Κι αν δεν πάμε, {LF}τι έχουμε να χάσουμε;

Πολύ το μελάνι που έχει χυθεί για τη διαδικασία που θα μπορούσε να οδηγήσει την Ελλάδα και την Τουρκία ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου του ΟΗΕ στη Χάγη. Η συζήτηση αυτή εδράζεται στην πεποίθηση της ελληνικής – και όχι μόνο – πλευράς ότι μια διαφορά μεταξύ γειτόνων πρέπει να επιλυθεί είτε με διαπραγματεύσεις είτε με τη συνδρομή ενός διεθνούς δικαστηρίου. Για πολύ καιρό όμως υπήρχε η αίσθηση ότι δεν χάνουμε και τίποτα, αν δεν σπεύσουμε για την επίλυση της διαφοράς: ο χρόνος μετρούσε για εμάς.

Και όμως χάνουμε: Κάθε μέρα που περνά χωρίς να προσδιορισθούν οι θαλάσσιες ζώνες της Ελληνικής Δημοκρατίας, χωρίς να εξασφαλίσουμε ασφάλεια δικαίου ως προς τις περιοχές όπου μπορούμε να ασκήσουμε κυριαρχία ή κυριαρχικά δικαιώματα, στοιχίζει. Και στοιχίζει σε χαμένες ευκαιρίες, σε χρόνο και τελικώς σε χρήμα. Θα μπορούσα να εντοπίσω τρία τουλάχιστον πεδία, στα οποία η έλλειψη νομικής καθαρότητας προκαλεί ζημιά.

1  Σε θέματα ασφάλειας: Χωρίς οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών, η πατρίς αναγκάζεται να υπερασπίζεται όλες τις περιοχές όπου έχει δικαίωμα προσδοκίας – το ζήσαμε αυτό το καλοκαίρι και κυρίως το έζησαν τα πληρώματα του στόλου μας. Το αποτέλεσμα είναι ότι η Ελλάδα έχει έναν από τους μεγαλύτερους αμυντικούς προϋπολογισμούς στο ΝΑΤΟ και συνέχισε να τον έχει και κατά την περίοδο της μεγαλύτερης και μακροβιότερης οικονομικής κρίσης της ιστορίας της και τώρα στον καιρό της πανδημίας.

2Σε θέματα πράσινης ενέργειας: Ολη η τρέχουσα συζήτηση έχει ως σημείο αναφοράς την έρευνα και εκμετάλλευση των ενεργειακών πηγών, κυρίως πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ομως η πρόσβαση στις ενεργειακές πηγές δεν νοείται μόνο για το παρόν, πρέπει να υπάρχει και για το μέλλον. Και ναι μεν το φυσικό αέριο είναι το καύσιμο μετάβασης προς μια μετανθρακική εποχή, το μέλλον όμως βρίσκεται στην πράσινη ενέργεια στη θάλασσα: υπεράκτιες ανεμογεννήτριες, παραγωγή ενέργειας από τα κύματα ή την αφαλάτωση των υδάτων. Οι προοπτικές ανάπτυξης και κέρδους για την ελληνική οικονομία είναι προφανείς – όπως και η ανάγκη προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Αυτά δεν γίνονται μόνο με την ύπαρξη υφαλοκρηπίδας και χωρίς Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη: η ΑΟΖ όμως πρέπει να ανακηρυχθεί και στις στενές θάλασσές μας για να ανακηρυχθεί πρέπει να οριοθετηθεί. Οι επενδύσεις αυτές απαιτούν εκατομμύρια: Ποιος επενδυτής θα έλθει να ποντίσει τα χρήματά του στη θάλασσα χωρίς ασφαλές σημείο αναφοράς;

3 Σε θέματα αλιείας: Η πρόσφατη ελληνο-ιταλική συμφωνία μας θύμισε την ανάγκη προστασίας των αλιευμάτων στη Μεσόγειο, όπου τα ιχθυοαποθέματα έχουν απλώς καταρρεύσει. Ο περίφημος κόκκινος τόνος της Μεσογείου αναφέρεται στον Ομηρο αλλά, αν τα πράγματα συνεχίσουν ως έχουν, είναι αμφίβολο αν θα προλάβει να τον απολαύσει ο γιος μου και σίγουρα όχι τα εγγόνια μου. Η Ελλάδα ελέγχει τους αλιείς, δικούς της και ξένους, μέσα στα 6 ναυτικά μίλια της αιγιαλίτιδας ζώνης της: δεν μπορεί όμως να κάνει τίποτα για το κορεατικό αλιευτικό που βρίσκεται έξι μίλια και 10 μέτρα έξω από την Αλόννησο χωρίς την κήρυξη ΑΟΖ, η οποία θα της επιτρέψει να ασκήσει αρμοδιότητες ελέγχου, προστασίας και διαχείρισης του αλιευτικού κεφαλαίου.

Εχουμε ίσως αργήσει πολύ και το «μέρισμα της ειρήνης» εξακολουθεί να μας διαφεύγει.

Η Μαρία Γαβουνέλη είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Νομική Σχολή,Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και ειδική σύμβουλος στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)