Οι αλλαγές που έρχονται

Η οικονομική ιστορία διδάσκει ότι όλες οι οικονομικές θεωρίες, όσο λαμπερές και ακλόνητες εμφανίζονταν για ένα διάστημα, τελικά σαρώθηκαν από μια ξαφνική βίαιη, απρόσμενη οικονομική κρίση. Πιθανότατα βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο στην Ευρωπαϊκή Ενωση. «Το πουλόβερ» των αυστηρών και άκαμπτων κανόνων, δείχνει να «ξηλώνεται». Η μέχρι σήμερα οικονομική πολιτική, πλησιάζει προς το τέλος της. Η εμμονική επιμονή στους κανόνες ηττάται σχεδόν παντού. Η βασική της υπέρμαχος, η Ανγελα Μέρκελ, αποχωρεί, τα «γεράκια» χάνουν έδαφος καθημερινά στα ευρωπαϊκά όργανα, το «άστρο» Ντράγκι αρχίζει να λάμπει. Παράλληλα, δημιουργείται παγκοσμίως μια νέα οικονομική πραγματικότητα, στην οποία με τον έναν ή τον άλλο τρόπο θα υποχρεωθεί να προσχωρήσει και το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Οι μεγάλες οικονομίες του πλανήτη έχουν αποφασίσει να «τρέξουν» μετά την πανδημία. Δανείζονται μαζικά από τις αγορές, χωρίς να υπάρχει αύριο. Η Κίνα ήδη καταφέρνει να έχει αποτελέσματα, ως πρώτη ανακάμψασα από την πανδημία. Οι ΗΠΑ ακολουθούν. Ο πρόεδρος Μπάιντεν έχει ήδη ανακοινώσει ένα πρόγραμμα ενίσχυσης ύψους 2 τρισ. δολαρίων. Θα ακολουθήσουν άλλα 4 τρισ. δολάρια.

Η συζήτηση πλέον σε όλες τις μεγάλες οικονομίες, δεν είναι πώς θα επιστρέψουν οικονομικά στο 2019, αλλά πώς θα συναντήσουν το προηγούμενο μονοπάτι ανάπτυξης. Στόχος τους δηλαδή να φτάσουν γρήγορα, εντός του τρέχοντος έτους ή το 2022 εκεί που θα βρίσκονταν εάν δεν υπήρχε η πανδημία.

Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή οικονομία με το ζόρι θα βρίσκεται στα επίπεδα του 2019, στα τέλη του 2022. Η ευρωζώνη αλλάζει, αλλά με τους αργούς ρυθμούς που τη χαρακτηρίζουν. Με τα μέσα επίπεδα χρέους κοντά στο 100% του ΑΕΠ, ήδη η συζήτηση έχει ξεκινήσει για αλλαγή στους κανόνες. Αλλά γίνεται αργά, μακρόσυρτα. Ακόμα και τα λεφτά που έχει ρίξει στο τραπέζι προκειμένου να μειωθεί η επίπτωση της πανδημίας, πλέον έχουν ξεπεραστεί. Η διάθεση μόλις 750 δισ., από τα οποία τα μισά είναι δάνεια, κινείται και αυτή με αργούς ρυθμούς. Και λίγα και καθυστερημένα.

Μόνη λύση η χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων. Δεν πρόκειται ακόμα για απόφαση. Αλλά για αναγκαστική κίνηση, προκειμένου να κρατηθούν οι ευρωπαϊκές οικονομίες. Η κινήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σε επίπεδο νομισματικής πολιτικής έχουν φτάσει στο όριό τους. Η Κριστίν Λαγκάρντ έχει κάνει το καλύτερο που θα μπορούσε. Αλλά δεν αρκεί. Η επί χρόνια επικυριαρχία της δημοσιονομικής πολιτικής έναντι της νομισματικής έχει αφήσει τα κατάλοιπά της. Η ΕΚΤ ξοδεύει τεράστια ποσά, αλλά ο πληθωρισμός συνεχίζει να πέφτει, απλά γιατί βρίσκει απέναντί του τον δημοσιονομικό «φραγμό». Ενα κατασκεύασμα ξεπερασμένο. Φτιαγμένο για άλλες εποχές, για τα πρώτα χρόνια του ευρώ. Πλέον αν θέλουμε να αποφύγουμε την «παγίδα» του αποπληθωρισμού και να ενισχυθεί σημαντικά και κυρίως γρήγορα η ζήτηση στην οικονομία, πρέπει να αλλάξουν όλα. Επίσημα και κεντρικά.

Σε μια εποχή που κανείς δεν δίνει σημασία για τα επίπεδα του χρέους, οι κυβερνήσεις πρέπει να απελευθερωθούν στο να ξοδεύουν. Μέχρι να αποκατασταθεί ξανά η ισορροπία. Θα πάρει χρόνο, αλλά πρέπει να ξεκινήσουμε τώρα. Καταλύτης αυτής της αλλαγής που έρχεται, μπορεί να είναι ο Μάριο Ντράγκι. Ο «σούπερ» Μάριο που κράτησε όρθια την Ευρώπη μετά την προηγούμενη κρίση, μπορεί να «παρασύρει» αναπτυξιακά το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Από κοντά και η νέα γενιά των ευρωπαίων ηγετών. Ο Εμ. Μακρόν, ο Κ. Μητσοτάκης και άλλοι. Φιλοευρωπαϊστές πολιτικοί που πιστεύουν στις αλλαγές, στις μεταρρυθμίσεις, αλλά προσβλέπουν και σε μια πιο δίκαιη οικονομική πολιτική…