Μεταξύ καφέ και αλκοόλ

Απόγευμα αποκαλόκαιρου. Στο παραλιακό στέκι, οι πενηντάρηδες που έχουν μόλις ανεβεί από τις ξαπλώστρες βρίσκονται στο μεταίχμιο μεταξύ καφέ και αλκοόλ. Αλλοι παραγγέλνουν φρέντο ή ζεστούς εσπρέσο, άλλοι το γυρνάνε στα τσίπουρα και στα κρασιά. «Νωρίς δεν είναι ακόμα;». «Ελα, καημένε! Απόλαυσε το τελευταίο Σαββατοκύριακο των διακοπών!». «Μοχίτο φτιάχνετε;». «Μην πάρεις μοχίτο – έχει πολύ ζάχαρη…». Τα παιδάκια μας, κουντουρντισμένα από τον ήλιο και τα κύματα, χαλαρώνουν εμπρός σε ταμπλέτες και κινητά. Οι κυρίες γκρινιάζουν για την επιβολή της μάσκας στα σχολεία. «Θα χαθεί κάθε αμεσότητα, δεν θα γνωρίζει ο δάσκαλος τους μαθητές…». «Τι προτιμάς, Ελενίτσα; Να μας θερίσει όλους ο Covid;» εξανίσταται ο σύζυγός της.

Την έγνοια για τα πρακτικά ζητήματα της κάθε μέρας οι άντρες την ονομάζουν γκρίνια. Προτιμούν να αναπολούν το παρελθόν είτε να σχεδιάζουν το – μετά την πανδημία – μέλλον. «Το 1988 έκανα την πρώτη μου μεγάλη δουλειά, φοιτητής ακόμα… Ταξίδεψα στο Μιλάνο, πήρα την αντιπροσωπεία κάτι αθλητικών κι έπειτα γύριζα από Γρεβενά μέχρι Κω και δειγμάτιζα. Διψούσε η Ελλάδα για ιταλικό ντιζάιν!». «Του χρόνου το καλοκαίρι – που θα ‘χει φύγει, Θεού θέλοντος, ο ιός – θα βουλιάξουμε από Αμερικανούς και Κινέζους. Οποιος επενδύσει στην ντόπια μικροζυθοποιία, πλούτισε». «Πίνουν οι Κινέζοι μπίρα;» απορώ. «Και να μην πίνουν, θα τους μάθουμε εμείς!».

Οι πιο μαγκιόροι συνομήλικοί μου επικεντρώθηκαν εξ απαλών ονύχων στο να βγάζουν λεφτά. Οι ιδεολογίες, με την πτώση του Τείχους, φάνταζαν αμετάκλητα χρεοκοπημένες. Τα παιδικά μας χρόνια, τη δεκαετία του ’70, είχαν μια οσμή μιζέριας, εικόνες τις οποίες λαχταρούσες να ξεχάσεις και ας τις εξιδανίκευσες αργότερα. Οι ευκαιρίες ολοένα και πλήθαιναν – μετά το 1990 έβρεχε χρηματοδοτικά πακέτα, επιδοτήσεις παντός είδους, περνιόσουν για κορόιδο άμα δεν τις αξιοποιούσες. Ξέρω προικισμένους μαθηματικούς που γύρισαν την πλάτη στην επιστήμη τους και άνοιξαν αλυσίδες φροντιστηρίων. Ταλαντούχους δημοσιογράφους που έγιναν νταραβεριτζήδες της μικροπολιτικής ή τηλεπερσόνες με χρυσά συμβόλαια. Κοπέλες που το «τρένο ζωής» τους τις οδήγησε σε γάμους συμφέροντος. Οχι για να ξεφύγουν απ’ τη φτώχεια, μα για να μη στερηθούν την πολυτέλεια.

Το 2010, το πάρτι της γενιάς μου φάνηκε να τελειώνει. Πολύ νωρίτερα ωστόσο, προτού σκάσουμε στα βράχια, είχαμε χάσει τον μπούσουλα.

Σηκώνομαι από το τραπέζι, πηγαίνω μόνος μου βόλτα στην ακρογιαλιά. Φοράω τα ακουστικά, δεν αντέχω άλλο το επιδεικτικά κεφάτο πρόγραμμα του μπιτς μπαρ. Το YouTube περιέχει εκατομμύρια – δισεκατομμύρια ίσως – τραγούδια. Γιατί διαλέγω το «Comandante Che Guevara» που έχω χρόνια να το ακούσω;

«Μας μένει το καθάριο βλέμμα σου, η αυθόρμητη γοητεία σου… Το δυνατό σου χέρι που πυρπόλησε την Ιστορία… Θα προχωράμε εμπνευσμένοι από εσένα, πάντα μπροστά, Κομαντάντε!».

Τι ξέρουμε σήμερα για τον Τσε Γκεβάρα; Πως ερωτεύτηκε και υπηρέτησε ένα κοινωνικό όραμα το οποίο, όπου και αν εφαρμόστηκε, εξέπεσε φρικτά. Οτι μες στην παραφορά του γινόταν συχνότατα τυραννικός, φονικός για όσους στέκονταν στον δρόμο του. Ερχονται τα τελευταία χρόνια στο φως αξιόπιστες μαρτυρίες σχετικά με τον διωγμό των ομοφυλόφιλων κατά διαταγήν του. Το καθεστώς της Κούβας μονάχα ελευθερία και ευημερία δεν εξασφάλισε στον λαό. Τα δε κινήματα που ενέπνευσε συχνά βάφτιζαν την τρομοκρατία επανάσταση…

Τι μένει σήμερα από τον Τσε Γκεβάρα; Ενα ποπ είδωλο, το οποίο τείνει να ξεφτίσει οριστικά; Μια εικόνα ρετουσαρισμένη, σχεδόν κίβδηλη; Γιατί λοιπόν εγώ – που έχω στο πετσί μου υποστεί όσους έκαναν καριέρα στην Ελλάδα, έφτασαν μέχρι υπουργοί, εμπορευόμενοι την υστεροφημία σύμπασας της επικής Αριστεράς – παθιάζομαι με το τραγούδι; Νοσταλγώ απλώς την εφηβεία μου, ενώ η θάλασσα καταπίνει τον ήλιο; Πρόκειται – θαρρώ – για κάτι πολύ παραπάνω. Ο μύθος αποδεικνύεται ανθεκτικότερος της Ιστορίας. Ο μύθος επιμένει να εμπνέει.

Ο μύθος μιλάει για κάποιον ο οποίος γύρισε την πλάτη στην εύπορη οικογένειά του στο Μπουένος Αϊρες, διέσχισε με μοτοσικλέτα τη Λατινική Αμερική, κατέληξε σε ένα νησί της Καραϊβικής κι εκεί ενώθηκε με όσους μάχονταν την αδικία. Τη φτώχεια, τον αναλφαβητισμό, τη βολεμένη έστω, με τα ελάχιστα, ζωή. Για έναν τύπο που το έχειν του ουδόλως τον απασχολούσε – το ίδιο το ασθματικό κορμί του το θεωρούσε εντελώς αναλώσιμο, καύσιμη ύλη για τα ιδανικά του. Που αντί να βολευτεί στην εξουσία, να στρογγυλοκαθίσει στις δάφνες του, χάθηκε μες στη ζούγκλα…

Οι μύθοι είναι και για να μας ταρακουνούν. Οι ήρωες μπαίνουν σφήνα στις ρεαλιστικές παραδοχές μας, στα αντικειμενικά δεδομένα του βίου. Εμφανίζονται απρόσκλητοι μεταξύ καφέ και αλκοόλ. Μεταξύ πανδημίας και επιστροφής στην κανονικότητα.

Το φάντασμα του Κομαντάντε πίνει μια γερή γουλιά από το μοχίτο, αδιαφορώντας για τη ζάχαρη. Χαμογελάει τρυφερά; Πονηρά; Με επιείκεια; Γίνεται καπνός πούρου κι αναλαμβάνεται. Επειτα έρχονται οι μεζέδες.