Σ’ αυτήν που φεύγει

Το ρολόι χτυπάει αλύπητα προς το μέλλον: σε λιγότερο από είκοσι τέσσερις ώρες ο χρόνος μας εκπνέει. Τώρα, λοιπόν, που όλα ειπώθηκαν και όλα συμφωνήθηκαν, τώρα που η μεταβατική περίοδος τελειώνει, μπορούμε επιτέλους να θρηνήσουμε τον χωρισμό με την ησυχία μας. Ηταν πολύ όμορφα τα τελευταία σαράντα εφτά χρόνια μαζί σου, Βρετανία. Κρίμα να κρατάμε μόνο τα άσχημα των τελευταίων ετών.

Δεν ήταν καθόλου εύκολη η αρχή, ας το παραδεχτούμε και οι δύο. Η εισβολή σου, όμως, στην καθημερινότητα των Ευρωπαίων δεν κοιτούσε ούτε το βέτο του Ντε Γκωλ. Ηταν γραμμένη στους ήχους των Beatles, στον «Λόρενς της Αραβίας» και στον Τζέιμς Μποντ του Φλέμινγκ, πολύ πριν από το δημοψήφισμα με το οποίο αποφάσισες να γίνεις μέλος της ΕΟΚ. Και οι «ηπειρωτικοί», όμως, άφησαν το αποτύπωμά τους πάνω σου: έχτισαν τη νέα ανθρωπογεωγραφία του Λονδίνου και των μεγάλων πόλεων, έγιναν προπονητές στις αγγλικές ομάδες, αποτέλεσαν τον κορμό των μεγαλύτερων πανεπιστημίων του νησιού. Παρότι καμιά φορά το ύφος σου ξεπερνούσε τα όρια, παρότι κατέβαινες στις Βρυξέλλες απαιτώντας rebate και προνομιακούς όρους, παρότι έσπρωχνες τους υπόλοιπους σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, τα θετικά ισορροπούσαν τα αρνητικά. Ησουν μια από μας -ακόμα κι αν, κατά βάθος, πίστευες ότι ήσουν κάτι παραπάνω. Για δυο γενιές Ευρωπαίων (σίγουρα για δυο γενιές Ελλήνων) έγινες, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, το δεύτερο σπίτι τους. Δεν ένιωσαν ανεπιθύμητοι και αυτό δεν θα το ξεχάσουν ποτέ, έστω κι αν τους πίκρανες στο τέλος. Η κοινή στέγη ήταν ανοιχτό πεδίο, αποκούμπι, καταφύγιο και σανίδα σωτηρίας.

Τέσσερα Χριστούγεννα πέρασαν από τότε που αποφάσισες να φύγεις. Μέχρι τότε, πιστεύαμε πως ήταν η Ελλάδα που πλήρωσε πιο σκληρά απ’ όλους τον λαϊκισμό των ηγετών της. Τελικά, όμως, ήσουν εσύ. Ολοι καταλάβαμε τι συνέβαινε, πως άλλαζες μέρα με τη μέρα. Ενας εθνικισμός σαν βαρύ ναρκωτικό, από αυτούς που δεν ακούν την αντίθετη άποψη και δεν υπακούν σε κανόνες λογικής, σου θόλωσε τη σκέψη. Είχες πολλές φορές τη δυνατότητα να κάνεις πίσω, ακόμα και λίγο πριν από το οριστικό φινάλε: μετά από ατέλειωτες διαπραγματεύσεις, συζητήσεις, ακόμα και εκλογές, κανείς δεν μπορεί να σου δώσει ελαφρυντικά, όσο κι αν ψάχνει. Ξέρεις πολύ καλά τι αφήνεις πίσω. Αυτό που δεν ξέρεις είναι τι θα βρεις μπροστά.

Θα μας λείψεις πολύ, πιο πολύ απ’ όσο μπορούμε να φανταστούμε σήμερα, που εκνευρισμένοι από τη συμπεριφορά σου σε στέλνουμε στα τσακίδια. Θα σου λείψουμε κι εμείς, όταν καταλάβεις τι έχει γίνει. Μπορεί κάποια στιγμή, σε ένα πιο αισιόδοξο μέλλον, να ξανασυναντηθούμε. Θα σε χαιρετήσουμε σαν καλή φίλη που έχουμε να δούμε καιρό και θα πιούμε μαζί μπίρες στην παμπ, στην υγειά των περασμένων. Η μοίρα μας συνδέθηκε αναπόσπαστα, θέλουμε δεν θέλουμε. Δεν έχουμε χρόνο για ανασκόπηση, δεν μπορούμε να σταθούμε περισσότερο στην περίπτωσή σου: η πανδημία έφερε ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και ο ταυτόχρονος εμβολιασμός σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ είναι ένα επίτευγμα αλληλεγγύης που θα σημαδέψει τις επόμενες γενιές Ευρωπαίων. Το καταφέραμε χωρίς εσένα. Από αύριο, θα μιλάμε πάλι στεγνά, πολιτικά. Σήμερα, όμως, την τελευταία μέρα του 2020, ας πούμε το αντίο που μας πρέπει.

Τα ‘φερε έτσι η τύχη που μαζί σου, Βρετανία, αποχαιρετάμε την εποχή που όλοι ήμασταν διαφορετικοί. Εχουμε μαζί μόνο λίγες ώρες ακόμα. Μετά η Ιστορία θα κάνει τη δουλειά της. Auld Lang Syne και καλή τύχη.