν με δόσεις, δεξιοί κι αριστεροί.
Επιτέλους, ήρθε η ώρα να ξανακερδηθεί η παράδοση της δημοκρατικής Κεντροαριστεράς.