Αδιέξοδη η ανοχή στην ανομία

Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο Henry Noel Brailsford, ένας οξυδερκής βρετανός δημοσιογράφος, αναφερόμενος στην «ανατολή», έγραφε ότι «οι αιώνες δεν διαδέχονται ο ένας τον άλλον» αλλά «συνυπάρχουν». Παρότι οι απόψεις αυτές απηχούν αντιλήψεις μιας άλλης εποχής, βλέποντας την αήθη επίθεση στον πρύτανη του ΑΠΘ και τη γενικότερη δημόσια συζήτηση για τη φύλαξη των πανεπιστημίων, δημιουργείται η αίσθηση ότι η παρατήρηση του δημοσιογράφου δεν είναι άκαιρη: Παρότι βρισκόμαστε στο 2021, κάποιοι επιμένουν να ζουν στη δεκαετία του 1940 ή του 1960 και να βλέπουν τη σημερινή κατάσταση στα ΑΕΙ μέσα από το πρίσμα των δεκαετιών αυτών. Ετσι, ανακαλύπτουν «καταδότες» ή ακόμα και το «σπουδαστικό» της ασφάλειας και, προφανώς, προσλαμβάνουν την κατάληψη της πρυτανείας του ΑΠΘ, που παρέλυσε την εύρυθμη λειτουργία του ιδρύματος, ως αντιστασιακή πράξη ενάντια στον φασισμό ή στη δικτατορική περιστολή δημοκρατικών δικαιωμάτων.

Πέρα από τον κωμικό χαρακτήρα τέτοιων αναλογιών, κανείς, βεβαίως, δεν μπορεί να εμποδίσει τον καθένα να επιλέξει την εποχή στην οποία επιθυμεί να ζει. Αυτό όμως που θα κοστίσει, και μάλιστα ακριβά, στο ελληνικό πανεπιστήμιο, τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον, θα είναι να παραμείνει στο παρελθόν. Ενα παρελθόν, στο οποίο το πανεπιστήμιο, ανοχύρωτο και μιθριδατικό, ελάμβανε συνεχώς μικρές (συχνά και πολύ μεγαλύτερες) δόσεις ανομίας και παραβατικότητας, πιστεύοντας ότι η τακτική αυτή θα του εξασφάλιζε τη μακροζωία, ή έστω την ησυχία του. Τα πρόσφατα γεγονότα με τον πρύτανη του ΟΠΑ έδειξαν καθαρά ότι η τακτική αυτή είναι αδιέξοδη.

Γιατί, όμως, χαρακτηρίστηκε ως «καταδότης» ο πρύτανης του ΑΠΘ; Ο κ. Παπαϊωάννου ενημέρωσε τις εισαγγελικές αρχές, ως όφειλε, για την κατάσταση που επικρατούσε στην πρυτανεία, καθώς αν δεν το έκανε θα είχε βαρύτατες διοικητικές ευθύνες. Είναι ενδιαφέρον, ωστόσο, ότι εγκαλείται διότι εφάρμοσε τον ισχύοντα νόμο, αυτόν ακριβώς που θεωρούν επαρκή όσοι εναντιώνονται στο νέο, ο οποίος, ως γνωστόν, προβλέπει άοπλο σώμα φύλαξης.

Η ύπαρξη ενός τέτοιου σώματος θα μπορούσε ενδεχομένως να είχε προλάβει τις δυσάρεστες καταστάσεις που όλοι είδαμε και που κανείς δεν επιθυμεί να επαναληφθούν. Οσοι αντιδρούν και στην επέμβαση της αστυνομίας αλλά και στη δημιουργία των σωμάτων φύλαξης, είχαν δεκαετίες για να προτείνουν και να υλοποιήσουν αξιόπιστες εναλλακτικές για την εξάλειψη της ανομίας. Δεν το έπραξαν είτε γιατί δεν μπορούσαν είτε γιατί δεν ήθελαν. Η παθογένεια αυτή πρέπει να αντιμετωπιστεί. Το χρωστάμε στους φοιτητές των ελληνικών πανεπιστημίων, οι οποίοι, όμως, ζουν στις αρχές του 21ου αιώνα και όχι στις πιο μαύρες περιόδους του 20ού.

Ο Δημήτρης Λυβάνιος είναι επίκουρος καθηγητής Νεότερης Ιστορίας στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ, ΑΠΘ