Το μεγάλο σχέδιο του Μπάιντεν

Ο Τζο Μπάιντεν ήταν αυτός που πρότεινε ένα σχέδιο διάσωσης ύψους 1,9 τρισ. δολαρίων για να βοηθήσει την αμερικανική οικονομία να ανακάμψει από την πανδημία. Η ανάγκη για το σχέδιο αυτό ήταν επιτακτική. Τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν πρόσφατα δείχνουν μια επιβράδυνση του ρυθμού ανάκαμψης, τόσο σε επίπεδο ΑΕΠ όσο και απασχόλησης. Υπάρχει πλειάδα αποδείξεων ότι το πακέτο Μπάιντεν θα προσφέρει τεράστια ώθηση στην οικονομία και ότι η ανάπτυξη που θα προκαλέσει θα φέρει ουσιαστική αύξηση των φορολογικών εσόδων, όχι μόνο για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, αλλά και για τις πολιτείες και για τους δήμους, που τώρα εμφανίζουν τεράστιο έλλειμμα πόρων που έχουν ανάγκη για να προσφέρουν ζωτικής σημασίας υπηρεσίες.

Οι αντίπαλοι του σχεδίου Μπάιντεν προειδοποιούν εμφατικά για τον κίνδυνο του πληθωρισμού – αυτού του κρυμμένου μπαμπούλα που σήμερα είναι περισσότερο φανταστικός παρά αληθινός. Στην πραγματικότητα, ορισμένα στοιχεία οδηγούν στο συμπέρασμα πως σε ορισμένους κλάδους της οικονομίας οι μισθοί μειώνονται. Ακόμη, όμως, κι αν εμφανιστούν πληθωριστικές πιέσεις, οι ΗΠΑ διαθέτουν πλειάδα νομισματικών και δημοσιονομικών εργαλείων για να τις αντιμετωπίσουν.

Η κατάσταση της οικονομίας θα ήταν, ασφαλώς, καλύτερη χωρίς μηδενικό πληθωρισμό. Θα ήταν επίσης καλύτερη εάν εκείνοι που ασκούν πολιτική αύξαναν τους φόρους, επιβάλλοντας έναν συντελεστή στην εκπομπή ρύπων και αποκαθιστώντας ένα φορολογικό σύστημα που θα ήταν περισσότερο κλιμακωτό. Δεν υπάρχει πραγματικός λόγος για τον οποίο θα πρέπει οι πιο εύποροι Αμερικανοί να καταβάλλουν λιγότερους φόρους αναλογικά σε σύγκριση με τους πιο αδύναμους οικονομικά.

Παράλληλα, έχουμε διαπιστώσει πως η πανδημία έχει κυριολεκτικά λεηλατήσει ορισμένους κλάδους της οικονομίας, οδηγώντας σε μεγάλα ποσοστά λουκέτων, ειδικά στις τάξεις των μικρών επιχειρήσεων. Ο κίνδυνος μιας τρομακτικής και πιθανώς μακροπρόθεσμης ζημιάς ήταν ορατός χωρίς το πακέτο. Κι αυτό διότι οι κακές οικονομικές επιδόσεις εντείνουν την οικονομική αγωνία (η οποία συνδυάζεται με την αγωνία που προκαλεί η πανδημία), προκαλώντας έτσι ένα καθοδικό σπιράλ, καθώς η επιφυλακτική συμπεριφορά μειώνει τόσο την κατανάλωση όσο και τις επενδύσεις, αποδυναμώνοντας περαιτέρω την οικονομία.

Το γεγονός ότι η Covid-19 αποτελεί μια πανδημία – σε παγκόσμιο επίπεδο – κάνει τα πράγματα χειρότερα, καθώς η άνευ προηγουμένου επιβράδυνση της διεθνούς οικονομίας οδηγεί σε μικρότερη ζήτηση για τις αμερικανικές εξαγωγές. Οσο για τις πιο φτωχές χώρες, δεν διαθέτουν πόρους ανάλογους με εκείνους των ανεπτυγμένων για να στηρίξουν τις οικονομίες τους.

Εχει αποδειχθεί πειστικά, επίσης, ότι οι φτωχοί εμφανίζουν έντονη τάση να καταναλώνουν και έτσι ένα πακέτο που στοχεύει στην αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος στη βάση της πυραμίδας θα συμβάλει στην αναζωογόνηση της οικονομίας.

Κατά τη διακυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ τα σχέδια που στόχευαν τις μικρές επιχειρήσεις δεν ήταν όσο αποτελεσματικά θα μπορούσαν ή θα έπρεπε – εν μέρει επειδή πολλά από τα χρήματα κατευθύνονταν σε επιχειρήσεις που στην πραγματικότητα δεν ήταν μικρές και εν μέρει εξαιτίας διοικητικών προβλημάτων. Η κυβέρνηση Μπάιντεν μοιάζει να διορθώνει αυτά τα προβλήματα. Εφόσον το καταφέρει, η διεύρυνση της παροχής βοήθειας στις επιχειρήσεις δεν θα βοηθήσει μόνο βραχυπρόθεσμα, αλλά θα φέρει την οικονομία σε καλή θέση καθώς η πανδημία θα εξαφανίζεται.

O Τζόζεφ Στίγκλιτς, κάτοχος του Νομπέλ Οικονομίας, είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, επικεφαλής οικονομολόγος στο Roosevelt Institute και πρώην αντιπρόεδρος και επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας