«Χτύπημα» Σολτς στον λαϊκισμό{CR}

Κάτι περίεργο συμβαίνει στο SPD: ο Ολαφ Σολτς, υπουργός Οικονομικών της σημερινής κυβέρνησης συνεργασίας, έχασε πέρυσι τη μάχη της ηγεσίας του γερμανικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος από τον Νόρμπερτ Βάλτερ-Μπόργιανς και τη Σάσκια Εσκεν. Για να εκλεγούν, οι δυο τους είχαν την υποστήριξη του 31χρονου Κέβιν Κιούνερτ, του επικεφαλής της νεολαίας που έγινε ευρύτερα γνωστός για την έντονη διαφωνία του με τον συνασπισμό με το κόμμα της Ανγκελα Μέρκελ. Η «γραμμή» ήταν σαφής, το κόμμα έπρεπε να «επιστρέψει στις ρίζες του». Κι όμως, λίγα εικοσιτετράωρα πριν, οι Μπόργιανς και Εσκεν ζήτησαν από τους ψηφοφόρους να ψηφίσουν τον Σολτς για καγκελάριο, ενώ ο Κιούνερτ διεκδικεί θέση στην Bundestag.

Πώς όλα αυτά συνδέονται μεταξύ τους; Η διαχείριση της πανδημίας έδωσε στο SPD την πρώτη δημοσκοπική άνοδο των τελευταίων ετών, η δημοφιλία του υπουργού Οικονομικών ανέβηκε. Ο κεντρώος Σολτς, λοιπόν, άλλαξε στάτους. Δεν αποτελούσε πια βαρίδι του παρελθόντος, μια υπενθύμιση της «ανίερης» συμμαχίας που κόστισε στο SPD τα παλιά ποσοστά του. Εγινε ένας πολιτικός με «προφίλ καγκελάριου». Την ώρα που η Μέρκελ είδε τις εσωτερικές διαμάχες στο κόμμα της να εντείνονται, το SPD σκέφτηκε πως έχει μια ευκαιρία αν βρει τη σωστή εναλλακτική. Σε μια χώρα που δεν είναι ακόμα έτοιμη να αποχωριστεί τη «Mutti» της, η σωστή εναλλακτική δεν ήταν ένας ριζοσπάστης πολιτικός. Ηταν ένας κλασικός Σοσιαλδημοκράτης.

Η επιλογή Σολτς συνοδεύτηκε με πρόταση συνεργασίας τόσο στους Πράσινους όσο και στη γερμανική Αριστερά. Το SPD ακολουθεί την ίδια τακτική που έφερε τον Τζο Μπάιντεν στη θέση του υποψήφιου προέδρου των ΗΠΑ, αυτήν που έφερε τον Κιρ Στάρμερ στην ηγεσία των Εργατικών: οι «αριστερές» πτέρυγες, οι Σάντερς και οι Κόρμπιν των πιο ισχυρών προοδευτικών κομμάτων παγκοσμίως, κάνουν ένα βήμα πίσω, κατανοώντας (με το καλό ή με το άγριο) τα όριά τους. Οι εκπρόσωποι του προοδευτικού ρεαλισμού επιλέγουν να αφομοιώσουν το ρεύμα που δημιουργήθηκε τα προηγούμενα χρόνια, κρατούν όμως το τιμόνι για τον εαυτό τους. Βασικό όπλο είναι η εκλογιμότητά τους, η παγκόσμια ανάγκη για επιστροφή στην (πολιτική) κανονικότητα. Η επιλογή Σολτς, λέει μια μερίδα αναλυτών στη Γερμανία, μπορεί να είναι παγίδα. Αν αποτύχει, τότε στο SPD θα υπάρξουν οι πρώτες πραγματικές ανακατατάξεις. Αν όμως κερδίσει η συνταγή, τότε θα μιλάμε για μια πολιτική επιστροφή, για ένα νέο know-how των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων που ψάχνουν ακόμα τρόπο, τόσα χρόνια μετά την κρίση, να πρωταγωνιστήσουν.

Και στην Ελλάδα; Ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε πρόσφατα απαξιωτικά για την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, φορτίζοντας τη λέξη «επανίδρυση» υπέρ του κόμματός του. Η προσπάθεια μεταμόρφωσης του ΣΥΡΙΖΑ, όμως, έχει ουσιαστικές δυσκολίες: όταν τα κεντροαριστερά κόμματα, όπως το ΠΑΣΟΚ, έχαναν την εξουσία λόγω της λιτότητας, ο ΣΥΡΙΖΑ είχε αγκαλιάσει το ρεύμα των αντιμνημονίων. Συναντήθηκαν όταν εκείνα έκαναν στροφή σε λύσεις όπως οι δικές του και έχασαν – κανείς δεν ξεχνά τα θερμά λόγια του Τζέρεμι Κόρμπιν για τον ΣΥΡΙΖΑ. Η νέα σοσιαλδημοκρατική σελίδα, όμως, δείχνει ότι ο λαϊκισμός δεν είναι πια στη μόδα. Αν τα σημάδια στον προοδευτικό χώρο διαβαστούν σωστά, τότε η ελληνική σοσιαλδημοκρατία, που τόσο έχει υποφέρει (και με δική της υπαιτιότητα) τα τελευταία χρόνια, δεν θα έχει πει ακόμα την τελευταία της λέξη.