NON PAPER

Από το «μας καμαρώνουν» στο metoo

Το ανέκδοτο κυκλοφορεί εδώ και πολλές δεκαετίες στον χώρο του θεάτρου. Από τις αρχές του 1980 όπου και ανάγεται το περιστατικό. Πολύ γνωστός θεατρικός παραγωγός που δεν ζει πλέον, βρισκόταν με νεαρή ηθοποιό στο γραφείο του σε κατάσταση, ας πούμε, ευφορίας. Το γραφείο του ήταν στον χώρο ενός από τα θέατρά του, με πρόχειρα διαχωριστικά, εκείνα που από τη μέση και πάνω έχουν τζάμι, προσφέροντας έτσι απρόσκοπτη, σχεδόν, θέα στα… τεκταινόμενα. Η «ευφορία», εν τω μεταξύ, παρατεινόταν έως την ώρα που οι ηθοποιοί άρχισαν να φτάνουν στο θέατρο για την απογευματινή παράσταση. Η νεαρή ηθοποιός ανησύχησε ότι θα γίνονταν δημόσιο θέαμα. «Κύριε τάδε μου, μας βλέπουν» του είπε. «Δεν μας βλέπουν, μας καμαρώνουν» ήρθε η απάντηση.

Βεβαίως τα πράγματα μπορεί να μην έγιναν έτσι ή να έγιναν κάπως έτσι ή και να μην έγιναν καθόλου και τέλος πάντων, θεωρητικά, υπήρχε η συναίνεση «αμφοτέρων των εμπλεκόμενων ενηλίκων». Το γεγονός όμως ότι το περιστατικό κυκλοφορεί, τόσα χρόνια, ως ανέκδοτο – προκαλώντας, έως τώρα, τη θυμηδία και ποτέ οργή – είναι ενδεικτικό του τι γίνεται στον χώρο του θεάτρου. Αυτό δηλαδή που γίνεται και στον χώρο της τηλεόρασης, του τραγουδιού, του αθλητισμού αλλά και στον χώρο των… σουπερμάρκετ, των νοσοκομείων, των μεγάλων ή μικρών επιχειρήσεων, των αγροτικών συνεταιρισμών και των δημόσιων οργανισμών. Το πρωτοείπε ο Οσκαρ Ουάιλντ, το επανέλαβε ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, το ξαναείπε ο Γούντι Αλεν, το καθιέρωσε ο «Φράνσις Αντεργουντ» δια στόματος Κέβιν Σπέισι στο House of Cards. «Ολα έχουν σχέση με το σεξ εκτός από το σεξ που έχει σχέση με την εξουσία». Μια μικρή εξίσωση για να συνειδητοποιήσουμε ότι σε χώρους που καλλιεργούνται εξουσίες – μικρές ή μεγάλες, προσωρινές ή μακράς διάρκειας – το σεξ μπορεί να είναι μέσον ή αυτοσκοπός ή και τα δύο μαζί. Εντάξει, δεν έπεσε και κανένας από τα σύννεφα.

Περηφάνια και προκατάληψη

Από το «μας καμαρώνουν» του 1980 έως το metoo του σήμερα, πέρασαν πολλά χρόνια. Ή, στην ουσία, ένα βλεφάρισμα, όσο κρατάει εκείνη η στιγμή που κάποια ή κάποιος παίρνει την απόφαση να αφήσει πίσω τους φόβους της/του και να συνδιαλλαγεί στον καθαρό αέρα με την περηφάνια της/του, αυτήν την οποία τραυματίζουν τα περιστατικά κακοποίησης. Η στιγμή ήρθε, οι φόβοι έμειναν πίσω, η περηφάνια αναδύθηκε. Δημιουργήθηκαν hashtags και πρωτοβουλίες που ενθαρρύνουν κι άλλες και άλλους να μιλήσουν, να καταγγείλουν. Και στο «γιατί τώρα;» η απάντηση δεν είναι μόνο το «γιατί τώρα μπόρεσα» αλλά και το «γιατί τώρα ακούγομαι». Πριν από δύο, περίπου, χρόνια, για παράδειγμα, η καταγγελία της ηθοποιού Σοφίας Παυλίδου για βίαιη συμπεριφορά και ξυλοδαρμό από συνάδελφό της είχε περιοριστεί εντός πλαισίου παρακαλλιτεχνικού κουτσομπολιού.

Ωστόσο, ο πρόεδρος του ΣΕΗ Σπύρος Μπιμπίλας έκρουσε το καμπανάκι για έναν κίνδυνο που αρχίζει να γίνεται ορατός. Μίλησε για το τεκμήριο της αθωότητας και προέτρεψε τα μέλη του Σωματείου να μη λένε όσα έχουν να πουν σε τηλεοπτικά παράθυρα και με αναρτήσεις σε σόσιαλ μίντια. Το θέμα είναι πιο σοβαρό από το κουτσομπολιό της κλειδαρότρυπας και έτσι πρέπει να αντιμετωπισθεί. Είναι άλλο η παραδειγματική τιμωρία του ενόχου, άλλο να βγουν οι αλήθειες στο φως και άλλο η διαπόμπευση στην αρένα του Facebook όπου μια κοινωνία, ταλαιπωρημένη από την καραντίνα, εκτονώνεται, χλευάζει και ξερνάει χολή γι’ αυτούς που χθες αποθέωνε. Για να δούμε ας πούμε το ενδεχόμενο ένας καταγγελλόμενος να την κάνει από κανένα μπαλκόνι. Οσο βαρύ κι αν είναι το έγκλημά του, η θανατική ποινή έχει καταργηθεί απ’ όσο ξέρω.

Ο Σπύρος Μπιμπίλας όμως έθιξε και ένα άλλο θέμα. Τα προβλήματα του κλάδου που προέκυψαν από την καραντίνα αλλά ανέδειξαν παθογένειες χρόνων, χάθηκαν κάπου στο φόντο του κάδρου. Και όσο δεν λύνονται αυτά, θα ευδοκιμούν οι ακραίες και κακοποιητικές συμπεριφορές.