Το ψευδές δίλημμα

Η εσωτερική συζήτηση για τον διάλογο στα ελληνοτουρκικά έχει πολωθεί σε ψευδές δίλημμα: στο απλοϊκό «ναι» ή «όχι» στον διάλογο. Το δίλημμα είναι λάθος, επειδή ο διάλογος δεν είναι αυτοσκοπός, ούτε της μίας, ούτε της άλλης πλευράς. Είναι το μέσο. Η συζήτηση έχει λοιπόν επικεντρωθεί στο μέσο και όχι στην ουσία, η οποία συσκοτίζεται από αυτή την πόλωση και αυτό είναι που κάνει όλη τη διαδικασία επικίνδυνη.

Αν ξεφύγουμε προς στιγμή από αυτό το ψευτοδίλημμα, θα βρεθούμε μπροστά στην πραγματικότητα επί της οποίας πρέπει να τοποθετηθούν όλοι όσοι καταπιάνονται με το θέμα. Αφενός, η πλευρά που λέει «όχι», θα πρέπει να πει με το όνομά της την πραγματική απόληξη αυτού του «όχι». Δηλαδή θα πρέπει να πει ότι στο τέλος, προτιμά έναν πόλεμο παρά μια διαδικασία εκχώρησης. Γιατί το «όχι» δυνητικά εκεί καταλήγει. Ομως, ταυτόχρονα, η πλευρά που λέει «ναι», θα πρέπει να πει κάτι άλλο με το όνομά του: ότι προκρίνει την απώλεια εθνικής κυριαρχίας προκειμένου να αποφύγει έναν πόλεμο. Γιατί εκεί καταλήγει το «ναι» – και μάλιστα με πολύ πιο μεγάλη πιθανότητα από ό,τι έχει το «όχι» να καταλήξει σε πόλεμο.

Στην ουσία, λοιπόν, όλη αυτή η δημόσια συζήτηση για τα ελληνοτουρκικά είναι σε μεγάλο βαθμό υποκριτική: μιλάμε για το περιτύλιγμα, αλλά δεν μιλάμε για το δια ταύτα. Και αυτό ενώ όλοι γνωρίζουν πολύ καλά τι ακριβώς θέλει η Τουρκία από την Ελλάδα. Το γνωρίζουν επειδή η Τουρκία δεν το κρύβει – αντίθετα, το φωνάζει κάθε μέρα. Και αυτό που θέλει δεν είναι κάτι που μπορεί να δοθεί υπό συνθήκες ειρήνης από καμία χώρα και από καμία κυβέρνηση σε καμία εποχή. Η συρρίκνωση της εθνικής κυριαρχίας είναι αδύνατον να γίνει αποδεκτή σε συνθήκες δημοκρατίας. Δεν την επιτρέπει το Σύνταγμα – για να μην πάει κανείς παραπέρα, στους άλλους, προφανείς λόγους που την καθιστούν αδύνατη.

Αυτά τα γνωρίζουν οι υποστηρικτές και του «ναι» και του «όχι». Και οι δύο πλευρές μπορούν να επικαλεστούν τακτικά επιχειρήματα για αυτά που υποστηρίζουν. Ομως και οι δύο γνωρίζουν τι σημαίνει στο τέλος η επιλογή τους. Οπότε, στην πραγματικότητα, η ελληνική κοινωνία βρίσκεται τελικά μπροστά σε κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που εμφανίζεται. Ομως κάποτε πρέπει να λεχθούν τα πράγματα με το όνομά τους: μία κοινωνία δεν είναι παιδάκι να της κρύβεις ή να της αλλοιώνεις την πραγματικότητα. Αυτή είναι μία τακτική που εξυπηρετεί διαφόρους, αλλά δεν υπηρετεί ούτε τη δημοκρατία ούτε τη χώρα. Το παραμύθι πρέπει λοιπόν κάποτε να σταματήσει. Οι πολίτες δικαιούνται – και οφείλουν – να γνωρίζουν τι είναι αυτό που διακυβεύεται με την Τουρκία. Και όσοι μετέχουν σε αυτή τη συζήτηση υποχρεούνται να μη συσκοτίζουν αλλά να φωτίζουν την ουσία της.

Τις τελευταίες ημέρες η Τουρκία έχει αφήσει λίγο το μαστίγιο και έχει αρχίσει να κουνάει το καρότο των ελληνοτουρκικών – όχι πραγματικό καρότο, απλώς λεκτικό. Δεν εισφέρει τίποτα αληθινό, απλώς κάποια γλυκά λόγια, που απευθύνονται βέβαια στην ΕΕ και όχι στην Ελλάδα. Και αυτό υπενθυμίζει μία ακόμα πλάνη που κυριαρχεί: η Ελλάδα δεν μπορεί να περιμένει ούτε να πάρουν άλλοι τη δική της απόφαση, ούτε να φαντάζεται ότι άλλοι θα σηκώσουν το βάρος των όποιων συνεπειών της. Η επιλογή είναι δική της. Δεν προκάλεσε την ανάγκη να επιλέξει, αλλά από τη στιγμή που η Τουρκία έχει αποφασίσει να αμφισβητήσει τα ελληνοτουρκικά σύνορα, δεν μπορεί ούτε να αποφύγει να επιλέξει, ούτε να φορτώσει αλλού την επιλογή. Η χώρα δεν είναι παιδάκι. Ούτε μπορεί να συμπεριφέρεται ως τέτοιο.