Παγκόσμια ήττα στον τομέα της πρόληψης

COVID-19, σήμερα: αθροιστικά, 18,5 εκατομμύρια κρούσματα, 700.000 νεκροί.

Οι αριθμοί δεν είναι καθόλου ευοίωνοι.

Ο κορωνοϊός παγκοσμίως καλπάζει, απαριθμώντας θύματα και συνέπειες ισοδύναμες παγκοσμίου πολέμου.

Υπερήφανα υγειονομικά συστήματα καταρρέουν, παντοδύναμες οικονομίες κλονίζονται, ανθρώπινα κεκτημένα καταρρακώνονται, και όλα αυτά, σε μερικούς μόνο μήνες εξάπλωσης ενός αόρατου αλλά αδίστακτου ιού-κατακτητή, που ονοματίσθηκε SARS-CoV-2.

Η παγκόσμια κοινότητα αποδεικνύεται αλαζονικά ανίκανη να παραδεχθεί, πολύ δε περισσότερο να διαχειριστεί την ήττα του Homo Sapiens από ένα κυριολεκτικά πρωτόγονο ον. Ο νέος αυτός κορωνοϊός είναι βιολογικά προγραμματισμένος για τίποτε περισσότερο από μία απλή επιβίωση και αναπαραγωγή στο σώμα του τελειότερου όντος της γης, τη λειτουργία του οποίου, με εξαιρετική επιτυχία αναστέλλει παροδικά ή καταστρέφει μόνιμα.

Ο ιός εκτελεί σωστά τη βιολογική του αποστολή.

Ο άνθρωπος όμως αμύνεται όπως οι συνθήκες επιβάλλουν;

Οι ελπίδες για αποτελεσματική θεραπεία ή πρόληψη με εμβόλιο κινούνται ακόμη στα όρια μεταξύ ουσιαστικής προσδοκίας και παρηγορητικής αυταπάτης.

Η ιατρική τελεί υπό το κράτος πανικού.

Το νοσοκομειοκεντρικό μοντέλο άσκησης της ιατρικής, που παγκοσμίως πρυτανεύει στην εποχή μας, αδυνατεί να επιτελέσει την κλασική του λειτουργικότητα. Μια λειτουργικότητα, η οποία με εκπληκτικής τεχνολογίας διαγνωστικά και θεραπευτικά μέσα αντιμετωπίζει επιτυχώς τα διάφορα νοσήματα, μετά όμως από την εγκατάστασή τους στο ανθρώπινο σώμα και εφόσον αυτά δεν είναι εξόχως μεταδοτικά.

Με απλά λόγια, η πρόληψη έχει επίμονα παραμεληθεί από τις θεαματικές εξελίξεις της Ιατρικής του τελευταίου αιώνα και η πόρτα για εμφάνιση κάποιας πανδημίας ήταν ορθάνοιχτη, οι δε δυνατότητες για αντιμετώπισή της περιορισμένες.

Τα εκρηκτικά τεχνολογικά επιτεύγματα της εποχής εξυπηρέτησαν σχεδόν αποκλειστικά την ανάπτυξη διαγνωστικών και θεραπευτικών μεθόδων που πραγματικά σώζουν ζωές, τα επιτεύγματα αυτά, όμως, δεν έχουν προσφέρει αντίστοιχη πρόοδο και στην προληπτική ιατρική, η οποία είναι ανίσχυρη, ιδίως όπου δεν διαθέτει εμβόλιο.

Αρκεί μια πολύ απλή σύγκριση της αξονικής τομογραφίας με την καραντίνα, ή της μεταμόσχευσης καρδιάς με την τήρηση αποστάσεων, για ανάδειξη της ένοχης διαφοράς ανάμεσα στο υπερσύγχρονο επίπεδο της διαγνωστικής και θεραπευτικής ιατρικής από τη μια πλευρά, και της υπολειπόμενης σε εξέλιξη, προληπτικής ιατρικής από την άλλη.

Εκτός όμως από την Ιατρική, είναι και η ευρύτερη οργάνωση της κοινωνίας των ανθρώπων που έχει ευθύνη για τη σημερινή δυσμενή εξέλιξη της πανδημίας.

Από την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος και μέχρι σήμερα, το φαινόμενο εξελίσσεται σε ένα πλαίσιο επίσης ένοχης ασυνεννοησίας μεταξύ των ίδιων των ανθρώπων, που ως αμυνόμενοι δεν έχουμε στοιχειωδώς συνασπισθεί.

Με μοναδική εξαίρεση την ΕΕ που επέδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον και στήριξε την οικονομία των κρατών-μελών της, η ανθρωπότητα εν γένει εξακολουθεί να επιδεικνύει μια ακατανόητη έλλειψη πνεύματος συνεργασίας και συντονισμού για την αντιμετώπιση της πανδημίας.

Ούτε καν η ομοιογενής καταγραφή των κρουσμάτων δεν έχει επιτευχθεί.

Μηχανισμοί όπως ο ΠΟΥ εμφανίζονται αιφνιδιασμένοι και ανήμποροι όχι να συντονίσουν αλλά ούτε καν να προτείνουν σχέδια ή και οδηγίες για την αντιμετώπιση μιας παγκόσμιας υγειονομικής κρίσης.

Κάθε κράτος αφ’ εαυτού αποφασίζει και διατάσσει για τους πολίτες του ό,τι θεωρεί σκόπιμο, πρόσφορο ή πολιτικά συμφέρον, αγνοώντας το γεγονός ότι ο ιός δεν γνωρίζει σύνορα και ότι χωρίς ενιαία αντιμετώπιση ο άνθρωπος θα εξακολουθεί να είναι ο ηττημένος στην αναμέτρησή του με ένα ον κατωτάτης βιολογικής βαθμίδας.

Συμπερασματικά, η παγκόσμια κοινότητα υστερεί στην πρόληψη και υποεκτιμά τη διάσταση του προβλήματος της πανδημίας.

Η πρόληψη στηρίζεται στο εμβόλιο, το εμβόλιο απαιτεί χρόνο, ο χρόνος κοστίζει ανθρώπινες ζωές και ο θάνατος διαλύει κοινωνίες.

Αμεση ανάγκη λοιπόν για παγκόσμιο συντονισμό.

Ο Παναγιώτης Μπεχράκης είναι πνευμονολόγος, εντατικολόγος, τ. αν. καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών και Harvard School of Public Health, διευθυντής του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδας