Οι αστοί τρομάξανε{CR}

Στην ψυχολογία η φαντασιακή επιστροφή κάποιου ή κάποιων σε μια περίοδο του παρελθόντος ονομάζεται καθήλωση και συχνά συνοδεύεται από την παλινδρόμηση, την υπό πίεση διάθεση επιστροφής σε παλιό τρόπο ικανοποίησης προηγούμενου σταδίου εξέλιξης.

Για την ελληνική κομμουνιστική και κομμουνιστογενή Αριστερά, για όλες τις συνιστώσες της, ο Εμφύλιος που καθόρισε την ιστορία της ήταν μια περίοδος που άνοιγε προοπτικές εξουσίας. Οχι δημοκρατικής αλλά καθεστωτικής: αν νικούσε η Αριστερά, η Ελλάδα θα βρισκόταν στο ανατολικό μπλοκ, θα γινόταν δορυφόρος της σταλινικής ΕΣΣΔ. Το όραμα της καθεστωτικής επιβολής, που ανακόπηκε από το ελληνικό μεταπολεμικό κράτος με τη βοήθεια των αμερικανικών δυνάμεων, έμεινε απωθημένο για τους ηττημένους, που άλλοι πήραν τον βαρύ δρόμο της εξορίας στα φίλια καθεστώτα, άλλοι έμειναν στη χώρα επί 25 χρόνια πολίτες δεύτερης κατηγορίας, ως το τέλος της Μεταπολίτευσης.

Η νομιμοποίηση του ΚΚΕ, αμέσως μετά την πτώση της χούντας και την ανάληψη των ηνίων της χώρας από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, βαθμιαία εξάλειψε τις διακρίσεις για λόγους πολιτικών φρονημάτων – μάλιστα η περίοδος μετά το 1981 χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από τον εκδημοκρατισμό του Δημοσίου και της πρόσβασης στο (πελατειακό) κράτος. Το διάστημα αυτό, το ΚΚΕ (με εξαίρεση το 1989) μετατράπηκε σε κόμμα καθηλωμένων νοσταλγών. Ωστόσο το κομμάτι του που είχε διαφοροποιηθεί με τη διάσπαση του 1968, το ανανεωτικό ΚΚΕ εσωτερικού, είχε οικειοποιηθεί τον δημοκρατικό δρόμο: σοσιαλισμός με δημοκρατία και ελευθερία (και Ευρώπη) ήταν το κεντρικό σύνθημα του ΚΚΕ εσωτερικού των ιστορικών ηγετών του Μπάμπη Δρακόπουλου και Λεωνίδα Κύρκου.

Φαίνεται όμως ότι η φροντίδα για τη δημοκρατική ανανέωση εξέπνευσε μετά το 1989 – όταν, εκτός των άλλων, κατέρρευσε η Σοβιετική Ενωση και τα δορυφορικά της καθεστώτα. Και η άλλοτε ανανεωτική Αριστερά, μπολιασμένη με κουκουεδογενείς, ανακάλυπτε μέσω του αριστερισμού τον ριζοσπαστισμό, ο οποίος επιζητούσε νέες συγκρούσεις. Με αφετηρία το Σιάτλ, το 1999, ένα βίαιο κίνημα κατά της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης αναζωπύρωσε την αμφισβήτηση των δημοκρατικών κανόνων. Η λατρεία της σύγκρουσης ανέστησε ακόμα μία φορά και στην Ελλάδα τον εμφύλιο ως εκκρεμότητα, ως ήττα της ένοπλης Αριστεράς που ζητούσε εκδίκηση. Πολύ σύντομα, όταν εξαρθρώθηκε η αριστερή τρομοκρατία και συνελήφθησαν οι πρωταίτιοι της 17 Νοέμβρη, υπήρξαν πολλοί από τον ευρύτερο πρώην ανανεωτικό χώρο που η καρδούλα τους χτυπούσε για την τύχη των τρομοκρατών. Η καθήλωση είχε επιστρέψει.

Λίγο καιρό μετά, μάλιστα, έπειτα από τη χρεοκοπία, η καθήλωση γιγαντώθηκε ως ΣΥΡΙΖΑ και έκανε αισθητή την παρουσία της τη δεκαετία της χρεοκοπίας, κηρύσσοντας έναν οιονεί εμφύλιο («ή εμείς ή αυτοί») και κερδίζοντας την εξουσία όχι με φροντίδα για τη δημοκρατική συνέχεια αλλά με καθεστωτική αυθάδεια. Η αυθάδεια αυτή σήμαινε περιφρόνηση των δημοκρατικών θεσμών και της διάκρισης των εξουσιών, απόπειρα ποδηγέτησης της Δικαιοσύνης και εξαγοράς ή φίμωσης του Τύπου.

Κάπως έτσι, την ώρα που ο Παπαγγελόπουλος θα ετοιμάζει την απολογία του στο ειδικό δικαστήριο και ενώ θα διερευνάται η εμπλοκή διαφόρων στο «μαγαζί» του Παππά, οι νεολαίοι του ΣΥΡΙΖΑ θα παίρνουν τα βουνά για να τιμήσουν την εμφύλια εξέγερση, που γέννησε μόνο δυστυχία – και να φαντασιωθούν τη ρεβάνς.

Γελοίο; Δεν είναι γελοίο, η αξιωματική αντιπολίτευση μιας χώρας να ασκεί τους νεολαίους της στην πολιτική βία. Τουλάχιστον, όμως, είναι η νεολαία ενός κόμματος που ετοιμάζεται να διαβεί τις Γέφυρες προς τη σοσιαλδημοκρατία.