Οι τουρκικές ενέργειες αποτελούν σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου

Είναι υψίστης σημασίας για την ΕΕ να επιδείξει αποφασιστικότητα και να ορίσει σαφείς κόκκινες γραμμές έναντι της Τουρκίας, διαμηνύει ο αυστριακός υπουργός Εξωτερικών Αλεξάντερ Σάλενμπεργκ στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ενόψει της Συνόδου Κορυφής στις 24-25 Σεπτεμβρίου. Ο αυστριακός αξιωματούχος δηλώνει ξεκάθαρα ότι η ΕΕ θα πρέπει να καταστήσει σαφές στην Τουρκία ότι «θα υποστηρίξει την Ελλάδα και την Κύπρο και θα προστατεύσει τα γνήσια συμφέροντά τους στην Ανατολική Μεσόγειο». Θεωρεί ότι αν χρειαστεί θα πρέπει να επιβληθούν επιπλέον κυρώσεις στην Τουρκία, αλλά υπογραμμίζει ταυτόχρονα ότι δεν έχουν εξαντληθεί ακόμη τα διπλωματικά μέσα και κίνητρα. Η συνέντευξη του αυστριακού ΥΠΕΞ εστιάστηκε στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν θα μπορούσε, όμως, να μείνει εκτός η πυρκαγιά στη Μόρια. «Η Ελλάδα μπορεί να βασιστεί στην πλήρη αλληλεγγύη και υποστήριξη της Αυστρίας. Για να μετριαστεί η δραματική κατάσταση στο νησί της Λέσβου, προσέφερα ένα εκατομμύριο ευρώ στην πρώτη από τις αρκετές τηλεφωνικές συνομιλίες που είχα με τον συνάδελφό μου Νίκο Δένδια μετά την πυρκαγιά στον καταυλισμό της Μόριας» δήλωσε ο αυστριακός υπουργός, ξεκινώντας τη συνέντευξη.

Τι σας ανησυχεί περισσότερο σχετικά με την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο;

Το χειρότερο σενάριο είναι ότι οι τρέχουσες εντάσεις μπορεί να ξεφύγουν εκτός ελέγχου. Ο κίνδυνος είναι πραγματικός, αλλά είμαι ακόμα πεπεισμένος ότι θα επικρατήσουν η κοινή λογική και η διπλωματία. Θεωρώ ανησυχητικό το ότι μία μόνο χώρα, η Τουρκία, και δεν γίνεται για πρώτη φορά, προσπαθεί να επιβάλει επιθετικά τα εθνικά της συμφέροντα, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα. Οι υπουργοί Εξωτερικών πραγματοποίησαν άτυπη τηλεδιάσκεψη του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων τον Αύγουστο [14 Αυγούστου], όπου εκφράσαμε την πλήρη αλληλεγγύη μας προς την Ελλάδα και την Κύπρο.

Εχουν καταβληθεί προσπάθειες από Βρυξέλλες και Βερολίνο, καλώντας την Αγκυρα να αποκλιμακώσει τις εντάσεις. Ποιες είναι οι προσδοκίες σας μέχρι το ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 24-25 Σεπτεμβρίου; Εχετε ενδείξεις ότι η Αγκυρα θα αποκλιμακώσει;

Δυστυχώς, η μεταστροφή από την επιθετική ρητορική, τις απειλές και τις προκλήσεις δεν έχει συμβεί ακόμη. Ο ύπατος εκπρόσωπος Ζοζέπ Μπορέλ έχει καταστήσει σαφές ότι η Τουρκία πρέπει να σταματήσει να παραβιάζει τα ελληνικά και κυπριακά δικαιώματα μέσω μονομερούς δράσης, προκειμένου να καταστεί δυνατός ο διάλογος. Επί του παρόντος διερευνώνται διάφορες διπλωματικές οδοί, έχουν κατατεθεί χρήσιμες ιδέες και προτάσεις. Ελπίζουμε ότι θα μας οδηγήσουν στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Να υπάρξει αποκλιμάκωση. Δυστυχώς, δεν είμαστε ακόμα εκεί. Επομένως, η ΕΕ πρέπει να προετοιμαστεί για να αντιδράσει σε διαφορετικά σενάρια με ευέλικτο και γρήγορο τρόπο. Υπάρχει ένα πράγμα που πρέπει να καταστήσουμε σαφές στην Τουρκία ενόψει του ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η ΕΕ θα υποστηρίξει την Ελλάδα και την Κύπρο και θα προστατεύσει τα γνήσια συμφέροντά τους στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι τουρκικές ενέργειες αποτελούν σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και χρειάζονται εξίσου σαφή απάντηση από την ΕΕ.

Πόσο «μακριά» θα μπορούσε να φτάσει η ΕΕ για να στηρίξει Ελλάδα και Κύπρο;

Η Τουρκία πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι όλα είναι στο τραπέζι. Από την αποκλιμάκωση και την εταιρική σχέση έως ένα περαιτέρω φάσμα κυρώσεων από την ΕΕ. Ως διπλωμάτης, προτιμώ άλλες λύσεις από τις κυρώσεις. Αλλά εν τέλει οποιαδήποτε σχέση πρέπει να λειτουργεί σύμφωνα με συγκεκριμένους κανόνες. Ο ύπατος εκπρόσωπος Μπορέλ παρουσίασε πρόσφατα μια σειρά επιλογών στους υπουργούς Εξωτερικών της ΕΕ. Είναι σημαντικό να καταστεί κατανοητό στην Τουρκία ότι δεν θα είναι ανεκτή η συνέχιση των τρεχουσών προκλήσεων και ότι θα έχει ένα τίμημα. Η Τουρκία κινείται όλο και πιο μακριά από την ΕΕ. Πρέπει να αντιδράσουμε με ξεκάθαρη γλώσσα και ισχυρές θέσεις, βασισμένες στη στέρεη βάση των αξιών μας.

Πώς μπορεί να υπάρξει μια προσέγγιση ώστε να δοθεί ευκαιρία για διάλογο μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας; Θεωρείτε ότι υπάρχει περιθώριο για κίνητρα ή είναι απαραίτητες οι κυρώσεις;

Πρώτα από όλα, η υποχώρηση στην τουρκική πίεση και τις προκλήσεις θα έδινε σίγουρα λάθος μήνυμα. Είναι υψίστης σημασίας για την ΕΕ να επιδείξει αποφασιστικότητα και να ορίσει σαφείς κόκκινες γραμμές. Θεωρώ ότι αυτό είναι επίσης ένα προληπτικό βήμα για την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης. Φυσικά, δεν αρκεί ποτέ μόνο ένα μεμονωμένο μέτρο, αλλά είναι καλύτερα να εφαρμοστεί μια δέσμη στοιχείων. Η επέκταση σε περαιτέρω κυρώσεις είναι σαφώς ένα από αυτά τα πιθανά στοιχεία. Εάν χρειαστεί, η ΕΕ δεν θα αποφύγει αυτό το βήμα. Στην παρούσα φάση, δεν έχουν εξαντληθεί τα διπλωματικά μέσα και κίνητρα. Οι πόρτες για διάλογο παραμένουν ανοιχτές. Η ΕΕ διαθέτει ένα ευρύ φάσμα μέτρων και επιλογών, τα οποία θα αξιολογήσουν και εκτιμήσουν προσεκτικά οι υπουργοί Εξωτερικών και οι ηγέτες της ΕΕ. Θέλω να τονίσω και πάλι ότι είναι ανάγκη να μιλήσει η ΕΕ με μια ισχυρή φωνή και να υπογραμμίσει απερίφραστα στην Τουρκία τα πλεονεκτήματα που θα έχει η επιλογή του διαλόγου.

Βλέπουμε ότι Γαλλία και Γερμανία αντιδρούν διαφορετικά στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Πιστεύετε ότι η ΕΕ θα καταφέρει να υιοθετήσει ενιαία θέση έναντι της Τουρκίας; Ποια είναι η θέση της Αυστρίας;

Υπάρχει ισχυρή ευρωπαϊκή συναίνεση σχετικά με το τι θέλουμε να επιτύχουμε και τι θέλουμε να αποφύγουμε. Οι απόψεις μεταξύ των εταίρων της ΕΕ ενδέχεται να διαφέρουν ελαφρώς ως προς τον καλύτερο τρόπο για να φτάσουμε εκεί. Αυτό απαιτεί περαιτέρω συζήτηση και δουλειά. Η Αυστρία θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να συμβάλει σε αυτήν την κοινή προσπάθεια.

Για ορισμένους η υιοθέτηση κοινής θέσης έναντι της Τουρκίας αποτελεί δοκιμασία για την ικανότητα της ΕΕ να αποκτήσει κοινή εξωτερική πολιτική. Ποια η άποψή σας;

Δεν είναι η πρώτη φορά που έχουμε δυσκολίες να συμφωνήσουμε σε κοινή θέση και δεν θα είναι η τελευταία. Υπάρχει συμφωνία εντός της ΕΕ ότι η Τουρκία είναι βασικός εταίρος. Ωστόσο, συμμεριζόμαστε επίσης την εκτίμηση ότι η Τουρκία απομακρύνεται από την ΕΕ. Οι πρόσφατες εξελίξεις και ο ρόλος που παίζει στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν αυξήσει τη δυσαρέσκεια. Η αυστριακή θέση είναι σαφής. Είμαστε υπέρ της διακοπής των ενταξιακών συνομιλιών με την Τουρκία. Ολα τα κράτη – μέλη επιδεικνύουν πλήρη αλληλεγγύη προς την Ελλάδα και την Κύπρο και παρότι έχουμε διαφορετικές προσεγγίσεις είμαι βέβαιος ότι σε αυτό το πνεύμα αλληλεγγύης θα μπορέσουμε να αποδείξουμε ότι η ΕΕ είναι ενωμένη έναντι της Τουρκίας.