Στρίβειν διά του Μπάιντεν;

Τα κράτη-μέλη της ΕΕ προσλαμβάνουν τις σχέσεις τους με την Τουρκία στη βάση των εθνικών τους συμφερόντων και στη συνέχεια διαπραγματεύονται τις προτιμήσεις τους στην αρένα της κοινοτικής διαπραγμάτευσης αλλά και των υφιστάμενων ενδοευρωπαϊκών συσχετισμών ισχύος. Ανακυκλώνοντας μια δυσλειτουργική ευρωτουρκική σχέση με έντονα τα σημάδια της κόπωσης και της ακινησίας.

Με τις Βρυξέλλες εθισμένες στην επίτευξη βραχυπρόθεσμων διευθετήσεων και άρα με κοντά ποδάρια, οι δηλώσεις του ύπατου εκπροσώπου κ. Μπορέλ αντανακλούν την αμηχανία και τις διαιρετικές τομές που παραμένουν ορατές δια γυμνού οφθαλμού. Για παράδειγμα, παρά τις εργώδεις προσπάθειες της Αθήνας, ο μεσογειακός νότος προσέρχεται στη σημερινή συνεδρίαση διχασμένος. Γενικότερα, εκπέμπεται ένα εν πολλοίς ασαφές μήνυμα πολλαπλών αναγνώσεων. Ατακτα ενσωματώνοντας εργαλεία συνεννόησης και συντονισμού πολιτικών με την Αγκυρα μέσα σ’ ένα νεφέλωμα δυνητικής λήψης περιοριστικών μέτρων, ήτοι επιβολής κυρώσεων για την επιστροφή της τελευταίας στη διεθνή νομιμότητα. Με τις τελευταίες, κάθε άλλο παρά να αποτελούν φάρμακο δια πάσα νόσο (βλ. Ρωσία, Ιράν). Κοντολογίς, η επίτευξη του μέγιστου κοινού παρονομαστή για την απόδοση έμπρακτης αλληλεγγύης προς την Αθήνα, προσκρούει στη διαχείριση του αδιεξόδου που τυλίγει τις ευρωτουρκικές σχέσεις αλλά και την αποφυγή ατυχήματος.

Ο φόβος ενός ασύντακτου διαζυγίου από κοινού με την απουσία δέσμευσης των δύο μερών στην κατάρτιση ενός συνεργατικού πλαισίου «φυγής προς τα εμπρός» – ευθυγραμμισμένο τόσο με τους ευρωπαϊκούς κανόνες όσο και με το γεωπολιτικό διακύβευμα της εποχής – ψαλιδίζει την καλλιέργεια υψηλών προσδοκιών για αλλαγή παραδείγματος κατά τη διάρκεια των εργασιών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Ως εκ τούτου, ο φάκελος Τουρκία και η κατάσταση στη Μεσόγειο – όπως ήδη αναφέρεται σε έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής – θα συζητηθεί εις βάθος με τη νέα αμερικανική διοίκηση. Εν πολλοίς, η ορχήστρα αναζητεί μαέστρο και η διοίκηση Μπάιντεν αποτελεί μια ανακούφιση για τους Ευρωπαίους. Στο ενδιάμεσο, αυτό που σήμερα περιμένουμε είναι οι ηγέτες της ΕΕ, διεκδικώντας εκ νέου την επιρροή της να αυξήσουν την πίεση προς την Αγκυρα  καταφέρνοντας να  ισορροπήσουν ανάμεσα σε: α) την αντιμετώπιση της τουρκικής μονομέρειας δια της στρατιωτικοποίησης της εξωτερικής της πολιτικής, β) την αποφυγή οι διμερείς εντάσεις να επισκιάσουν τη χάραξη πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συντηρώντας τις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας σε «κενό αέρος».

Ο Σωτήριος Κ. Σέρμπος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ