«Υπ’ αριθμόν ένα απειλή η εγχώρια τρομοκρατία»

«Η κύρια τάση τρομοκρατικών απειλών σήμερα είναι επιθέσεις εγχώριας τρομοκρατίας, από δράστες που δεν έχουν σχέση με την Daesh, δεν είναι στρατευμένοι στον ISIS, έχουν ριζοσπαστικοποιηθεί είτε στη φυλακή, όπως ήταν η περίπτωση του δράστη της επίθεσης στη Βιέννη, είτε μέσω του Διαδικτύου, όπου η διάσταση της ιδεολογίας είναι σημαντική» δηλώνει ο συντονιστής της Αντιτρομοκρατικής Δράσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης Ζιλ ντε Κερτσόβ, μιλώντας στα «ΝΕΑ». Στη συνέντευξή του ο ευρωπαίος αξιωματούχος αναλύει τις προκλήσεις, τις προτάσεις και τα μέτρα που θα βρεθούν στο τραπέζι των διαβουλεύσεων των ευρωπαίων ηγετών στο Συμβούλιο του Δεκεμβρίου. Ηταν, άλλωστε, ο εισηγητής των συμπερασμάτων που αποφάσισαν οι υπουργοί Εσωτερικών Υποθέσεων για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας την περασμένη Παρασκευή.

Γιατί αντιμετωπίζει η ΕΕ εκ νέου τον φόβο της τρομοκρατίας πέντε χρόνια μετά το Μπατακλάν στο Παρίσι είναι η πρώτη ερώτηση που θέτουμε στον Ζιλ ντε Κερτσόβ. Τι δεν πήγε καλά; «Από το 2015 έχουμε μειώσει σημαντικά πολλές ευαλωτότητες, κάτι που φαίνεται από τον αριθμό των επιθέσεων που αποφεύγονται. Αλλά, πρέπει να καταλάβουμε ότι δεν θα έχουμε ποτέ εκατό τοις εκατό ασφάλεια» τονίζει ο ευρωπαίος αξιωματούχος, επισημαίνοντας ως πρώτο σημαντικότερο επίτευγμα προς την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας τη διάλυση της Daesh και του χαλιφάτου. «Η Daesh δεν έχει πλέον τη δυνατότητα να στείλει δολοφόνους στην Ευρώπη. Θα το ήθελαν, αλλά δεν έχουν την ικανότητα να το κάνουν, προς το παρόν. Ολες οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας, και η ελληνική, δεν πιστεύουν ότι η Daesh στη Συρία και το Ιράκ έχει τη δυνατότητα να στείλει τρομοκράτες. Δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να γίνει, η ασφάλεια δεν είναι επιστήμη ακρίβειας, αλλά η αξιολόγηση είναι ότι δεν έχουν τη δυνατότητα να σχεδιάσουν, να στείλουν δολοφόνους για να εκτελέσουν μια εξελιγμένη επίθεση όπως έκαναν το 2015».

Mεταφορά τζιχαντιστών. Βλέπει ενδεχόμενη μεταφορά τζιχαντιστών και προς την ΕΕ από την Τουρκία στο πλαίσιο των αποσταθεροποιητικών προθέσεων της Αγκυρας; «Δεν έχω αυτή την πληροφόρηση. Συνεργαζόμαστε με την Τουρκία αποτελεσματικά εδώ και χρόνια για να αναχαιτίσουμε την εισροή ξένων μαχητών στην ΕΕ». Πάντως, δεν αποκλείει ότι υφίσταται ακόμη η απειλή από «τους εναπομείναντες του χαλιφάτου, τους εκατοντάδες μαχητές, που κρατούνται από τους Κούρδους στη Βόρεια Συρία».

Τονίζει, όμως, ότι «η κύρια τάση τρομοκρατικών απειλών σήμερα είναι επιθέσεις εγχώριας τρομοκρατίας, από δράστες που δεν έχουν σχέση με την Daesh, δεν είναι στρατευμένοι στον ISIS, έχουν ριζοσπαστικοποιηθεί είτε στη φυλακή, όπως ήταν η περίπτωση του δράστη της επίθεσης στη Βιέννη, είτε μέσω του Διαδικτύου, όπου η διάσταση της ιδεολογίας είναι σημαντική». Κατά τον Ζιλ ντε Κερτσόβ για την καλύτερη αντιμετώπιση των τρομοκρατικών προκλήσεων χρειάζεται αφενός ενίσχυση των ελέγχων στα σύνορα, βελτίωση του πληροφορικού συστήματος Σένγκεν, αλλά και ενδυνάμωση μέτρων ασφάλειας σε ψηφιακό επίπεδο.

«Η τάση που έχει δημιουργηθεί, αποτελεί δύσκολη συνθήκη για τις αντιτρομοκρατικές υπηρεσίες, οι οποίες καλούνται κατ’ αρχάς να εντοπίσουν πρόσωπα που βρίσκονται σε κάποιο σημείο ριζοσπαστικοποίησης. Επειτα, να επικεντρωθούν σε όσους βρίσκονται σε υψηλό επίπεδο ριζοσπαστικοποίησης και να παρακολουθούν όσους φτάσουν σε κρίσιμο σημείο, κάνοντας κάποια κίνηση, που δείχνει ότι ετοιμάζονται για επίθεση. Με βάση πρωτοβουλία της γερμανικής προεδρίας προσπαθούμε να δουλέψουμε στις μεθόδους εντοπισμού και παρακολούθησης των πιο επικίνδυνων εξ αυτών, και να υπάρξει συμφωνία για το ποιοι θα καταγράφονται στο πληροφοριακό σύστημα Σένγκεν. Επίσης, θα πρέπει να εισάγουμε στο σύστημα πληροφοριών Σένγκεν στοιχεία για ξένους μαχητές, που δεν είναι πολίτες ούτε κάτοικοι ΕΕ, αλλά έχουν εντοπιστεί από χώρες στενούς μας συμμάχους. Οι ΗΠΑ συλλέγουν βιομετρικά στοιχεία κρατουμένων μαχητών στη Συρία. Είναι χρήσιμο να υπάρχουν στο σύστημα πληροφοριών Σένγκεν» επεξηγεί ο ευρωπαίος αξιωματούχος, τονίζοντας, παράλληλα ότι «δεν θέλει κανείς να ταυτίσει τον ισλαμισμό με την τρομοκρατία». Για τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων δηλώνει ότι «υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που μπορεί να εισέλθουν χωρίς να ελεγχθούν έναντι των ευρωπαϊκών βάσεων δεδομένων», επισημαίνοντας ότι «υπάρχει ισχυρή βούληση από την Κομισιόν να υπάρχει συστηματικός έλεγχος όλων όσων περνούν τα σύνορα της ΕΕ.

Σήμερα στα ελληνικά hotspot υπάρχουν πολλά επίπεδα ελέγχου. Η Κομισιόν επιδιώκει να επεκτείνει τους ελέγχους αυτούς σε κάθε σημείο εισόδου μεταναστών».

Μέτρα για την ασφάλεια. Οσον αφορά τα μέτρα βελτίωσης της ασφάλειας που αφορούν το Διαδίκτυο και τον ψηφιακό χώρο ο ευρωπαίος αξιωματούχος θεωρεί κρίσιμης σημασίας να ολοκληρωθεί σύντομα η διαπραγμάτευση με το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον κανονισμό κυκλοφορίας τρομοκρατικού περιεχομένου στο Ιντερνετ, που προβλέπει μέτρα απομάκρυνσης παράνομου περιεχομένου. Επίσης επισημαίνει ότι στην Πράξη ψηφιακών υπηρεσιών, που θα παρουσιάσει τον Δεκέμβριο η Κομισιόν, αναμένεται να υπάρχουν προβλέψεις για την ευθύνη της πλατφόρμας, για μεγαλύτερη δέσμευση στην περίπτωση παράνομου περιεχομένου – τρομοκρατικού και έκφρασης μίσους – και καθήκον φροντίδας σε περίπτωση επιβλαβούς περιεχομένου. Οσον αφορά το «ευαίσθητο ζήτημα της αποκρυπτογράφησης ψηφιακών μηνυμάτων» ο Ζιλ ντε Κερτσόβ είναι κατηγορηματικός. «Δεν θέλουμε να αποδυναμώσουμε την κρυπτογράφηση. Επιδιώκουμε να βρούμε νόμιμο και ισορροπημένο τρόπο ελέγχου από τις υπηρεσίες ασφαλείας, ώστε οι πλατφόρμες, όταν εξουσιοδοτούνται βάσει νόμου, βάσει δικαστή να παρέχουν το περιεχόμενο σε αποκρυπτογραφημένη μορφή».

Επίσης, θεωρεί αναγκαία την επέκταση της εντολής της Europol, ώστε να κάνει συμφωνίες με άλλες χώρες, όπως είναι οι Τουρκία, Αίγυπτος, Τυνησία, Μαρόκο, για ανταλλαγή δεδομένων, και το ίδιο με ιδιωτικούς οργανισμούς, καθώς και τη δημιουργία κέντρου καινοτομίας μεταξύ όλων των οργανισμών ασφάλειας της ΕΕ – Europol, Eurojust, Frontex κ.λπ. – ενόψει της μετάβασης στην εποχή των μεγάλων data. Εκτιμά, έχοντας συμμετάσχει ως συντονιστής της Αντιτρομοκρατικής Δράσης της ΕΕ τα τελευταία δεκατρία χρόνια στις διαδικασίες λήψης των κρίσιμων αποφάσεων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, ότι «η βελτίωση των μέτρων κατά της τρομοκρατίας θα είναι συνεχής, διότι εξελίσσονται συνεχώς οι μορφές της τρομοκρατίας, της βίας και του εξτρεμισμού».