Περί συλλογικής ασφάλειας των ευρωπαϊκών χωρών του Νότου

Ο πολιτικός ρεαλισμός οδηγεί στη διαπίστωση ότι οι μονομερείς διεκδικήσεις της Τουρκίας εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας δεν πρόκειται να σταματήσουν. Μπορεί υπό το βάρος και την απειλή των αμερικανικών και ευρωπαϊκών κυρώσεων η Αγκυρα να υποχώρησε προς στιγμήν και να μην προβαίνει σε ακραίες προκλήσεις, δίνοντας χώρο στον διάλογο, αλλά ήδη από την πρώτη συνάντηση μετά την επανεκκίνηση των διερευνητικών – και πάντως όχι διαπραγματεύσεων – έκανε σαφείς τις θέσεις της, ζητώντας αποστρατιωτικοποίηση νήσων και επαναφέροντας τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών».

Στο δε βασικό ζήτημα του καθορισμού των Θαλασσίων Ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, η αφετηρία των δύο χωρών είναι εκ διαμέτρου αντίθετη, αφού για την Ελλάδα αφετηρία είναι η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ για την Τουρκία είναι η κατ’ αυτήν «Δίκαιη Βάση»…

Με βάση τα ανωτέρω, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι είναι μάλλον αδύνατο να προκύψει συμφωνία με την Τουρκία και σοφό είναι Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Ενωση να προετοιμάζονται για την επόμενη μέρα. Ηδη η πλειονότητα των ευρωπαίων ηγετών με δηλώσεις τους έχουν καλέσει την Τουρκία να συμμορφωθεί με το Διεθνές Δίκαιο και να πάψει να είναι ο «διεθνής ταραξίας» της ευρύτερης περιοχής μας. Πολλές χώρες μάλιστα, όπως η Γαλλία διά του προέδρου Μακρόν, έκανε λόγο για την ανάγκη «επιβολής της ειρήνης» στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ και η Ιταλία διά του προέδρου της Επιτροπής Εξωτερικών της ιταλικής Γερουσίας κ. Φασίνο, μίλησε για την ανάγκη μιας νέας στρατηγικής «συλλογικής ασφάλειας» των χωρών του Νότου στη Μεσόγειο.

Στο πλαίσιο αυτό, και προκειμένου να αποθαρρυνθούν τρίτες χώρες από το να δημιουργήσουν καταστάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε προκλήσεις, θερμά επεισόδια και μείζονες κρίσεις στην περιοχή της Μεσογείου, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο δημιουργίας μιας Μόνιμης και ισχυρής Αεροναυτικής Δύναμης στη Μεσόγειο από τις χώρες του Νότου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με αποστολή την «Επιβολή της Ειρήνης» (Peace Enforcement). Η δύναμη αυτή θα μπορούσε να σχηματιστεί στο πλαίσιο του MED 7 και, υπό προϋποθέσεις, να διευρυνθεί με τη συμμετοχή των ΗΠΑ και «προθύμων» χωρών εκτός ΕΕ, όπως της Αιγύπτου, του Ισραήλ κ.ά.

Το μήνυμα που θα εκπέμψει μια τέτοια συλλογική δράση των νότιων χωρών της Ευρώπης οι οποίες αντιμετωπίζουν μεγάλες, κοινές προκλήσεις ασφαλείας, όπως η αστάθεια που δημιουργούν οι κρίσεις στη Συρία και στη Λιβύη, ο ισλαμικός φονταμενταλισμός, η μεταναστευτική και προσφυγική κρίση και φυσικά η καταπάτηση του Διεθνούς Δικαίου από την Τουρκία θα είναι ισχυρό και θα υπηρετήσει κατά τον καλύτερο τρόπο τη συλλογική ασφάλεια της Νότιας Μεσογειακής Ευρώπης.

Μια συλλογική ασφάλεια που η Ευρωπαϊκή Ενωση, 21 χρόνια μετά τη Συμφωνία της Νίκαιας, ακόμη δεν μπορεί να εγγυηθεί.

Ο Στέφανος Σωτ. Γκίκας είναι βουλευτής Κερκύρας (ΝΔ)