Ο χρόνος μετρά αντίστροφα

Σε λίγες ώρες οι αρχηγοί των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα συναντηθούν στις Βρυξέλλες, για να επανεξετάσουν και να αξιολογήσουν το πλαίσιο συνεργασίας τους πάνω σε μία ευρεία γκάμα θεμάτων-προβλημάτων, όπως ο Covid-19, η κλιματική αλλαγή, καθώς και οι εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ. Είναι αναμενόμενο ότι τη συζήτηση για τις εξωτερικές σχέσεις θα τη μονοπωλήσουν δύο βασικά θέματα, οι σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας και οι σχέσεις ΕΕ – ΗΠΑ στον απόηχο της εκλογικής νίκης του Μπάιντεν. Και ενώ οι σχέσεις ΕΕ – ΗΠΑ φαντάζουν ως το «ιερό δισκοπότηρο» για την επανεκκίνηση των προσπαθειών της ΕΕ στο να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά χρονίζουσες και νέες παγκόσμιες και περιφερειακές προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, η επαπειλούμενη οικονομική κρίση και η περιφερειακή αστάθεια στη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και τον Καύκασο μέσα από πολυμερείς συνεργασίες που η διακυβέρνηση Τραμπ έχει σε μεγάλο βαθμό εμποδίσει, είναι το ζήτημα της Τουρκίας αυτό που θα προκαλέσει τις πιο έντονες συζητήσεις και θα αποκαλύψει το επίπεδο συνοχής και συνεργασίας των κρατών – μελών.

Οι αποφάσεις της 10ης Δεκεμβρίου θα ληφθούν στον απόηχο μιας συγκλίνουσας αντίληψης των ευρωπαϊκών κρατών ότι η Τουρκία του Ερντογάν έχει καταστεί ένας περιφερειακός ταραξίας, αλλά παραμένει ερωτηματικό πώς αυτό μεταφράζεται σε κοινές δράσεις αποτροπής της τουρκικής επιθετικότητας και εάν ο μηχανισμός θα είναι αυτοματοποιημένος ή όχι. Η Γερμανία, η Ισπανία και η Ιταλία δεν επιθυμούν – ακόμα και τώρα – ενέργειες που ίσως θεωρούν ότι κλείνουν και το τελευταίο παράθυρο ευκαιρίας για διαπραγματεύσεις στη βάση της θετικής ατζέντας που έθεσε το Ειδικό Συμβούλιο στις αρχές Οκτώβρη. Αντίστοιχα, η Ελλάδα, η Γαλλία, η Κύπρος και η Αυστρία θεωρούν ότι η μη εφαρμογή αποτελεσματικών οικονομικών κυρώσεων και εμπάργκο στις εξαγωγές όπλων δεν κάνει τίποτε άλλο από το να στέλνει ένα μήνυμα έλλειψης κοινής στρατηγικής και αποφασιστικής δράσης έναντι των παράνομων ενεργειών της Τουρκίας. Ακόμα και αν οι επικείμενες ευρωπαϊκές αποφάσεις κλειδώσουν εγγύτερα στις γερμανικές θέσεις στη λογική του χαμηλότερου κοινού παρονομαστή, ο χρόνος θα έχει αρχίσει να μετράει αντίστροφα για την αποδοχή ή μη της δεύτερης ευκαιρίας για συνεννόηση του Ερντογάν με την ΕΕ.

Ο Αθανάσιος Μανής είναι ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ και μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών