Το 2020 ήταν {LF}μόνο η αρχή

Μέχρι το τέλος του 2020, οι χρηματοπιστωτικές αγορές – κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες – είχαν φτάσει σε νέα υψηλά επίπεδα, λόγω των ελπίδων ότι ένα επικείμενο εμβόλιο COVID-19 θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για ταχεία ανάκαμψη σε σχήμα V. Και με τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες στις προηγμένες οικονομίες να διατηρούν εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια και μη συμβατικές νομισματικές και πιστωτικές πολιτικές, οι μετοχές και τα ομόλογα έχουν ενισχυθεί περαιτέρω. Αλλά αυτές οι τάσεις έχουν διευρύνει το χάσμα μεταξύ της Wall Street και της Main Street (πραγματική οικονομία), αντανακλώντας μια ανάκαμψη σε σχήμα Κ στην πραγματική οικονομία. Οσοι έχουν σταθερά εισοδήματα, μπορούν να εργαστούν από το σπίτι και αντλούν από τα υπάρχοντα οικονομικά αποθέματα, τα πάνε καλά. Οσοι είναι άνεργοι ή μερικώς απασχολούμενοι σε επισφαλείς θέσεις εργασίας χαμηλών μισθών έχουν χαμηλή απόδοση. Η πανδημία σπέρνει έτσι τους σπόρους για περισσότερη κοινωνική αναταραχή το 2021.

Κατά τα χρόνια που προηγήθηκαν της κρίσης COVID-19, το 84% του πλούτου στο χρηματιστήριο στις ΗΠΑ το κατείχε το 10% των μετόχων (και το 51% του πλούτου το κατείχε το κορυφαίο 1%). Οι κορυφαίοι 50 δισεκατομμυριούχοι στις ΗΠΑ ήταν πλουσιότεροι από το φτωχότερο 50% του πληθυσμού (μια ομάδα περίπου 165 εκατομμυρίων ανθρώπων). Η COVID-19 επιτάχυνε αυτήν τη συγκέντρωση πλούτου, γιατί αυτό που είναι κακό για τη Main Street είναι καλό για τη Wall Street. Με την απώλεια καλών μισθωτών θέσεων εργασίας και, στη συνέχεια, την πρόσληψη εργαζομένων σε ελεύθερη, μερική ή ωριαία βάση, οι επιχειρήσεις μπορούν να αυξήσουν τα κέρδη και την τιμή των μετοχών τους. Αυτές οι τάσεις θα επιταχυνθούν με την πάροδο του χρόνου με την ευρύτερη εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης και της μηχανικής μάθησης (AI / ML) και άλλων τεχνολογιών.

Οσον αφορά τις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες χώρες, η COVID-19 δεν προκάλεσε μόνο μια ύφεση, αλλά αυτό που η Παγκόσμια Τράπεζα αποκαλεί «πανδημική ύφεση», αφήνοντας περισσότερους από 100 εκατομμύρια ανθρώπους ξανά στα πρόθυρα της ακραίας φτώχειας (όσοι κερδίζουν λιγότερα από 2 δολάρια την ημέρα).

Μετά την ελεύθερη πτώση το πρώτο εξάμηνο του 2020, η παγκόσμια οικονομία άρχισε να υφίσταται ανάκαμψη σε σχήμα V το τρίτο τρίμηνο, αλλά μόνο επειδή πολλές οικονομίες άνοιξαν ξανά πολύ σύντομα. Μέχρι το τέταρτο τρίμηνο, μεγάλο μέρος της Ευρώπης και του Ηνωμένου Βασιλείου κατευθύνονταν σε μια ύφεση διπλής εμβύθισης σε σχήμα W μετά την επανάληψη των αυστηρών περιοριστικών μέτρων. Και ακόμη και στις ΗΠΑ, όπου υπάρχει λιγότερη πολιτική όρεξη για νέους περιορισμούς κατά της πανδημίας, η αύξηση του ΑΕΠ κατά 7,4% το τρίτο τρίμηνο πιθανότατα θα ακολουθηθεί από μικρή αύξηση μόλις 0,5% – στην καλύτερη περίπτωση – το τελευταίο τρίμηνο του 2020, αλλά και το πρώτο τρίμηνο του 2021 – πρόκειται για μια μέτρια ανάκαμψη σε σχήμα U.

Η αύξηση των κινδύνων μεταξύ των αμερικανικών νοικοκυριών έχει μεταφραστεί σε μειωμένες δαπάνες – και κατά συνέπεια λιγότερες προσλήψεις, παραγωγή και κεφαλαιουχικές δαπάνες. Και τα υψηλά χρέη στον εταιρικό τομέα και σε πολλά νοικοκυριά συνεπάγονται περισσότερη απομόχλευση, η οποία θα μειώσει τις δαπάνες, και περισσότερες αθετήσεις υποχρεώσεων, που θα οδηγήσουν σε πιστωτική κρίση και πιθανή αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων που κατακλύζουν τους ισολογισμούς των τραπεζών.

Οποια ανάκαμψη και να βιώσουν οι μεγάλες οικονομίες, θα υπάρξουν διαρκείς ουλές. Η μείωση των κεφαλαιουχικών δαπανών θα μειώσει την παραγωγή για τα καλά και οι εργαζόμενοι που αντιμετωπίζουν μεγάλες περιόδους ανεργίας ή υποαπασχόλησης θα είναι λιγότερο απασχολούμενοι στο μέλλον. Αυτές οι συνθήκες στη συνέχεια θα τροφοδοτήσουν μια πολιτική αντίδραση από τον κόσμο αυτό, αντίδραση που ενδεχομένως θα υπονομεύει το εμπόριο, τη μετανάστευση, την παγκοσμιοποίηση και τη φιλελεύθερη δημοκρατία ακόμη περισσότερο.

Τα εμβόλια COVID-19 δεν θα βελτιώσουν αυτές τις μορφές δυστυχίας, ακόμη και αν μπορούν να χορηγηθούν γρήγορα και δίκαια στους 7,7 δισεκατομμύρια ανθρώπους του κόσμου. Αλλά δεν πρέπει να ποντάρουμε σε αυτό, λαμβάνοντας υπόψη τις υλικοτεχνικές απαιτήσεις (συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης σε χαμηλή θερμοκρασία), την άνοδο του «εθνικισμού εμβολίων» και τους φόβους κατά των εμβολίων που προκαλούνται από παραπληροφόρηση της κοινής γνώμης. Επιπλέον, οι ανακοινώσεις ότι τα κορυφαία εμβόλια είναι πάνω από 90% αποτελεσματικά βασίστηκαν σε προκαταρκτικά, ελλιπή στοιχεία. Σύμφωνα με τους επιστήμονες που έχω συμβουλευτεί, θα είμαστε τυχεροί εάν η πρώτη γενιά εμβολίων COVID-19 θα είναι ακόμη και κατά 50% αποτελεσματική, όπως συμβαίνει με τα ετήσια εμβόλια γρίπης. Πράγματι, σοβαροί επιστήμονες εκφράζουν σκεπτικισμό σχετικά με τους ισχυρισμούς της αποτελεσματικότητας του 90%.

Ακόμη χειρότερα, υπάρχει επίσης ο κίνδυνος στα τέλη του 2021, οι περιπτώσεις COVID-19 να εκτοξευτούν ξανά καθώς εμβολιασμένοι που μπορεί να εξακολουθούν να είναι μεταδοτικοί και να μην είναι πραγματικά ανοσοποιημένοι θα αρχίσουν να ακολουθούν επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως να συμμετάσχουν σε συναθροίσεις με συνωστισμό χωρίς μάσκες. Σε κάθε περίπτωση, εάν το εμβόλιο της Pfizer υποτίθεται ότι είναι το κλειδί για τη σωτηρία μας, γιατί ο διευθύνων σύμβουλός της πούλησε μετοχές αξίας εκατ. δολαρίων την ίδια ημέρα που η εταιρεία του ανακοίνωσε τα πρωτοποριακά αποτελέσματα των δοκιμών της;

Τέλος, υπάρχει το μεγάλο πολιτικό γεγονός του 2020: η εκλογή του Τζο Μπάιντεν στην προεδρία των ΗΠΑ. Δυστυχώς, αυτό δεν θα κάνει μεγάλη διαφορά για την οικονομία, επειδή η επιρροή στο Κογκρέσο από τους Ρεπουμπλικανούς θα εμποδίσει τις ΗΠΑ να εφαρμόσουν το είδος μεγάλης κλίμακας δημοσιονομικής τόνωσης που απαιτεί η κατάσταση. Ούτε ο Μπάιντεν θα μπορέσει να δαπανήσει πολύ για πράσινες υποδομές, να αυξήσει φόρους σε εταιρείες και πλούσιους, ή να συμμετάσχει σε νέες εμπορικές συμφωνίες.

Ο νέος ψυχρός πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας θα συνεχίσει να κλιμακώνεται, οδηγώντας ενδεχομένως σε στρατιωτική σύγκρουση στην Ταϊβάν ή για τον έλεγχο της Θάλασσας της Νότιας Κίνας. Ανεξάρτητα από το ποιος είναι στην εξουσία στο Πεκίνο ή την Ουάσιγκτον, θα υπάρξει αντιπαράθεση μεταξύ του εγκατεστημένου αλλά εξασθενημένου ηγεμόνα και της νέας ανερχόμενης δύναμης.

Με την πάροδο του χρόνου, ο κόσμος θα διαιρείται σταθερά μεταξύ δύο ανταγωνιστικών συστημάτων. Το ένα θα ελέγχεται από τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και από μερικές δημοκρατικές αναδυόμενες αγορές. Το άλλο θα ελέγχεται από την Κίνα, η οποία μέχρι τότε θα κυριαρχήσει στους στρατηγικούς της συμμάχους (Ρωσία, Ιράν και Βόρεια Κορέα) και σε ένα ευρύ φάσμα εξαρτημένων αναδυόμενων αγορών και αναπτυσσόμενων οικονομιών.

Μεταξύ της εξισορρόπησης της παγκόσμιας οικονομίας, της επίμονης απειλής του λαϊκιστικού αυταρχισμού εν μέσω της βαθύτερης ανισότητας, της απειλής της τεχνολογικής ανεργίας που προκαλείται από την τεχνητή νοημοσύνη, των αυξανόμενων γεωπολιτικών συγκρούσεων και των ολοένα και συχνότερων και σοβαρότερων ανθρωπογενών καταστροφών που οφείλονται στην παγκόσμια αλλαγή του κλίματος και τις ζωονοτικές πανδημίες (που προκαλούνται εν μέρει από την καταστροφή των ζωικών οικοσυστημάτων), η επόμενη δεκαετία θα είναι μια εύθραυστη περίοδος αστάθειας και ενδεχομένως παρατεταμένου χάους. Το 2020 ήταν μόνο η αρχή.