Ζητείται σοβαρότητα…

Η χώρα μας διαθέτει περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο. Το δημόσιο χρέος προς το ΑΕΠ – εξαιτίας της συρρικνούμενης οικονομικής δραστηριότητας και των αυξημένων, λόγω πανδημίας, δαπανών – αναμένεται να υπερβεί το 200% το 2020. Εάν δεν υπάρξει ισχυρή ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια, θα επανέλθει η συζήτηση περί βιωσιμότητας του χρέους και θα απαιτηθεί η υιοθέτηση μέτρων σταθεροποίησής του, με συνέπειες για το βιοτικό επίπεδο της κοινωνίας μας.

Ωστόσο, παρά τα προαναφερθέντα, αυξανόμενος αριθμός πολιτικών είτε αδυνατεί να κατανοήσει τους παραπάνω περιορισμούς είτε τους παρακάμπτει εσκεμμένα, αποσκοπώντας σε πρόσκαιρο πολιτικό όφελος, με δυσβάσταχτο ωστόσο διαχρονικά κοινωνικό κόστος.

Παράδειγμα αποτελεί η συζήτηση για τον «άριστο» αριθμό ΜΕΘ. Πόσες άραγε ΜΕΘ πρέπει να έχει μια χώρα με τα δημογραφικά χαρακτηριστικά της Ελλάδας; 1.200; 2.000; Γιατί 2.000 και όχι 5.000; Αυτονόητα, η συζήτηση είναι ανεξάντλητη. Χαριτολογώντας, είναι σχεδόν βέβαιο ότι σύντομα κάποιος πολιτικός θα ζητήσει μία ΜΕΘ για κάθε έλληνα πολίτη. Αφήνοντας τον προσδιορισμό του «άριστου» αριθμού στους καθ’ ύλην ειδικούς, θα επιχειρήσω να αντικρούσω έναν μύθο και μία στρέβλωση, που σχετίζονται με το ζήτημα αυτό.

Ο μύθος αφορά τον ισχυρισμό ότι περισσότερες ΜΕΘ θα είχαν αποτρέψει το lockdown. Κανένα ωστόσο δεδομένο δεν συνηγορεί σε αυτό το συμπέρασμα. Οποιοσδήποτε αριθμός ΜΕΘ θα μπορούσε να αποδειχθεί ανεπαρκής εφόσον η ταχύτητα εξάπλωσης της πανδημίας θα ήταν τέτοια ώστε θα συνεπαγόταν πληθυσμό με ανάγκη για νοσηλεία μεγαλύτερο από εκείνον που θα μπορούσε να υποστηρίξει ο συγκεκριμένος αριθμός ΜΕΘ. Και φυσικά το αντίστροφο. Συνεπώς, η αποτροπή της ανεξέλεγκτης εξάπλωσης της πανδημίας, που αναπόφευκτα οδηγεί σε lockdown, δεν είναι θέμα αριθμού ΜΕΘ αλλά ζήτημα έγκαιρης υιοθέτησης μέτρων πρόληψης από την πολιτεία – κάτι που ενδεχομένως δεν συνέβη αποτελεσματικά στο δεύτερο κύμα της πανδημίας – και τήρησής τους από όλους, συμπεριλαμβανομένων της Εκκλησίας, των πολιτικών κομμάτων και των απλών πολιτών.

Ο μύθος όμως αυτός συνδέεται και με τα ακόλουθα ερωτήματα που αναδεικνύουν μια εξόφθαλμη στρέβλωση.

Τι θα γίνουν όλες αυτές οι ΜΕΘ μετά την πανδημία; Ποιο θα είναι το κόστος συντήρησής τους; Οπως λένε οι ειδικοί, υγειονομικές ανάγκες όπως αυτές της πανδημίας προκύπτουν περίπου κάθε εκατό χρόνια. Επομένως, η δημιουργία υπερβολικά πολλών ΜΕΘ και οι άκριτες μονιμοποιήσεις προσωπικού που εύλογα απαιτείται για να τις λειτουργεί, πέραν του ότι αποτελεί ανορθολογική απάντηση σε ένα πρόβλημα που πιθανότατα δεν θα μας απασχολήσει ξανά όσο ο υφιστάμενος πληθυσμός της χώρας είναι εν ζωή, θα επιβαρύνει μόνιμα, και ενδεχομένως ανεπανόρθωτα, τα δημόσια ταμεία.

Παρόμοια συλλογιστική θα μπορούσε να αναπτυχθεί απέναντι στην πρόταση για δημόσια πλατφόρμα τηλεκπαίδευσης, που απαιτεί τεράστιο κόστος, ενώ η γενικευμένη χρήση αυτής της μεθόδου διδασκαλίας αναμένεται να εγκαταλειφθεί μόλις εξαλειφθεί η πανδημία.

Συνεπώς, η αντιπαράθεση, απολύτως θεμιτή και ως πεμπτουσία της δημοκρατίας, οφείλει να κινείται σε ράγες ορθολογικότητας, σεβόμενη τους δημοσιονομικούς περιορισμούς. Η υιοθέτηση αστήρικτων θέσεων καταδεικνύει ότι κάποιοι αντιμετωπίζουν τα δημόσια οικονομικά με τρόπο που επ’ ουδενί θα μεταχειρίζονταν το προσωπικό τους ταμείο.

Και αυτό, πέρα από οικονομικά ανορθολογικό, είναι και βαθύτατα ανήθικο.

Ο Γιώργος Οικονομίδης είναι καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.