Τεράστιο το κόστος της εκκρεμότητας

Υπέρ του διαλόγου με την Τουρκία συνηγορούν έξι λόγοι:

Πρώτον, μόνο με διάλογο, με τις μεθόδους ειρηνικής διευθέτησης των διαφορών (διαπραγματεύσεις, διαμεσολάβηση, Διεθνές Δικαστήριο, κ.ά.) θα επέλθει επίλυση των διαφορών του Αιγαίου που μας ταλαιπωρούν, με τεράστιο κόστος, εδώ και μισό αιώνα.

Δεύτερον, η άρνηση του διαλόγου και οι μονομερείς ενέργειες δεν επιφέρουν κανένα αποτέλεσμα και χειροτερεύουν την κατάσταση, με συνεχείς κρίσεις, καθιστώντας ακόμη και την ένοπλη σύγκρουση πιθανή.

Τρίτον, η άρνηση του διαλόγου έχει αρχίσει και σκιάζει την εικόνα της Ελλάδας, ειδικά στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ, ως μη εποικοδομητικής χώρας και σε αυτό ακριβώς οφείλεται η διστακτική τους στάση στο να λάβουν απτά μέτρα κατά των γνωστών παρανομιών και λεονταρισμών της Αγκυρας.

Τέταρτον, το ότι η Ελλάδα θα ζημιωθεί από τον διάλογο γιατί θα πρέπει για να υπάρχει αποτέλεσμα να υποχωρήσει (Α. Παπανδρέου μέχρι την Κρίση του Μαρτίου 1987, αλλά όχι μετά, στο «πνεύμα του Νταβός») δεν ισχύει. Ισχύει μόνο αν η ελληνική κυβέρνηση είναι αφελής, μειοδότης ή προδότης, κάτι παντελώς αδύνατο. Αν διαπιστωθεί ότι η Τουρκία έχει όντως παράλογες απαιτήσεις ο διάλογος θα λήξει και το φταίξιμο θα το ρίξουμε – δικαιολογημένα πλέον, με αποδείξεις –  στην Τουρκία (και με διεθνές ακροατήριο που θα διαπιστώσει ποιος φταίει).

Πέμπτον, η Τουρκία επιζητεί αλλαγή της υπάρχουσας κατάστασης στο Αιγαίο που τη θεωρεί (όχι εντελώς αδικαιολόγητα) άδικη, π.χ. μη πρόνοιες για ημίκλειστες θάλασσες στις οποίες να ισχύουν «ειδικές περιστάσεις» (όπως είχε παραδεχθεί και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, παρόντος του Π. Μολυβιάτη, στο Μοντρέ στις συνομιλίες του με τον Ετσεβίτ, 11-12 Μαρτίου 1978) και τα παράνομα (κατά το διεθνές δίκαιο) ελληνικά δέκα μίλια εθνικού εναερίου χώρου (αντί των έξι). Σε αυτές τις περιπτώσεις όσο δίκιο και να έχει «ο ζητών», θα πρέπει να πληρώσει κάποιο αξιοσημείωτο τίμημα για να αποδεχτεί «ο διαδικαστικά αµυνόµενος» τη μερική αλλαγή του υπάρχοντος καθεστώτος, εν προκειμένω εγκατάλειψη των περί «γκρίζων ζωνών» από πλευράς Τουρκίας, κ.ά.

Εκτον και κυριότερο, στη διαφορές του Αιγαίου υπάρχουν προφανείς λύσεις με δύο κερδισμένους (win-win) ή δε μη επίλυση έχει δύο ζημιωμένους από τις συνεχείς κρίσεις και το τεράστιο οικονομικό και άλλο κόστος που συνεπάγεται η μη επίλυση.

Τέλος δύο επισημάνσεις: (1) στο Αιγαίο δεν υφίσταται «ελληνική υφαλοκρηπίδα» γιατί δεν έχει οριοθετηθεί με την Τουρκία· (2) το δε μέγα ελληνικό σφάλμα στις οριοθετήσεις θαλασσίων ζωνών είναι ότι συχνά δεν επιδιώκει λύσεις αμοιβαία συμφέρουσες (π.χ. με Αλβανία, Λιβύη και Τουρκία),  αλλά τη μερίδα του λέοντος. Ετσι έχουμε αδιέξοδα με ελληνική υπαιτιότητα και μάρτυρα τη διεθνή κοινότητα.

Ο Αλέξης Ηρακλείδης είναι ομότιμος καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και συγγραφέας τεσσάρων βιβλίων, στα ελληνικά και στα αγγλικά, για την επίλυση της διένεξης του Αιγαίου, με πιο πρόσφατο το Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειος: 50 + 1 όψεις των ελληνοτουρκικών διενέξεων (Αθήνα: Εκδόσεις Θεμέλιο, 2020).