Το μικροβίωμα και ο ρόλος του στον καρκίνο

Το ανθρώπινο σώμα φυσιολογικά φέρει ένα πλήθος μικροοργανισμών το οποίο αποτελεί τη φυσιολογική χλωρίδα του και ονομάζεται μικροβίωμα. Κάθε ανθρώπινος οργανισμός αποτελείται από περίπου 1 τρισεκατομμύριο κύτταρα, ενώ το μικροβίωμά του απαρτίζεται από περίπου 10 τρισεκατομμύρια βακτήρια που εντοπίζονται κυρίως στο γαστρεντερικό σύστημα. Αρχίζουμε να αποκτούμε το μικροβίωμα κατά τη στιγμή της γέννησης, αρχικά από τη μικροβιακή χλωρίδα του μητρικού κόλπου, ενώ κατά τη διάρκεια των πρώτων ημερών της ζωής δεχόμαστε έναν μικροβιακό καταιγισμό. Υπολογίζεται ότι η δημιουργία του μικροβιώματος ολοκληρώνεται περίπου στα δύο πρώτα χρόνια της ζωής, ενώ είναι ξεχωριστό για κάθε άτομο καθώς εξαρτάται από γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, την ηλικία και τον τρόπο ζωής.

Ο ρόλος του μικροβιώματος στον ανθρώπινο οργανισμό είναι πολλαπλός, από την πέψη μέχρι την ανοσία και την προστασία από βλαβερούς οργανισμούς. Οι μελέτες που αφορούν τον ρόλο του στον καρκίνο είναι σε αρχικά στάδια, αλλά υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν ότι μπορεί να αυξήσει την αποτελεσματικότητα των αντικαρκινικών θεραπειών ή να βελτιώσει τις ανεπιθύμητες ενέργειες. Υπάρχουν δεδομένα από έρευνες που υποστηρίζουν ότι ένας οργανισμός με υγιές και με ποικιλία μικροοργανισμών μικροβίωμα μπορεί να έχει καλύτερη ανταπόκριση στη χορήγηση ανοσοθεραπείας στον καρκίνο του δέρματος και καλύτερη επιβίωση μετά από μεταμόσχευση μυελού των οστών.

Οι αντικαρκινικές θεραπείες, όπως η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία, μπορούν να μεταβάλουν την ισορροπία του μικροβιώματος ενώ τροφές που το ενισχύουν είναι τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά, τα γνωστά πρεβιοτικά, αλλά και το γιαούρτι ως προβιοτικό. Πηγή προβιοτικών και πρεβιοτικών εκτός από τις τροφές αποτελούν και τα συμπληρώματα διατροφής, και έχει φανεί ότι η χορήγηση προβιοτικών πιθανόν να βελτιώνει τη διάρροια σε κάποιους ασθενείς υπό αντικαρκινική θεραπεία.

Μια νέα μέθοδος αποκατάστασης της μικροβιακής χλωρίδας του οργανισμού είναι η μεταμόσχευση κοπράνων από υγιή δότη με τη μορφή χαπιού ή με έγχυση κατά τη διενέργεια κολονοσκόπησης. Αυτή η μέθοδος είναι ακόμα υπό μελέτη, όμως πιθανόν να είναι αποτελεσματική σε ασθενείς με καρκίνο υπό θεραπεία για την αποκατάσταση της ισορροπίας του μικροβιώματός τους. Χρειάζονται περαιτέρω μελέτες προκειμένου να καθοριστεί ο ακριβής ρόλος του μικροβιώματος στους ασθενείς με καρκίνο και πρέπει πάντα να προηγείται ενημέρωση από τον θεράποντα ιατρό προκειμένου ο ασθενής να λάβει την κατάλληλη θεραπεία.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ