Στο χείλος {LF}της κατάρρευσης

Σε άλλους θύμισε τη Χιροσίμα και σε άλλους το Τσερνόμπιλ. Οι περισσότεροι θεωρούν πως η αιτία είναι ένα θανατηφόρο μείγμα αμέλειας, αδιαφορίας και διαφθοράς, κάποιοι υποθέτουν πως το φιτίλι μπορεί να άναψε από μια κακοσχεδιασμένη επίθεση σε ένα οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ, είτε από τους Ισραηλινούς είτε από οποιονδήποτε άλλο εχθρεύεται τη σιιτική οργάνωση και τους ιρανούς συμμάχους της. Για όλους όμως το ερώτημα είναι ένα: Πόσα μπορεί να αντέξει μια χώρα;

Η έκρηξη στο λιμάνι του Βηρυτού ήταν ένα τεράστιο χτύπημα ακόμη και για μια χώρα που έχει περάσει όσα ο Λίβανος: λιμούς, εμφυλίους, αεροπορικές επιθέσεις και τρομοκρατικές ενέργειες σε έναν ατελείωτο κύκλο πολιτικού χάους και οικονομικών αδιεξόδων που, όπως σημειώνει η Ουάσιγκτον Ποστ, τελικά οδήγησε μεγάλο μέρος της μεσαίας τάξης στη φτώχεια. Σε αυτά τα δεινά οφείλει να προσθέσει κανείς και το βάρος της υποδοχής 1,5 εκατομμυρίου προσφύγων από τη Συρία. Και να που τώρα η μικρή αυτή χώρα των 5 εκατομμυρίων κατοίκων αλλά και των εκατομμυρίων προβλημάτων καλείται να εξασφαλίσει στέγη στους περίπου 250.000 κατοίκους της Βηρυτού που από τη μία στιγμή στην άλλη έμειναν χωρίς σπίτι – το ένα τέταρτο του συνολικού πληθυσμού της πρωτεύουσας.

Το μανιτάρι που υψώθηκε για να μετατρέψει μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα το λιμάνι σε καπνισμένο κρατήρα και ένα τμήμα της πόλης σε ερείπια σκόρπισε τον τρόμο. Το κυρίαρχο συναίσθημα όμως τώρα είναι η οργή. «Τι άλλο μπορεί να μας συμβεί;» αναρωτιόταν ένας χρηματομεσίτης που νοσηλευόταν σε ένα από τα νοσοκομεία της πρωτεύουσας. «Εχουμε οικονομική κρίση, έχουμε πολιτική κρίση, έχουμε υγειονομική κρίση. Και τώρα μας έτυχε αυτό». Ο πρωθυπουργός της χώρας Χασάν Ντιάμπ δίνει υποσχέσεις. «Αυτή η καταστροφή δεν θα μείνει χωρίς να λογοδοτήσουν και να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι» δήλωσε.

Ο ίδιος δεν ανέλαβε καμία ευθύνη για την καταστροφή. Γύρω όμως από το υπαρξιακό ερώτημα των αντοχών μιας χώρας που έχει υποφέρει όλα αυτά τα δεινά,  περιστρέφονται και άλλα ερωτήματα, όχι λιγότερο ζωτικής σημασίας. Ακόμη και αν ο στόχος ήταν το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ, πώς συνέβη να μείνει στο λιμάνι αυτή η τεράστια ποσότητα νιτρικού αμμωνίου από το 2014 παρά τις εκκλήσεις κάποιων αξιωματούχων να απομακρυνθεί το ταχύτερο δυνατόν;

ΠΑΡΑΙΤΗΣΗ. Μια απάντηση μπορεί να δώσει η παραίτηση του υπουργού Εξωτερικών Νασίφ Χίτι την παραμονή της έκρηξης. Ο Χίτι κατηγόρησε την κυβέρνησή του πως δεν προωθεί καμία μεταρρύθμιση και προειδοποίησε πως τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα και οι εσωτερικές έριδες απειλούν να μετατρέψουν τον Λίβανο σε «αποτυχημένο κράτος». Στην έκρηξη αποτυπώθηκε αυτός ακριβώς ο κίνδυνος. Και το ερώτημα τώρα είναι εάν η άμεση συνέπεια θα είναι μια κοινωνική αναταραχή που θα βυθίσει τον Λίβανο ακόμη πιο βαθιά στην κρίση.

Το μυαλό πολλών πηγαίνει στις ογκώδεις διαδηλώσεις του 2019 ενάντια στη διαφθορά, την οικονομική κακοδιαχείριση και ένα πολιτικό σύστημα διαρκώς πολωμένο. Οι διαδηλώσεις εξανάγκασαν σε παραίτηση τον τότε πρωθυπουργό Σαάντ Χαρίρι. Αλλά η οικονομική κρίση έφερε και πάλι τους Λιβανέζους στους δρόμους τον περασμένο Ιούνιο απέναντι στον τεχνοκράτη διάδοχό του. Θα επιστρέψουν τώρα οι πολίτες στους δρόμους;.

Ισως τίποτε δεν περιγράφει καλύτερα το τελευταίο δράμα του Λιβάνου από τη φράση του λιβανοαυστραλού συγγραφέα Αντούν Ισαν: «Η αδιαφορία για τους 2.700 τόνους νιτρικού αμμωνίου στην καρδιά της Βηρυτού, είναι η ίδια που άφησε τον Λίβανο χωρίς βασικές υπηρεσίες, όπως είναι η ηλεκτροδότηση και η αποκομιδή των σκουπιδιών».