ΗΠΑ: Ο Μεγάλος Διχασμός

Τα τελευταία 30 χρόνια οι ΗΠΑ βαδίζουν αργά αλλά σταθερά προς τον εφιάλτη του διχασμού. Από τον Μπους (πατέρα) και έπειτα, ενώ κάθε πρόεδρος υποστηρίζει ότι πρωταρχικό του μέλημα είναι να ενώσει τους Αμερικανούς, συμβαίνει το αντίθετο.

Ο Τραμπ είναι ο πρώτος πρόεδρος όπου στη ρητορική του δεν θα βρούμε εύκολα το κάλεσμα για ενότητα. Τουναντίον, πολύ πριν διεκδικήσει την προεδρία, πρωταγωνίστησε στη θεωρία συνωμοσίας για τον τόπο γέννησης του προέδρου Ομπάμα. Είχαν πλαστογραφήσει το πιστοποιητικό γέννησής του προκειμένου να γίνει ο πρώτος αφροαμερικανός πρόεδρος;

Αλλά και ως υποψήφιος, εκμεταλλεύτηκε το κύμα των θεωριών συνωμοσίας οι οποίες διακινούνταν μεταξύ Νεοναζί, οπαδών της Λευκής Υπεροχής (White supremacy), μελών της ΚΚΚ, νοσταλγών της Νότιας (δουλοκτητικής) Συνομοσπονδίας, οπαδών της θεωρίας της επίπεδης Γης. Οχι, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν εφηύρε την Εναλλακτική Δεξιά (alt right), ούτε δημιούργησε το πεδίο του Διχασμού.

Ομως αντιλήφθηκε το κύμα και ανέβηκε επάνω ενισχύοντας το μίσος και υποδαυλίζοντας τη βία, κάνοντας αυτό το πεδίο προνομιακό του τόπο.

Η δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ δεν ήταν η πρώτη στυγνή εκτέλεση Αφροαμερικανού από αστυνομικούς. Ηταν όμως αυτή η οποία πυροδότησε τη μεγαλύτερη σε συμμετοχή, έκταση και βάθος κοινωνική εξέγερση από το 1968.

Γιατί συνέβη αυτό; Το φυλετικό ζήτημα είναι βαθύ και δεν έχει λυθεί, παρά τις όποιες μεγάλες αλλαγές που έχουν συμβεί τα τελευταία 50 χρόνια. Ο ρατσισμός είναι θεσμικός, δεν αρχίζει και τελειώνει σε έναν αστυνομικό. Υπάρχουν νόμοι ρατσιστικοί στον πυρήνα τους. Το Δικαστικό και σωφρονιστικό σύστημα αδικεί δυσανάλογα τους μαύρους. Ταυτόχρονα, τα επίπεδα φτώχειας είναι επίσης δυσανάλογα για τη μαύρη κοινότητα σε σχέση με τους λευκούς.

Στην πραγματικότητα του 2020, η πανδημία της covid-19 δημιούργησε έναν στρατό ανέργων. Η πολύ μικρή και διαχειρίσιμη ανεργία προ κορωνοϊού μετατράπηκε σε εφιάλτη μέσα σε τρεις μήνες. Οι άνεργοι πλέον φτάνουν τα 45 εκατομμύρια. Πότε θα ξαναβρούν δουλειά και με ποιες συνθήκες; Η ύφεση για πόσο θα επηρεάσει την απασχόληση; Η αβεβαιότητα της φτώχειας και της ανασφάλειας ως συνέπειες της

πανδημίας, σε συνδυασμό με την τραγική διαχείριση της υγειονομικής πλευράς (μετράμε ήδη 127 χιλ. νεκρούς) έβγαλε στους δρόμους λευκούς και Λατίνους, μαζί με τους μαύρους.

Οι τέσσερις πρώτες μέρες των διαδηλώσεων περιλάμβαναν πολλή αστυνομική βία, συγκρούσεις και πλιάτσικο, προβοκάτσιες από ένοπλους ακροδεξιούς. Τα δε αιτήματα των διαδηλωτών ήταν να δικαστούν οι ένοχοι και να αποδοθεί δικαιοσύνη για τον Τζορτζ Φλόιντ. Μια φράση έβγαινε μέσα από τον πόνο: Οι ζωές των μαύρων μετράνε (Black Lives Matter).

Ομως η εξέγερση ξεπέρασε το αυθόρμητο και δεν καταλάγιασε όταν απαγγέλθηκαν κατηγορίες για ανθρωποκτονία στον Ντέρεκ Σοβίν. Αντιθέτως, νέα αιτήματα προέκυψαν: Αλλάξτε τους Νόμους, αλλάξτε την ίδια την Αστυνομία (πλέον κυριαρχεί το Defund Police), αλλάξτε το σύστημα. Οι νέοι δίνουν τον τόνο και μαζί με το φυλετικό και οικονομικό ζήτημα αναδεικνύουν και το οικολογικό. Ρατσιστικά μνημεία αποκαθηλώνονται, η HBO προσθέτει στο «Οσα παίρνει ο άνεμος» την υποσημείωση ότι η ταινία δείχνει μια εξιδανικευμένη πραγματικότητα, συσκευασίες τροφίμων που παραπέμπουν στο ρατσιστικό παρελθόν καταργούνται, τα αντιφασιστικά βιβλία γίνονται best seller. Στη Μινεάπολις αλλάζει το σύστημα αστυνόμευσης, στο Σιάτλ μια περιοχή έξι οικοδομικών τετραγώνων αυτονομείται.

Το κίνημα προστάτευσε τον εαυτό του, περιφρούρησε τις ειρηνικές διαμαρτυρίες και σταμάτησε το πλιάτσικο αλλά και την ανεξέλεγκτη βία. Το FOX News δεν μπορούσε να συκοφαντήσει την – ειρηνική πλέον – εξέγερση.

Στη δράση έρχεται η αντίδραση. Δύο Αφροαμερικανοί στην Καλιφόρνια βρέθηκαν κρεμασμένοι από δέντρο σε απόσταση 60 χλμ. μέσα σε λίγες μέρες. Οι Αρχές υποστηρίζουν ότι είναι περίεργο να πρόκειται για πανομοιότυπες αυτοκτονίες.

Επανέρχονται οι πρακτικές λιντσαρίσματος της ΚΚΚ; Διαδηλωτές με πλακάτ «οι ζωές των λευκών μετράνε» πλαισιώνονται από πάνοπλες ομάδες, οι οποίοι δηλώνουν έτοιμοι για έναν νέο εμφύλιο ο οποίος θα λύσει αυτή τη φορά το φυλετικό ζήτημα, με την κυριαρχία της Λευκής Υπεροχής.

Μέσα σε αυτό το πρωτόγνωρο κλίμα (χιλιάδες νεκροί από την covid, εκατομμύρια άνεργοι, κοινωνική εξέγερση, πολιτική πόλωση) οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για τις κρίσιμες εκλογές του Νοεμβρίου. Οι Δημοκρατικοί, οι οποίοι επί τέσσερα χρόνια εξάντλησαν την αντιπολίτευσή τους στις κατηγορίες της προεκλογικής συνωμοσίας του Τραμπ εναντίον της Κλίντον, ελπίζουν να επανέλθουν στον Λευκό Οίκο μέσω του Τζο Μπάιντεν. Ο τέως αντιπρόεδρος προηγείται με ποσοστά από 48% ως 53%, αλλά ο Τραμπ έχει μια σταθερή βάση του 40%-43%. Στην κυματώδη – και πάντα μπροστά στις κάμερες – ζωή του έχει αποδείξει ότι είναι σκληρός παίκτης. Πολλοί στις ΗΠΑ φοβούνται ότι θα κάνει τα πάντα προκειμένου να παραμείνει στον Λευκό Οίκο. Η Κίνα, ο Σόρος, οι Αντιφά, όλοι συνωμοτούν – κατ’ αυτόν – με τους Δημοκρατικούς. Ετσι, από τη μία συσπειρώνει τη βάση του ενώ ταυτόχρονα απευθύνεται στους συντηρητικούς ψηφοφόρους δείχνοντας τον Μπάιντεν ως εκφραστή της Ακρας Αριστεράς.

Οι επόμενοι τέσσερις μήνες είναι οι πιο κρίσιμοι της σύγχρονης Ιστορίας των ΗΠΑ. Θα αρχίσουν να κλείνουν σιγά-σιγά (με έργα) οι πληγές; Ή οδηγούνται στον οριστικό διχασμό;