Προωθώντας {LF}τη συμφωνία {LF}του Παρισιού {LF}για το Κλίμα

Οταν εκπρόσωποι περίπου 200 χωρών συμφώνησαν στο τελικό κείμενο της κλιματικής συμφωνίας του Παρισιού στις 12 Δεκεμβρίου 2015, σημειώθηκαν πανηγυρισμοί σε όλο τον κόσμο. Ομως έχουν περάσει πέντε χρόνια και ο κόσμος μας βρίσκεται σε μια κατάστασης αβεβαιότητας που βαθαίνει. Η κρίση της Covid-19 δεν σηκώνει γρήγορες λύσεις. Η πανδημία οδήγησε σε οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις, καθώς και σε ένα κύμα αυξημένων χρεών. Το γεωπολιτικό τοπίο είναι κατακερματισμένο και με τις παγκόσμιες αλυσίδες παροχής να αναδιοργανώνονται, οι προοπτικές να επιτευχθεί βαθύτερη διεθνής ενσωμάτωση μέσω εμπορίου σβήνουν.

Παρά την πρόσφατη αναταραχή, μια βεβαιότητα παραμένει: η κλιματική κρίση και η ανάγκη να υλοποιηθεί η συμφωνία του Παρισιού, που αποτελεί τον μοναδικό οδικό χάρτη που έχουμε για να σταματήσει η διεθνής οικονομία να εξαρτάται από τον άνθρακα. Αν και η συμφωνία αρχικά αντιμετωπίστηκε με αμφιβολίες, οι πρωταρχικοί μηχανισμοί της αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητά τους και ο στόχος της να απαλειφθούν οι εκπομπές αερίων επιβαρυντικών για το περιβάλλον έως τα μέσα του αιώνα είναι πλέον σημείο αναφοράς για κυβερνήσεις και επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο. Ολο και περισσότεροι οικονομικοί τομείς – ενέργεια, μεταφορές, χρηματοοικονομικοί θεσμοί και βιομηχανία – θέτουν και επιτυγχάνουν σχετικούς στόχους.

Καθώς πλησιάζει η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP26), το άμεσο καθήκον των κυβερνήσεων είναι να ενισχύσουν τα κλιματικά τους σχέδια (σύμφωνα με τη λογική του μηχανισμού της συμφωνίας του Παρισιού) για να κλειδώσουν τους στόχους μείωσης των εκπομπών για το 2030. Πολιτικά, ο κόσμος έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο. Η διαβόητη ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ τον Ιούνιο του 2017, με την οποία ανακοίνωσε την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού, προκάλεσε ένα αρνητικό ντόμινο, ενθαρρύνοντας τη Βραζιλία, την Αυστραλία και το Μεξικό να μειώσουν τους στόχους τους. Αλλά τώρα, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα θετικό ντόμινο, καθώς περισσότερες κυβερνήσεις και τομείς συνειδητοποιούν ότι η απαλλαγή από τον άνθρακα είναι το κλειδί για τη μελλοντική οικονομική ανταγωνιστικότητα.

Το 2020, τις φιλόδοξες νέες δεσμεύσεις για μηδενική εκπομπή ρύπων από την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Ευρωπαϊκή Ενωση ακολούθησε η εκλογή του Τζο Μπάιντεν στην προεδρία των ΗΠΑ. Το 2021, οι G7 και οι G20 θα μπορούσαν να κάνουν τη χάραξη πολιτικής για το κλίμα (κυρίως την πράσινη χρηματοδότηση) το κεντρικό ζήτημα της παγκόσμιας ατζέντας. Η πλειονότητα των μελών σε κάθε ομάδα έχει ήδη θέσει στόχους μηδενικής εκπομπής και επομένως θα πρέπει να αυξήσει ανάλογα τα σημεία αναφοράς του 2030. Η ΕΕ, για παράδειγμα, θα πρέπει να μειώσει τις εκπομπές κατά 55% έως το 2030, προκειμένου να επιτύχει τον στόχο της για το 2050.

Πέρα από τις τελευταίες εξελίξεις στις ΗΠΑ, την ΕΕ και την Κίνα, οι ευρύτερες οικονομικές τάσεις και η κινητοποίηση μη κρατικών φορέων έδωσαν περαιτέρω ώθηση στη δράση για το κλίμα. Από το 2015, έχει σημειωθεί αύξηση 22.000% σε επενδύσεις στην αντίθετη κατεύθυνση των ορυκτών καυσίμων και πολλές μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες έχουν δεσμευτεί για μείωση των εκπομπών ρύπων, σύμφωνα με τη συμφωνία του Παρισιού.

Για παράδειγμα, μόλις στα τέλη του 2020, ο κρατικός ενεργειακός γίγαντας της Μαλαισίας, Petronas, προσχώρησε στην BP, τη Shell και την Equinor, θέτοντας στόχο μηδενικών εκπομπών ρύπων για το 2050. Ο διευθύνων σύμβουλος της Volkswagen αναγνώρισε ότι η επιβίωση της εταιρείας εξαρτάται από την ικανότητά της να αυξήσει την παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων, ξεκινώντας από μια επένδυση 33 δισεκατομμυρίων ευρώ έως το 2024.

Πόλεις, περιφέρειες, εταιρείες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα συνεργάζονται όλο και περισσότερο στη δράση για το κλίμα, κάτι που δείχνει ότι ορισμένες χώρες θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τους εθνικούς κλιματικούς στόχους, ενώ άλλες – όπως η Βραζιλία και οι ΗΠΑ – επιστρέφουν στον σωστό δρόμο. Αρωγός σε όλες αυτές τις προσπάθειες είναι η ισχυρή λαϊκή υποστήριξη των δράσεων για το κλίμα. Ακόμη και εν μέσω πανδημίας, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι άνθρωποι ανησυχούν όσο ποτέ για την κλιματική αλλαγή και θέλουν οι κυβερνήσεις τους να κάνουν περισσότερα για την προστασία του πλανήτη.

Αντί να είναι απλά λόγια στα χαρτιά, οι δεσμεύσεις για τους μηδενικούς ρύπους επηρεάζουν σημαντικά και την πραγματική οικονομία. Μια σημαντική εμπορική συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη), για παράδειγμα, εμποδίστηκε από ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ λόγω ανησυχιών σχετικά με την αδιαφορία του προέδρου της Βραζιλίας Ζαΐρ Μπολσονάρο για την προστασία του περιβάλλοντος και θέματα όπως η αποψίλωση των δασών. Ως αποτέλεσμα, πολλές βραζιλιάνικες επιχειρήσεις – συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας βοείου κρέατος και σόγιας – πιέζουν την κυβέρνηση Μπολσονάρο να αλλάξει πορεία.

Βέβαια, δεν μπορούμε να είμαστε τυφλά αισιόδοξοι. Το γεγονός είναι ότι ο χρόνος εξαντλείται. Γνωρίζουμε ότι η περίοδος 2010-20 ήταν η πιο θερμή που έχει καταγραφεί ποτέ και ότι οι ατμοσφαιρικές συγκεντρώσεις των ρύπων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου συνέχισαν να αυξάνονται γρήγορα. Γνωρίζουμε ότι οι εκπομπές από ορυκτά καύσιμα και δασικές πυρκαγιές έφτασαν σε υψηλό όλων των εποχών το 2019 και τώρα αντιμετωπίζουμε τακτικά εικόνες από λιώσιμο παγετώνων, καύση τροπικών δασών, δρόμους πνιγμένους με αιθαλομίχλη και μικρά νησιά που πλήττονται από σουπερ-καταιγίδες. Ακόμα και σε περιοχές ή χώρες όπου έχουν αυξηθεί οι εκπομπές, η προσπάθεια να φτάσουν σε μηδενικές εκπομπές ρύπων έως το 2050 θα πρέπει να τριπλασιαστεί. Αλλες περιοχές, εν τω μεταξύ, δεν είναι καν κοντά στην αντιμετώπιση της πρόκλησης.

Με ολόκληρες οικονομίες και κοινωνίες να αλλάζουν γρήγορα, αυτή είναι η στιγμή για την πολιτική ηγεσία να δράσει άμεσα. Η νέα κυβέρνηση Μπάιντεν θα διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο, αλλά οι ΗΠΑ μόνες τους δεν θα λύσουν το πρόβλημα. Πρέπει όλοι να συνεργαστούμε. Τα επόμενα ορόσημα της διεθνούς κοινότητας – G7, G20 και COP26 – θα είναι κρίσιμα. Αυτό είναι ένα ντόμινο που μπορούμε να κερδίσουμε.