Η τηλεργασία δεν φτιάχνει ηγέτες

Μπορεί η τηλεργασία ή αλλιώς η εξ αποστάσεως εργασία και η εξ αποστάσεως λειτουργία των βασικών αρμών ενός επιχειρηματικού ομίλου, να γεννήσει νέους ηγέτες; Να βοηθήσει στην αναπαραγωγή της ξεχωριστής κουλτούρας κάθε μεγάλης επιχείρησης; Να καλλιεργήσει τα προσωπικά χαρίσματα, τα προσόντα, την ομαδικότητα, τη συνεργασία του ανθρώπινου δυναμικού και παράλληλα, έτσι, να εκπαιδεύει η επιχείρηση και να διευκολύνει την ανάδειξη μιας νέας γενιάς ικανών και καταξιωμένων στελεχών; Δεν είναι εφικτό τούτη την ώρα να πάρει κανείς ξεκάθαρη θέση, αλλά είναι πολύ δύσκολο να δώσει μια καταφατική απάντηση στα ερωτήματα αυτά, τα οποία παραμένουν κρίσιμα για την εξέλιξη και το μέλλον των επιχειρήσεων σε ένα πολύ ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Η τηλεργασία ήρθε για να μείνει και μετά την κρίση της πανδημίας, προκαλώντας και επιταχύνοντας τεράστιας κλίμακας αλλαγές, στις εργασιακές δομές, στην κοινωνία και την οικονομία, σε συνδυασμό με τον ψηφιακό μετασχηματισμό που αναπτύσσεται ραγδαία σε παγκόσμιο οικονομικό επίπεδο. Σε ποιον βαθμό όμως θα επηρεάσει τις επιχειρήσεις ειδικότερα, τις μεγαλύτερες πρωτίστως, μετά την ολοκλήρωση ενός μεταβατικού κύκλου προσαρμογής και πέρα από το προφανές όφελος που θα είναι η μείωση του κόστους λειτουργίας τους; Το πιθανότερο είναι ότι η τηλεργασία θα μεταβάλει, στον έναν ή τον άλλον βαθμό, τις μεθόδους διοίκησης και τα εργαλεία ελέγχου και απόδοσης του ανθρώπινου δυναμικού και των διαφόρων μονάδων του κάθε οργανισμού. Ενδεχομένως αυτό να σημαίνει και αλλαγή στα κριτήρια και στον τρόπο αξιολόγησης του προσωπικού, με δεδομένο ότι η αναδόμηση του πλαισίου εργασίας, της επικοινωνίας με τους υπόλοιπους εργαζομένους ή της προσέγγισης και της ευελιξίας με τον πελάτη, να απαιτεί εξ αποστάσεως άλλες επιδεξιότητες και ικανότητες. Η ανάληψη των επιμέρους πρωτοβουλιών θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να επεκταθεί. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Μεταβολές στην ιεραρχία; Σίγουρα, πάντως, άλλον τρόπο επιμερισμού των αρμοδιοτήτων και των ευθυνών και άλλον τρόπο και άλλον χρόνο λήψης και μεταβίβασης των αποφάσεων.

Η τηλεργασία ωστόσο, με τα έως τώρα δεδομένα, δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη φυσική παρουσία στις διαπραγματεύσεις, ούτε στην εκπόνηση στρατηγικών σχεδίων, όπου είναι καθοριστικός ο ρόλος του ηγέτη, ο οποίος θα πρέπει να εμπνεύσει τον επιχειρηματικό μηχανισμό και να καθοδηγεί συνεχώς τα στελέχη του για την επιτυχία του προγράμματος και των στόχων ενός ομίλου, στο σημερινό μεταβαλλόμενο διαρκώς οικονομικό περιβάλλον. Το πρόβλημα είναι αρκετά περίπλοκο λοιπόν. Τίποτε δεν είναι μονόδρομος. Με πλέον ευαίσθητο θέμα, στον ελληνικό χώρο ιδιαίτερα, την ανέλιξη και τη δημιουργία δυνατών επιχειρηματικών στελεχών, που αποτελούν βασικό κύτταρο οικονομικής προόδου και προοπτικής κάθε μεγάλου και ανταγωνιστικού οργανισμού. Η μετάδοση της εμπειρίας, σε τακτικούς χειρισμούς ή επιλογές υπό πίεση, η κινητικότητα και η αντιπαράθεση ιδεών και επιχειρημάτων, το πνεύμα συλλογικότητας, η προσωπικότητα, η ανάδειξη των επιμέρους χαρισμάτων και η εμπέδωση της επιχειρηματικότητας, δεν είναι αρετές και στοιχεία που αναπτύσσονται σε ένα «αόρατο» εξ αποστάσεως σύστημα. Το θέμα της ηγεσίας, άλλωστε, στις επιχειρήσεις και τη διοίκηση, για το σήμερα και για το αύριο, είναι απόλυτα συνυφασμένο με την απαιτούμενη βαθιά μεταρρύθμιση στην ελληνική οικονομία.