Μια ακόμα αναβολή

Τα δεδομένα που θα διαμορφώσουν το αποτέλεσμα της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ενωσης όσον αφορά στο ενδεχόμενο σοβαρών κυρώσεων απέναντι στην Τουρκία δεν επιτρέπουν ιδιαίτερη αισιοδοξία. Η διαχείριση του -υπαρξιακού για κάποια κράτη-μέλη – προβλήματος της πανδημικής κρίσης της COVID-19 έχει οδηγήσει στη μεγέθυνση των προβλημάτων που προκύπτουν από την «αντιευρωπαϊκή» συμπεριφορά της Ουγγαρίας και της Πολωνίας και στον συνεπαγόμενο κίνδυνο μη ψήφισης του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και στη συνακόλουθη σμίκρυνση των προβλημάτων που αφορούν είτε στην κατάφωρη παραβίαση (Κύπρος) είτε στην αμφισβήτηση (Ελλάδα) των κυριαρχικών δικαιωμάτων δύο κρατών-μελών της ΕΕ από ένα μη μέλος της ΕΕ.

Το πρόβλημα δεν είναι έτσι ότι η ΕΕ δεν αναγνωρίζει ότι η συμπεριφορά της Τουρκίας έχει χειροτερεύσει από την τελευταία σαφέστατη «προειδοποίηση» των Συμπερασμάτων της Ευρωπαϊκής Συνόδου της 1ης Οκτωβρίου ούτε ότι οι πρόσφατες κινήσεις «καλής θέλησης» της Τουρκίας είναι ειλικρινείς και όχι προσχηματικές. Ομως το διακύβευμα της σημερινής και αυριανής Συνόδου Κορυφής δεν ορίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που τάχθηκε στη συντριπτική πλειοψηφία του υπέρ των σκληρών κυρώσεων έναντι της Τουρκίας. Ορίζεται από τις εκτιμήσεις και την ανάλογη διαμόρφωση των προτεραιοτήτων των κρατών-μελών που θα διαχειριστούν μια «φορτωμένη ατζέντα» ενώ στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής θα συμβιβαστούν στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή. Θα προχωρήσουν έτσι στη λήψη αποφάσεων για τα περισσότερο σημαντικά και επείγοντα ζητήματα που άπτονται της συνοχής και λειτουργίας της Ενωσης αναβάλλοντας ουσιαστικά τις αποφάσεις για τα λιγότερο σημαντικά ζητήματα που δείχνουν να απασχολούν ελάχιστα κράτη-μέλη, ενώ τα περισσότερα δεν αισθάνονται να απειλούνται από τη συνεχιζόμενη επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας.

Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες οικονομικές και πολιτικές αλληλεξαρτήσεις ή/και «εξαρτήσεις» μεταξύ συγκεκριμένων κρατών-μελών (Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία) και της Τουρκίας, καθώς και η απουσία στρατηγικού σχεδίου για το μέλλον των ευρωτουρκικών σχέσεων οδηγούν σήμερα την ΕΕ στο ίδιο δυστυχώς με τη στόχευση της Τουρκίας σημείο: την αγορά χρόνου. Αυτό κατά πάσα πιθανότητα θα σημαίνει την εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στον Υπατο Εκπρόσωπο για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας προκειμένου να καταρτίσει έναν κατάλογο στοχευμένων κυρώσεων σε συγκεκριμένους τομείς (ενεργειακός, τραπεζικός κ.ά.) η ενεργοποίηση των οποίων θα συνδέεται με τη συμπεριφορά της Τουρκίας στο διάστημα που θα ακολουθήσει μέχρι το επόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Σε αυτό όμως το ενδεχόμενο οι αποφάσεις της ΕΕ όσον αφορά στις προϋποθέσεις έναρξης των διερευνητικών επαφών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας θολώνουν και αποδυναμώνονται.

Ο Παναγιώτης Τσάκωνας είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Σπουδών Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και επικεφαλής του προγράμματος ασφάλειας στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)