Νόημα ή σουξέ;

Το τραγούδι του Διονύση Σαββόπουλου, «Ας κρατήσουν οι χοροί», προέρχεται από την ελληνοκεντρική στροφή του καλλιτέχνη, τα χρόνια που συζητούσαμε για την εγγύς Ανατολή και για την ελληνική ταυτότητα, την οποία προσδιορίζαμε σε σχέση με τον δυτικό κόσμο, ως στοχαστική απάντηση στην τρομερής πολιτικής διορατικότητας δήλωση του μακαρίτη Κωνσταντίνου Καραμανλή (του κανονικού Καραμανλή) «Ανήκομεν εις την Δύσιν».

Το τραγούδι, που όντως συγκαταλέγεται στις μεγάλες επιτυχίες του Σαββόπουλου, προέρχεται από τον δίσκο «Τραπεζάκια έξω», που κυκλοφόρησε στα 1983. Ηταν τα πρώτα χρόνια του ΠΑΣΟΚ και ο καλλιτέχνης επαναλανσαριζόταν. Αναζητούσε «το ροκ του μέλλοντός μας» εισάγοντας τσάμικα στους ρυθμούς του και αλλάζοντας τον ήχο του με το κλαρίνο του Σαλέα. Ηταν, γενικά, μια περίοδος εσωστρέφειας (κι ας τρώγαμε τα λεφτά των Ευρωπαίων, που μόλις μας είχαν προσφερθεί) η οποία παρήγαγε όχι μόνο ωραία λαϊκά τραγούδια αλλά και μια πλαστή πεποίθηση μοναδικότητας, που φτιαχνόταν με επαναχρησιμοποιούμενα από άλλες περιόδους υλικά: την πεποίθηση του τρισχιλιετούς έθνους (που παρέκαμπτε τους ιδεολογικούς λόγους για τους οποίους φτιάχτηκε και τις επιπτώσεις τους – παρέκαμπτε, δηλαδή, τον Παπαρρηγόπουλο και την ανάγκη εθνικού αφηγήματος στο πλαίσιο της συγκρότησης και της επέκτασης του νεότερου ελληνικού κράτους, αλλά και τις ήττες εξαιτίας της κατάχρησης της Μεγάλης Ιδέας ή της ιδεολογικής και πολιτικής επιβολής της εθνικοφροσύνης), έναν αυτεπιβεβαιούμενο εξαιρετισμό («είμαστε έθνος ανάδελφον», έλεγε ο πρόεδρος Χρήστος Σαρτζετάκης) και, λιγάκι, μια περιφρόνηση στη Δύση που δεν θα της επιτρέπαμε να μας καταπιεί πολιτιστικά – εμάς, το γεμάτο αυτοπεποίθηση έθνος που ακτινοβολούσε αρχαιότητα αλλά και ορθοδοξία.

Ηταν χρόνια που δεν μπορεί να τα κάνει γοητευτικά η νοσταλγία. Οι νεορθόδοξοι συναντούσαν την αριστερή τελεολογία, ο αυριανισμός κυριαρχούσε στη δημόσια ζωή και ο επαρχιωτισμός μάς έπνιγε. Ο,τι κι αν έχει συμβεί στη χώρα στο μεταξύ, έχουμε ξεπεράσει τη μίζερη μυθολογία εκείνων των καιρών. Γίναμε εξωστρεφείς και καταλαβαίνουμε όλο και περισσότερο ότι χωρίς την Ευρώπη και τις δυτικές αξίες θα ήμασταν κάτι δυστοπικό – και σίγουρα δεν θα ήμασταν εμείς, θα ήμασταν κάτι άλλο, κάποιοι άλλοι. Είμαστε αυτό που είμαστε επειδή επιλέξαμε τη Δύση, τη σύνθετη ματιά στον κόσμο και τον δημοκρατικό δρόμο. Οι εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας διέλυσαν όποιες συλλογικές αυταπάτες είχαν απομείνει.

Με άλλα λόγια, δηλαδή, το συγκεκριμένο τραγούδι του Σαββόπουλου δεν εκφράζει τη σημερινή πολυπλοκότητα της Ελλάδας, ούτε φυσικά την πολυπλοκότητα της ελληνικής Επανάστασης – αλλά, κυρίως, δεν εκφράζει τη σχέση της Ελλάδας και τότε, και τώρα, με τον δυτικό κόσμο και τις αξίες του. Αν ήμασταν προσκολλημένοι στην καθ’ ημάς Ανατολή θα ήμασταν κάτι άλλο, και δεν θα μας άρεσε αυτό που θα ήμασταν, είτε παρέπεμπε στη Σερβία, είτε παρέπεμπε στη Συρία είτε σε κάποια χώρα του πρώην σοβιετικού μπλοκ. Και ευτυχώς που δεν είμαστε προσκολλημένοι στην καθ’ ημάς Ανατολή.

Η Επιτροπή «Ελλάδα 1821» όμως δεν έψαχνε νόημα. Εψαχνε σουξέ. Γι’ αυτό και προτείνει έναν γηπεδικό ύμνο κατ’ αντιστοιχία με τις τελετές των Ολυμπιακών Αγώνων – χωρίς τη φαντασμαγορία (και το μπάτζετ) εκείνων των αναπαραστάσεων. Εναν ύμνο που σύρεται από τα στερεότυπα της εθνικής ιδεολογίας, αδιαφορώντας για τα πραγματικά νοήματα της ιστορικής επετείου. Εναν ύμνο για την Ελλάδα και την Επανάσταση, χωρίς την πραγματική Ελλάδα και χωρίς την Επανάσταση.