«Η Ελλάδα μού έμαθε τη σημασία της ιδέας»

Η συνάντησή μας έγινε μόλις μερικές εβδομάδες πριν από την καραντίνα του Μαρτίου. Ο κορωνοϊός δεν είχε επηρεάσει την παραγωγή της παράστασης «Δον Κιχώτης» που θα ανέβαζε το μπαλέτο της Λυρικής Σκηνής σε χορογραφία του Κωνσταντίνου Ρήγου. Η Μαίρη Κατράντζου στη σύντομη τότε παραμονή της διοχέτευε την ενέργειά της για να επιβλέψει τα συνεργεία ραπτικής που ετοίμαζαν τα κοστούμια του χορού σε δικά της σχέδια. Τα γεγονότα της πανδημίας ανέτρεψαν το πρόγραμμα και το ανέβασμα του μπαλέτου μεταφέρθηκε στις 21 Νοεμβρίου. Ομως το νέο κύμα της πανδημίας θα «παγώσει» και πάλι την έναρξη των παραστάσεων. Σε αυτό το διάστημα αναμονής ο καφές με τη Μαίρη Κατράντζου δεν «κρύωσε» στο ελάχιστο. Η σχεδιάστρια που πέτυχε να δώσει στα όνειρά της την υπογραφή της επωνυμίας της με έδρα μία μεγάλη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα συνέχισε να επιστρέφει στις ρίζες της. Τα κοστούμια της για τον Δον Κιχώτη, ζωηρόχρωμα, ευφάνταστα και καλοδουλεμένα αδημονούν να πέσουν τα φώτα της σκηνής πάνω τους. Φούστες τουτού με πλισέ βολάν, σακάκια τορεαντόρ με σιρίτια, τρέσες, φτερά και κεντητά στολίδια είναι σκορπισμένα στον πάγκο εργασίας στο ατελιέ της Λυρικής. Η Μαίρη κινεί τα νήματά τους…

Πώς χρησιμοποιείς την πλατφόρμα που έχεις δημιουργήσει έπειτα από μία δεκαετία από την ίδρυση της επωνυμίας Mary Katrantzou;

Θέλαμε να κάνουμε κάτι στην Ελλάδα, με έψαχναν από τον Σύλλογο «Ελπίδα» και συνάντησα τη Μαριάννα Βαρδινογιάννη. Μου μίλησε για τα 30 χρόνια του Συλλόγου και μου ήρθε η ιδέα να κάνουμε κάτι γύρω από την έννοια του χρόνου. Είδα πόσο συναισθηματικά δεμένη είναι αυτή η ομάδα και με συγκίνησε πολύ. Σε αυτού του τύπου τις εκδηλώσεις συνηθίζεται ένα δείπνο και η επίδειξη της συλλογής του Λονδίνου να έρθει στην Αθήνα. Η περίσταση ζητούσε κάτι περισσότερο. Είπα ότι όνειρό μου ήταν μια επίδειξη στον Ναό του Ποσειδώνα. Στο πρωταρχικό, αυθόρμητο «όχι» που μου είπαν γνωρίζοντας και από άλλα αιτήματα για εκδηλώσεις μόδας σε αρχαιολογικούς χώρους ότι αποκλείεται, είπα: «Μα το όχι είναι μόνο η αρχή του ναι». Ως συνήθως μου βγαίνει το πείσμα. Ετσι η ιδέα ο Ναός του Ποσειδώνα – σύμβολο του αρχαιοελληνικού πολιτισμού να γίνει ο καταλύτης που προκαλεί την κινητοποίηση ώστε να μαθευτεί το έργο της «Ελπίδας», πέτυχε. Ηταν τόσο δυνατό το μήνυμα και τόσο σημαντικός ο σκοπός που τον ενέκρινε και το ΚΑΣ. Ανακαλύψαμε ότι και ο Καρλ Λάγκερφελντ είχε προηγηθεί και είχε ζητήσει τον Ναό του Ποσειδώνα, αλλά εισέπραξε άρνηση. Προσωπικά ήθελα τον συγκεκριμένο χώρο γιατί ενεργειακά έχει κάτι μοναδικό. Ηθελα αρχαία και θάλασσα. Τη φυσική ομορφιά της χώρας σε θέα 360 μοιρών.

Αυτό το σόου στο Σούνιο ήταν το πιο δύσκολο και απαιτητικό της καριέρας μου. Μετά από αυτό δεν έδειξα στο Λονδίνο επόμενη συλλογή. Δίνεις όλο τον εαυτό σου. Ηταν μεγάλη η ανταπόδοση. Το σύνολο αυτής της εμπειρίας έγινε η πυξίδα μου. Σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα έμαθα πράγματα για τον εαυτό μου, τι θέλω από εδώ και στο εξής να κάνω στη ζωή μου και για τη σημασία του να επιστρέφεις στις ρίζες σου. Δεν το είδα απλά ότι έκανα ένα σόου στην Ελλάδα. Η Ελλάδα για πρώτη φορά επηρέασε ουσιαστικά τη θεματική μιας συλλογής μου. Εχω περάσει ισάξια χρόνια στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα. Και νιώθω πιο βαθιά τις ρίζες μου εδώ. Οταν είσαι μικρός δεν τις νιώθεις. Καθώς μεγαλώνεις αποκτάς άλλες οι εμπειρίες, γνωρίζεις τον κόσμο διαφορετικά.

Εχεις δεύτερη σκέψη για επιστροφή;

Πάντα την είχα. Σκεφτόμαστε με τον φίλο μου ότι μια ημέρα θα γυρίζαμε. Είμαστε μαζί 18 χρόνια. Τον ακολούθησα αρχικά στην Αμερική σπουδάζοντας αρχιτεκτονική στο Rhode Island School of Design. Μετά συνεχίσαμε στο Λονδίνο και όσο μεγαλώναμε η συζήτηση μας ήταν πιο συχνή για την επιστροφή μας. Ομως σίγουρα αν είχα μείνει στην Ελλάδα δεν θα μπορούσα να είχα κάνει τα βήματα που έκανα στο τότε ξεκίνημά μου. Σίγουρα δεν νιώθω ακόμη έτοιμη να επιστρέψω εδώ και να έχω βάση μου την Ελλάδα. Είναι πιο εύκολο να συνδυάζεις κάποιες συνεργασίες. Οπως ο «Δον Κιχώτης» για το μπαλέτο της Λυρικής Σκηνής. Στη διάρκεια της παραγωγής της παράστασης είδα κάποια πράγματα που δεν γνώριζα ότι υπήρχαν. Οπως μία εταιρεία εκτύπωσης που έχει εκπληκτική ποιότητα απόδοσης πάνω στα υφάσματα και με εξαιρετικές τιμές.

Το Brexit σε δυσκολεύει;

Ακόμα δεν μπορώ να συντονίσω δύο έδρες. Το Brexit σε απομακρύνει από την έννοια ότι είσαι κομμάτι της Ευρώπης και κάνει τη βάση σου στο Λονδίνο πιο δύσκολη. Το Λονδίνο ήταν πάντα ιδανικό για τη δουλειά που κάνω. Οταν ξεκίνησα ένιωθα διάφορα ελλείματα: δεν είμαι άνδρας, δεν είμαι Αγγλίδα, δεν έχω σπουδάσει μόδα. Αισθανόμουν μειονότητα. Ομως το Λονδίνο ποτέ δεν μου το πέταξε αυτό ως μειονέκτημα. Είχα πάντα υποστήριξη και από τον Τύπο και από τα καταστήματα και από το Βρετανικό Συμβούλιο. Τώρα αναρωτιέμαι πώς να διαμορφώσω την πραγματικότητά μου για να μη χάσω τη σύνδεση με τις επαφές μου. Επίσης το Λονδίνο είναι ένα χωνευτήρι όπου συναντώνται κάθε είδους ταλαντούχοι άνθρωποι από όλον τον κόσμο. Αυτό είναι σημαντικό για τη δουλειά μου, επειδή μπορώ εύκολα να βρω συνεργάτες να έρθουν στην ομάδα μου. Είμαστε μικρή ομάδα. Είκοσι πέντε άτομα που μπορούμε να έχουμε τον έλεγχο και να δουλεύουμε διαρκώς και πριν από τα σόου πολλαπλασιαζόμαστε.

Μπορούσες να προβάλλεις τα ελληνικά στοιχεία σου στο εξωτερικό;

Πολύς κόσμος προσεγγίζει τη δουλειά μου ακριβώς επειδή είμαι Ελληνίδα. Δεν ένιωσα ποτέ ότι κάποιος ήθελε να το αφαιρέσει. Με ρωτάνε τι θεωρώ ότι είναι ελληνικό. Απαντώ ότι η Ελλάδα μού έμαθε τη σημασία της λέξης ιδέα. Δεν υπάρχει συλλογή που η θεματική της να μην έχει ως αφετηρία κάποια ιδέα. Αν δεν ήμουν Ελληνίδα δεν θα μπορούσα να πάρω την ιδέα, να την επεξεργαστώ και να γίνει καινοτομία.

Μήπως μπήκε στη δουλειά σου και η επινόηση του τεχνίτη, η ομηρική μήτις;

Αυτό δεν το έχω ψάξει μέσα μου. Τώρα βγαίνει στη συζήτησή μας. Σίγουρα υπάρχει στη δουλειά μου αυτή η πλευρά της επινόησης στη δημιουργικότητά μου. Νομίζω ότι συμπληρώνεται με τη σκέψη. Μετά από κάθε μου συλλογή μεσολαβεί ο χρόνος που σκέφτομαι γιατί βγήκε από μέσα μου ενστικτωδώς αυτή η ιδέα που έγινε ρούχο. Πρέπει να υπάρχει αυτός ο χρόνος στοχασμού για να καταλάβεις πως αυτό το επινοητικό στοιχείο μελλοντικά θα το χρησιμοποιήσω ξανά. Η σκέψη πάνω στην μήτι σε εξελίσσει. Η δουλειά μου έχει να κάνει με την αρμονία. Στην αρχή μοιάζει χάος. Αλλά με το δικό μου φίλτρο, δημιουργικά, νομίζω ότι πρέπει να υπάρχει καινοτομία και ομορφιά που δημιουργείται με αρμονία. Για παράδειγμα η χειμωνιάτικη συλλογή 2018 αφιερωμένη στο Μπάουχαους. Το ένιωσα στον αέρα θα έλεγα, κι έτσι πριν ακόμη από τον επίσημο εορτασμό είχα ήδη δείξει τη συλλογή. Μάλιστα έδειξαν ρούχα μου από αυτή τη συλλογή και στην έκθεση στη σχολή Μπάουχαους στο Ντεσάου και στο μουσείο του Γουίλιαμ Μόρις. Αλλά έχω δουλέψει και συλλογές με πιο αφαιρετικά θέματα, όπως η Πανγαία ή με χρηστικά καθημερινά αντικείμενα όπως τα μολύβια. Δεν είναι τόσο σημαντικό για εμένα να ασχοληθώ μόνο με υψηλές έννοιες. Εξίσου με ενδιαφέρει και το τετριμμένο, το χαμηλό. Εχει να κάνει με το φίλτρο και την επεξεργασία που κάνεις στην ιδέα. Μερικές συλλογές τις νιώθεις ολοκληρωμένες, ενώ άλλες ξέρεις ότι δεν έχουν αποκρυσταλλωθεί οι ιδέες πάνω τους.

Είναι σημαντικό ότι έχεις παρουσία σε εκθέσεις αναφοράς ανάμεσα σε πολλά μουσεία. Είναι κάτι περισσότερο από τον χαρακτηρισμό «Μαίρη, η βασίλισσα των prints».

Δίπλα στο όνομά μου το λαμβάνω πάντα θετικά. Εντάξει, είναι περιοριστικό, γιατί δεν κάνω μόνο prints. Εξωτερικεύω ένα μεγάλο κομμάτι των ιδεών μου μέσα στη διαδικασία του σχεδιασμού των prints. Μια οπτικοποίηση αρχικά της δουλειάς μου που ήθελα να δημιουργήσω μια πραγματικότητα trompe l’oeil (σ.σ.: τεχνική της οφθαλμαπάτης). Καθώς όμως εξελίσσεσαι ως σχεδιαστής – και μετά από δέκα χρόνια δουλειάς – μπορώ να δείξω ότι όλα είναι κομμάτια του παζλ: τα prints, η σιλουέτα – κλεψύδρα, τα ασπρόμαυρα αρχιτεκτονικά στοιχεία. Τώρα που έχω δει όλα μου τα κομμάτια να λειτουργούν μέσα στον εκθεσιακό χώρο νομίζω ότι είναι ξεκάθαρη η ταυτότητά μου ως σχεδιάστριας.

Σε απασχολεί να εξαφανίσεις το σώμα μέσα στις σιλουέτες των όγκων που δημιουργείς;

Πάντα χτίζεις με ό,τι έχεις στο σώμα. Το θέμα είναι με τι απόσταση από το σώμα. Δεν θέλω να περιορίζομαι σε ένα σόου που έχει αρχή και τέλος το σώμα. Στο σόου στον Ναό του Ποσειδώνα δεν ήταν κάθε κομμάτι της συλλογής προορισμένο να βγει σε πώληση. Οι εικόνες έφτασαν παντού στον κόσμο κι έτσι γυναίκες που δεν ήξεραν τη δουλειά μου όχι μόνο έμαθαν κάτι που δεν ήξεραν για τη μόδα, αλλά την ένιωσαν. Κι αυτό το βαθύ συναισθηματικό που είχε η εμπειρία τους στο Σούνιο είναι το τόσο μαγικό που σου προσφέρει η μόδα στις καλές της στιγμές.