Παραινέσεις για τον πόνο του άλλου

«Πρέπει να μιλήσετε». Το ακούμε αυτές τις μέρες, με αφορμή τις υποθέσεις κακοποίησης και παρενόχλησης που έρχονται στη δημοσιότητα, άλλοτε ως παραίνεση κι άλλοτε με τόνο επιτακτικό. Το ακούμε συνοδευόμενο από επαίνους για το θάρρος όσων μιλάνε με αποτέλεσμα, όσο κι αν συμφωνεί κανείς για το πόσο θαρραλέες είναι, όσο κι αν τις υποστηρίζει, αυτή η αντιπαράθεση να μοιάζει με αόρατη ζυγαριά, στη μια πλευρά της οποίας δεσπόζουν οι γενναίες καταγγέλλουσες και στην άλλη στοιβάζονται οι πάμπολλες σιωπηλές κι αφανείς ως δακτυλοδεικτούμενες για τη δειλία τους. «Πρέπει να μιλήσετε». «Πρέπει» απέναντι σε ποιον; Σε ποιες απευθύνεται η επιταγή; Βλέπετε, δεν είναι όλες οι γυναικες στη δημόσια σφαίρα. Κι όσες είναι δεν είναι καθόλου υποχρεωμένες να αντέχουν το ψυχικό βάρος της προσωπικής έκθεσης στην κρίση του λαϊκού δικαστηρίου.

Επίσης δεν έχουν όλες οι γυναίκες εκεί έξω ένα σύστημα υποστήριξης κοινωνικό, οικογενειακό, δεν έχουν όλες τα χρήματα και τις αντοχές να εμπλακούν σε μακροχρόνιες διαμάχες, να ρισκάρουν δουλειές, οικογένειες και κοινωνικές επαφές.

Αυτό δεν τις κάνει δειλές. Δεν είναι έλλειψη γενναιότητας αυτό, διότι θάρρος θέλει να παλεύεις τα τραύματά σου με όποιον τρόπο ξέρεις και μπορείς, δεν βρίσκεται έτσι τυχαία το θάρρος, λες κι είναι τάληρο που το ξέχασες πέρσι στην τσέπη του μπουφάν σου, το θάρρος έχει πολλές μορφές, μερικές εξ αυτών πολύ λιγότερο «ηρωικές».

Αυτές οι παραινέσεις όλες, αυτά τα «πρέπει» το ένα και «πρέπει» το άλλο, όσο καλοπροαίρετα κι αν εκφέρονται, καταλήγουν να περιγράφουν το πρόβλημα σαν ένα ζήτημα ατομικής ευθύνης. Αυτή την ανάγκη μας να βγάλουμε ντιρεκτίβες πιο ωφέλιμο θα ήταν να τη στρέφαμε εκεί που αυτές ταιριάζουν πιο πολύ. Στους θεσμούς. Αντί να «πρέπει» κάποια να μιλήσει, ας πούμε ότι πρέπει να υπάρχουν κώδικες δεοντολογίας και συμπεριφοράς ρητοί και υποχρεωτικοί, πειθαρχικά όργανα, ότι πρέπει να γίνει κάτι ώστε ο πολίτης που θέλει να βρει το δίκιο του στη Δικαιοσύνη να μη φοβάται ότι θα μπλέξει και θα πληρώνει δικηγόρους για τα επόμενα δέκα χρόνια της ζωής του, ότι πρέπει να υπάρχουν παντού υπηρεσίες που να παρέχουν διακριτικά συμβουλευτικές υπηρεσίες ή και φιλοξενία. Τα θύματα, άλλωστε, δεν χρειάζονται τις αυθαίρετες κρίσεις μας. Δυνατότητες, ρεαλιστικές επιλογές και εργαλεία χρειάζονται.