Ζητείται «εμβόλιο» για τον προϋπολογισμό

Το «εμβόλιο» για την οικονομική κρίση από την πανδημία αναζητά η κυβέρνηση για να θωρακίσει τον νέο προϋπολογισμό με αντισώματα και να διασφαλίσει ότι οι προβλέψεις και τα μέτρα που θα ενσωματώσει δεν θα μείνουν στα χαρτιά.

Πρόκειται για το δυσκολότερο εγχείρημα των τελευταίων ετών που θα δοκιμάσει αυστηρά την ικανότητα του οικονομικού επιτελείου, το οποίο θα πρέπει να «σπάσει» την παραδοσιακή λογική και να χαράξει στέρεη δημοσιονομική πολιτική σε ρευστό, αν όχι σαθρό έδαφος. Ουδείς είναι σε θέση να προβλέψει την εξέλιξη της πανδημίας και την τελική ζημιά στην οικονομία και συνεπώς να θέσει ρεαλιστικούς στόχους και πολιτικές κρατώντας υπό έλεγχο τις τυχόν αποκλίσεις και τις ανατροπές στις εκτιμήσεις.

Ο προϋπολογισμός συντάσσεται σε ένα πρωτόγνωρα ρευστό και γεμάτο ρίσκα και παγίδες περιβάλλον λόγω κορωνοϊού. Είναι χαρακτηριστική η αναφορά του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών Θεόδωρου Σκυλακάκη ότι «έχουμε μπει σε μια κατάσταση πολεμικής οικονομίας. Εχουμε καλύτερη εικόνα του τι συμβαίνει τώρα, αυτό που δεν ξέρουμε είναι τι θα συμβεί στο μέλλον. Το παρόν το ξέρουμε μια χαρά, το μέλλον είναι δύσκολο».

Χρειάζονται πολλές ασφαλιστικές δικλίδες και εφεδρείες για την αντιμετώπιση τυχόν απρόβλεπτων καταστάσεων στην οικονομία και πρωτίστως σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για την ανάσχεση παρενεργειών στον παραγωγικό ιστό της χώρας και στα κρατικά ταμεία.

Μεγάλο ζητούμενο της δημοσιονομικής πολιτικής για το επόμενο έτος είναι το είδος και η έκταση των παρεμβάσεων για την επούλωση των πληγών από τον κορωνοϊό και την ανάταξη της οικονομίας.

Ωστόσο η αντιστροφή της ύφεσης και η αναπτυξιακή ώθηση προϋποθέτουν την παροχή ρευστότητας στην αγορά, την ενεργοποίηση επενδύσεων με ισχυρό αποτύπωμα στην οικονομία και την άρση του φορολογικού βάρους. Τα μέτρα αυτά όμως έχουν υψηλό δημοσιονομικό κόστος και επηρεάζουν αρνητικά το ισοζύγιο υπονομεύοντας την εξυγίανση.

Ενας από τους κόμπους στον γόρδιο δεσμό είναι η έκταση του δημοσιονομικού χώρου που θα έχει  ο νέος προϋπολογισμός με βάση τους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας που θα ισχύσουν για το 2021 και η οποία θα κρίνει τη χρηματοδοτική δύναμη πυρός για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων με μειώσεις φόρων και εισφορών χωρίς να παραβιάζονται οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις και χωρίς η χώρα να στιγματιστεί στις διεθνείς αγορές ότι επιστρέφει στην εποχή των ανεξέλεγκτων ελλειμμάτων και της υπερχρέωσης.

Το τοπίο για τον βαθμό ελευθερίας από τον βρόχο των πλεονασμάτων παραμένει θολό, αν και στο υπουργείο Οικονομικών θεωρούν βέβαιο ότι δεν θα ακυρωθεί η λεγόμενη «ρήτρα διαφυγής» από τους αυστηρούς περιορισμούς του Συμφώνου Σταθερότητας και έτσι η χώρα θα έχει τις ανάσες που χρειάζεται για την εξουδετέρωση της ζημιάς από την πανδημία και την ανασυγκρότηση της οικονομίας σε υγιείς και βιώσιμες βάσεις.

Ωστόσο η Κομισιόν δεν θα επιτρέψει σοβαρές αποκλίσεις στο κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα, για τη μέτρηση του οποίου λαμβάνονται υπόψη η ύφεση και έκτακτες αρνητικές συνθήκες στην οικονομία αλλά και υπερβάσεις που θα εκτροχιάζουν επικίνδυνα τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους.

Οι εστίες κινδύνου και οι προκλήσεις για την κυβέρνηση είναι πολλές. Απαιτείται συντονισμένο και συνεκτικό σχέδιο δράσης για να μη βαδίζει ο προϋπολογισμός σε κινούμενη άμμο.