Ανατροπές

To πρώτο κύμα της πανδημίας κατέρριψε αρκετούς μύθους και ανέτρεψε αρκετές ιεραρχήσεις. Οι υπέρμαχοι του περιορισμένου ρόλου του κράτους κατάλαβαν πόσο άδικο είχαν. Οσοι έβαζαν την οικονομία πάνω από την υγεία αναγκάστηκαν να το ξανασκεφτούν. Τα παρεξηγημένα επαγγέλματα – οι ντελιβεράδες, οι πωλήτριες των σουπερμάρκετ – πήραν την εκδίκησή τους. Οι ανατροπές συνεχίζονται και στο δεύτερο κύμα, που εφάπτεται στην πραγματικότητα με το τρίτο. Η διαμάχη της ΕΕ με την AstraZeneca, και ο πανικός μπροστά στην έλλειψη των εμβολίων, έκαναν αυτή την εβδομάδα τον γερμανό υπουργό Υγείας Γενς Σπαν να διατυπώσει την πρωτοφανή πρόταση να περιοριστούν οι εξαγωγές των εμβολίων που παρασκευάζονται σε εγκαταστάσεις της ΕΕ. Το ελεύθερο εμπόριο και η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη προς τις χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου δίνουν τη θέση τους στο δόγμα «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». «Φοβόμασταν μια Σιγκαπούρη-επί-του-Τάμεση», λέει στον Economist ένας διπλωμάτης αναφερόμενος στη Βρετανία μετά το Brexit, «και καταλήγουμε σε μια Κούβα-επί-του-Σηκουάνα».

Αλλά και το ίδιο το βρετανικό περιοδικό, που τασσόταν παραδοσιακά υπέρ μιας χαλαρότητας της Ευρώπης και μιας αυστηρότητας στις δαπάνες, τώρα θέλει πιο σφιχτές ευρωπαϊκές δομές και πιο γενναιόδωρες δαπάνες. Ο Λευκός Οίκος θα τονώσει την οικονομία με 2 τρισεκατομμύρια δολάρια, γράφει, ενώ η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει συμφωνήσει μόνο σε 750 δισεκατομμύρια. ΟΧΙ λοιπόν στο «φρένο χρέους», το λένε και οι σύμβουλοι της Μέρκελ! ΝΑΙ στην αναθεώρηση των δημοσιονομικών στόχων της Ευρώπης, το λέει και ο γάλλος υπουργός Οικονομικών!

Eνα άλλο παράδοξο είναι η αντιστροφή των μεταναστευτικών ροών. To έγραψε και ο γνωστός βούλγαρος διανοούμενος Ιβαν Κράστεφ στο αφιέρωμα που δημοσίευσαν «ΤΑ ΝΕΑ» σε συνεργασία με το Project Syndicate στις αρχές του χρόνου: «Σπίτι είναι αυτό στο οποίο θέλει κάποιος να είναι όταν βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν σοβαρό κίνδυνο». Οταν λοιπόν ο ίδιος και η οικογένειά του συνειδητοποίησαν ότι ξεκινούσε μια παρατεταμένη περίοδος κοινωνικής αποστασιοποίησης, εγκατέλειψαν τη Βιέννη όπου ζούσαν τα τελευταία δέκα χρόνια και επέστρεψαν στη Βουλγαρία.

Και δεν ήταν ο μόνος: τον τελευταίο χρόνο τον ακολούθησαν άλλοι 500.000 Βούλγαροι. Κάπου 1,3 εκατομμύριο Ρουμάνοι επέστρεψαν στη χώρα τους. Η Λιθουανία είδε για πρώτη φορά εδώ και χρόνια να μπαίνουν στη χώρα περισσότεροι απ’ όσους έβγαιναν. Στη Βαρσοβία, οι εφαρμογές γνωριμιών έχουν κατακλυστεί από Πολωνούς που επιστρέφουν και θέλουν να περάσουν καλά. Οι πολιτικοί στην ανατολική Ευρώπη αναζητούσαν όλα αυτά τα χρόνια τρόπους να σταματήσουν τη «διαρροή εγκεφάλων». Η πανδημία τούς έδωσε τη λύση. Και τώρα εκείνη που ανησυχεί είναι η δυτική Ευρώπη, που χάνει καλό και φτηνό εργατικό δυναμικό…

Η ανατροπή της ζωής μας λόγω Covid-19 δεν θα μπορούσε να είναι πιο δυσάρεστη. Αλλες ανατροπές όμως είναι ευπρόσδεκτες και διδακτικές.