Οταν η σκιά γίνεται μπούμερανγκ

Η ιστορία με την εξοχική οικία του πρώην πρωθυπουργού δεν θα είχε ενδιαφέρον, και πάντως προσωπικά δεν θα με απασχολούσε, αν δεν έφερνε στο προσκήνιο τρεις αλήθειες που αφορούν όχι μόνο τους πολιτικούς αλλά την ίδια τη δημοκρατία, ειδικά στις μέρες μας.

Πρώτον, κάτι γνωστό παγκοσμίως και απολύτως βασικό την εποχή του Διαδικτύου: αυτό που ονομάζουμε προσωπική ζωή έχει αλλάξει περιεχόμενο. Τόσο για τους «κοινούς ανθρώπους» – όλη μας η προσωπική ζωή βρίσκεται αποθηκευμένη, και από κάποιους προσβάσιμη, στην τηλεφωνική μας συσκευή -, όσο, ακόμα περισσότερο, για τα «δημόσια πρόσωπα», τα οποία «παρακολουθούν» μέρα και νύχτα, με απλό ή με αρρωστημένο ενδιαφέρον, ορδές αγνώστων τους ανθρώπων. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πολιτικοί δεν έχουν, ή ότι πρέπει να σταματήσουν να διεκδικούν, προσωπική ζωή. Σημαίνει, όμως, ότι οφείλουν να γνωρίζουν ότι άλλο «προσωπική» κι άλλο «μυστική» ζωή, ιδίως αν πρόκειται για στοιχεία της που άπτονται, έστω και χαλαρά, της πολιτικής ή της δημόσιας ιδιότητάς τους. Ο πρώην πρωθυπουργός δεν θα ήταν, από αυτή την άποψη, ούτε ρεαλιστικό ούτε έξυπνο να περίμενε ότι θα έμενε μυστική μια πληροφορία σαν κι αυτήν που ήρθε στο φως τις τελευταίες ημέρες, ή ότι κανείς δεν θα ασχολούνταν με αυτήν. Αν ήταν, αυτός και η επικοινωνιακή του ομάδα, όσο ενημερωμένοι θα έπρεπε να είναι, θα ήξεραν ότι στην ήττα του στις προηγούμενες εκλογές εξίσου καίριο με τα πολιτικά λάθη ρόλο είχαν παίξει οι φωτογραφίες στα κότερα, όπως και ότι για την πτώση, που έχει αρχίσει, της κυβέρνησης Τζόνσον υπήρξε καθοριστικότερο, ακόμα και από το Brexit, το σπάσιμο των απαγορεύσεων μετακίνησης κατά την πανδημία από τον βασικό σύμβουλο του πρωθυπουργού.

Το πρώτο και γενικότερο μάς οδηγεί στο δεύτερο και κάπως ειδικότερο: ό,τι δεν βγαίνει στο φως από τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους, θα βγει από κάποιους άλλους και μάλιστα με πολύ πιο «βαρύ» για τους ενδιαφερόμενους τρόπο. Η σκιά, ή η υποψία ότι υπάρχει, ή επιδιώκεται, σκιά, γυρνάει πάντα μπούμερανγκ. Αν ο πρώην πρωθυπουργός είχε προλάβει τα δημοσιεύματα ή είχε απαντήσει αμέσως, θα είχε κλείσει αρκετά στόματα και κυρίως θα είχε κάνει την απάντησή του να ακούγεται πιο πειστική.

Την έλλειψη πειστικότητας επιτείνει – και αυτό είναι το τρίτο και ίσως κρισιμότερο στοιχείο – ο πολεμικός τόνος τον οποίο διαλέγουν ορισμένοι πολιτικοί για να απαντήσουν σε εναντίον τους αιτιάσεις που συνδέονται με την προσωπική τους ζωή. Ακόμα χειρότερα κάνει γι’ αυτούς τα πράγματα η εκδήλωση της τάσης να δώσουν, εκείνοι, μαθήματα ηθικής. Τα στοιχεία, ιδίως τα έγκαιρα και αδιάσειστα στοιχεία, είναι πολύ πιο πειστικά από ιερές αγανακτήσεις και επικλήσεις των αξιών της Αριστεράς – ή της Δεξιάς. Οσα λέγονται αποκτούν το ειδικό τους, στα μάτια της κοινής γνώμης, βάρος αναλόγως του κατά πόσον αυτός που απαντά, ή το κόμμα του, είχαν χρησιμοποιήσει ή όχι και οι ίδιοι, όταν τους είχε δοθεί η «ευκαιρία», μεθόδους που σήμερα τους φαίνονται οδυνηρές και απάνθρωπες. Δίκαιες ή άδικες, οι αποκαλύψεις ή οι «αποκαλύψεις» είναι μέσα στο πολιτικό παιχνίδι. Ο τρόπος με τον οποίο απαντά ένας πολιτικός, πόσω μάλλον ένας ηγέτης, αποκαλύπτει και πού βρίσκεται το δίκιο, και τι βγάζει η σύγκριση και από τι πάστα είναι φτιαγμένος ο ίδιος.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος