Η επιλογή του νόβιτσοκ δεν έγινε τυχαία

Κάποια δηλητήρια τα βρίσκεις στο εμπόριο. Οχι όμως και το νόβιτσοκ, μια ουσία που κατασκεύασαν την εποχή του Ψυχρού Πολέμου σοβιετικοί επιστήμονες σε κλειστά εργαστήρια. Πρόσβαση σε αυτήν την ουσία έχει μόνο ένα κράτος: η Ρωσία. Την τελευταία δεκαετία η Μόσχα παρήγαγε μικρές ποσότητες, λαμβάνοντας τη σχετική εντολή από τον Βλαντίμιρ Πούτιν, όπως εκτιμούν οι δυτικές υπηρεσίες.

Οι δυο δολοφόνοι που μετέφεραν το νόβιτσοκ στο Σάλσμπουρι για να δηλητηριάσουν τον Σεργκέι Σκριπάλ ήταν συνταγματάρχες της GRU, των μυστικών υπηρεσιών του στρατού. Δεν είναι γνωστό εάν η GRU βρίσκεται πίσω και από τη δηλητηρίαση του Ναβάλνι ή εάν αυτό είναι έργο της FSB, των μυστικών υπηρεσιών για υποθέσεις εσωτερικού, επικεφαλής των οποίων ήταν ο Πούτιν προτού γίνει πρωθυπουργός και πρόεδρος. Σε κάθε περίπτωση, η επιλογή της ουσίας αυτής δεν έγινε τυχαία. Αντίθετα, έγινε για να τραβήξει την προσοχή, όπως την τραβάει μια πινακίδα με φωτισμό νέον. Το Κρεμλίνο ήθελε να στείλει ένα μήνυμα, ένα μήνυμα απειλής αλλά και περιφρόνησης με αποδέκτες τόσο τη Δύση όσο και τους επικριτές της στο εσωτερικό.

Οπως είπε στενός συνεργάτης του Ναβάλνι, «μόνο μια κυβέρνηση θα μπορούσε να το κάνει αυτό». Τα κρατικά μέσα στη Ρωσία επιστράτευσαν μια σειρά από απίθανες εξηγήσεις για την ξαφνική αδιαθεσία του Ναβάλνι – μίλησαν για παγκρεατίτιδα ή ακόμη και για χαλασμένο ρόφημα. Το Κρεμλίνο επιμένει πως δεν υπάρχει τίποτε να ερευνήσει. Συγχρόνως όμως κλείνει το μάτι πονηρά. Το υπονοούμενο είναι σαφές: οι «προδότες» που αμφισβητούν την εξουσία μπορεί να το πληρώσουν πολύ ακριβά.

Το δηλητηριασμένο τσάι είναι σήμα κατατεθέν του καθεστώτος Πούτιν. Το 2006 ο Αντρέι Λουγκοβόι και ο Ντμίτρι Κόβτουν – δυο δολοφόνοι που στάλθηκαν από τη Μόσχα στο Λονδίνο – έβαλαν ραδιενεργό πολώνιο στο τσάι του αντιφρονούντος Αλεξάντερ Λιτβινένκο. Η έρευνα που είχε ακολουθήσει είχε καταλήξει στο συμπέρασμα πως ο Πούτιν είχε «πιθανόν» εγκρίνει την αποστολή.

Ο ίδιος ο Ναβάλνι είχε συλληφθεί πολλές φορές, είχε δεχθεί ακόμη και επιθέσεις. Στο στόχαστρό του έθετε ολιγάρχες, τον πρώην πρόεδρο και πρωθυπουργό Ντμίτρι Μεντβέντεφ, τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πέσκοφ. Η δηλητηρίαση ήταν ένα βήμα παραπάνω. Και το ερώτημα είναι ένα: γιατί τον δηλητηρίασαν τώρα; Μια θεωρία θέλει τον Πούτιν να τρόμαξε από τις πρόσφατες διαμαρτυρίες στη Λευκορωσία και την Απω Ρωσία, μια άλλη να φοβάται τη νίκη του Τζο Μπάιντεν στις αμερικανικές εκλογές. Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει αμφιβολία πως στόχος των δραστών ήταν να τον σκοτώσουν ή να αχρηστεύσουν τον Αλεξέι Ναβάλνι.