Για μια καλύτερη παγκοσμιοποίηση

Η πανδημία του Covid-19 πυροδότησε πολλές σκέψεις για την παγκοσμιοποίηση, τα πισωγυρίσματά της σε περιόδους διεθνών αναταραχών και τα υποτιθέμενα πλεονεκτήματα αναβάθμισης του εθνικού παράγοντα. Στην πραγματικότητα η παρούσα κρίση επιτάχυνε προϋπάρχουσες τάσεις. Το διεθνές εμπόριο ως ποσοστό του ΑΕΠ – ένας από τους βασικούς δείκτες της παγκοσμιοποίησης – βρίσκεται σε πτώση από το 2012 και τα πολιτικά κινήματα κατά της παγκοσμιοποίησης έχουν γίνει πιο δημοφιλή.

Τα κινήματα αυτά έχουν ισχυρά επιχειρήματα για να μην εμπιστεύονται την παγκοσμιοποίηση, διότι η παγκοσμιοποίηση δημιουργεί πολλούς χαμένους, κυρίως στον αναπτυγμένο κόσμο. Το φαινόμενο είναι πολύ έντονο στις ΗΠΑ, όπου το μέσο εισόδημα του φτωχότερου 50% του πληθυσμού υποχώρησε το διάστημα 1980-2010. Η μετεγκατάσταση της παραγωγής ευθύνεται εν μέρει, αλλά όχι αποκλειστικά γι’ αυτό.

Πρέπει να αντισταθούμε στον πειρασμό να καταδικάσουμε την παγκοσμιοποιημένη παραγωγή στο σύνολό της. Διότι συνολικά η παγκοσμιοποίηση ευνόησε πάρα πολλούς. Εβγαλε δισεκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια. Ετσι θα πρέπει να αναζητούμε πώς θα τη βελτιώσουμε και όχι πώς θα την καταστρέψουμε. Είναι προφανές ότι πρέπει να συνεχίσουμε να πολεμάμε τις τεράστιες ανισότητες που έχουν δημιουργηθεί στις χώρες και τις κοινωνίες. Εθνικές και τοπικές αρχές θα πρέπει να υιοθετήσουν τους κατάλληλους μηχανισμούς προστασίας των εργαζομένων και των δικαιωμάτων τους. Μηχανισμούς που θα τους προσφέρουν προοπτικές για ένα αξιοπρεπές μέλλον.

Εξάλλου σοβαρές απειλές όπως ο Covid-19 και η κλιματική αλλαγή μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο σε διεθνές επίπεδο. Τα μονομερή μέτρα των κυβερνήσεων δεν αρκούν. Η πρόληψη των πανδημιών προϋποθέτει την ενδυνάμωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και όχι ανεύθυνες αποφάσεις σαν κι αυτή του προέδρου Τραμπ να αποσύρει τις ΗΠΑ από αυτόν. Ομοίως, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής χρειάζεται διακρατική συνεννόηση και αλληλεγγύη. Υπό την έννοια αυτή επενδύσεις για την έξοδο από την κρίση του κορωνοϊού που δεν θα κατατείνουν στην απαλλαγή από τον άνθρακα, μοιάζουν τελείως αντιπαραγωγικές.

Ο Χαβιέρ Σολάνα είναι πρόεδρος του ισπανικού Κέντρου για την Παγκόσμια Οικονομία και τη Γεωπολιτική, πρώην ανώτατος εκπρόσωπος Εξωτερικών της ΕΕ και γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.