Τα μηνύματα της Σούδας

Πρακτικό γεωπολιτικό αποτύπωμα, όχι μόνο με συμβολικό αλλά με ουσιαστικό χαρακτήρα κατά την ελληνική πλευρά, αφήνει η επίσκεψη του Μάικ Πομπέο στη Σούδα, από όπου ο ίδιος ανακοίνωσε τη «στρατηγικής σημασίας» επιλογή της Ουάσιγκτον για μόνιμο ελλιμενισμό του ελικοπτεροφόρου Hershel «Woody» Williams. Στη στρατιωτική βάση οι αμερικανικοί σχεδιασμοί αποδίδουν στρατηγικό ρόλο – κλειδί ενόσω η ελληνική πλευρά επιδιώκει σημαντική επέκταση των δυνατοτήτων της. Εξού και η απόφαση μετατροπής της Σούδας σε μόνιμο «σπίτι» για τη θηριώδη πλωτή βάση επιχειρήσεων των ΗΠΑ αποτελεί κομβικό κεφάλαιο στην ανάπτυξη της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας για την άμυνα και την ασφάλεια και ένα πρώτο βήμα που θα έχει συνέχεια.

Οχι μόνο επειδή οι ΗΠΑ επιθυμούν δυναμική επαναφορά και ισχυρή «δύναμη πυρός» στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά γιατί η Αθήνα θέλει αναβάθμιση της Σούδας και η μόνιμη παρουσία του αμερικανικού πλοίου – γίγαντα ανοίγει τώρα νέες συζητήσεις (για αναβάθμιση υποδομών, αντισταθμιστικά οφέλη κ.λπ.), στο πλαίσιο του εν εξελίξει στρατηγικού διαλόγου ΗΠΑ – Ελλάδας. Και επίσημα άλλωστε από την 115 Πτέρυγα Μάχης ο Πρωθυπουργός και ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών έστειλαν κοινό σήμα σύσφιγξης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων. Για «ιδανική επιλογή, δεδομένης της στρατηγικής θέσης των εγκαταστάσεων» μίλησε ο Πομπέο αναφερόμενος στη Σούδα – το διαμάντι του στέμματος, κατά τους Αμερικανούς -, ενώ σύμφωνα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη η Σούδα «αναδεικνύεται ως το πιο στρατηγικό σημείο της ευρύτερης περιοχής», όπου συναντώνται τα συμφέροντα των δύο χωρών.

Αλλωστε στις συζητήσεις του Πρωθυπουργού και του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στο πατρικό του Μητσοτάκη στο Ακρωτήρι – τόσο στο γεύμα με τις αντιπροσωπείες όσο και στο κλειστό, οικογενειακό δείπνο – κυριάρχησαν ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια συγκυρία εντάσεων, αναδιοργάνωσης συσχετισμών και λεπτών ισορροπιών. Οι επαφές των δύο πλευρών θα έχουν πλέον συνέχεια, δεδομένης της απόφασης της κυβέρνησης για επέκταση των υποδομών της Σούδας με νέο ναύσταθμο, ενώ στο τραπέζι βρίσκονται και τα εξοπλιστικά και η  διεύρυνση της ελληνοαμερικανικής αμυντικής συμφωνίας που υπεγράφη πέρυσι. Αυτή, σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό, «απλώνει πλέον τη δράση της στον χώρο της κοινής αμυντικής βιομηχανίας μας, με αιχμή τον εκσυγχρονισμό των 84 F-16 αλλά και με κοινά προγράμματα και πολύ σημαντικές κοινές επενδύσεις σε ελληνικά ναυπηγεία». Και είναι σαφές ότι η συνεργασία επεκτείνεται και σε άλλα πεδία, σε άλλες ελληνικές περιοχές, όπως η Αλεξανδρούπολη.

Ο διάλογος. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Μάικ Πομπέο ενημερώθηκαν για τη λειτουργία της Σούδας από τη στρατιωτική ηγεσία των δύο βάσεων, επιβιβάστηκαν στην ελληνική φρεγάτα ΜΕΚΟ «Σαλαμίς» και στα αμερικανικά ταχύπλοα σκάφη CCM (Combat Craft Medium) που βρίσκονται στη ναυτική βάση στο Μαράθι και στις κοινές δηλώσεις τους από την 115 Πτέρυγα Μάχης έστειλαν μηνύματα και προς την Αγκυρα. «Υποστηρίζουμε έντονα τον διάλογο μεταξύ των συμμάχων στο ΝΑΤΟ, Ελλάδας και Τουρκίας» είπε ο Πομπέο, μερικές ώρες μετά την κοινή δήλωσή του με τον Νίκο Δένδια ότι ζητήματα θαλάσσιας οριοθέτησης πρέπει να επιλυθούν με βάση το διεθνές δίκαιο. Ως «συγκρατημένα αισιόδοξος» ότι ήρθε η ώρα της διπλωματίας – εν αναμονή ημερομηνίας για τις διερευνητικές επαφές και ενώ εξελίσσεται η τεχνική διαδικασία στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ -, ο Πρωθυπουργός κατήγγειλε τις τουρκικές «προκλητικές ενέργειες», την «αχρείαστα ακραία ρητορική» και ενέργειες που «δυστυχώς η Αγκυρα συνεχίζει και στα νερά της Κύπρου», για να χαρακτηρίσει πάντως απόλυτα ευθυγραμμισμένες τις θέσεις Ελλάδας και ΗΠΑ. «Αν έπρεπε να τις συνοψίσω σε τέσσερις λέξεις, θα έλεγα: όχι σε μονομερείς ενέργειες» είπε. Και μία μέρα μετά τις αναφορές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι η Τουρκία δεν είναι «μουσαφίρης, αλλά ιδιοκτήτης» στην Ανατολική Μεσόγειο ο Πρωθυπουργός απάντησε εμμέσως και με νόημα ότι «σε μια στιγμή που παλιοί εχθροί γίνονται φίλοι, όπως το Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, δεν πρέπει να σηκώνονται κύματα απειλών και αντιπαλότητας».