Ρεαλιστική εξωτερική πολιτική

Για την Ελλάδα, η προσπάθεια διαχείρισης των διαφορών με την Τουρκία σε επίπεδο ευρωπαϊκό αποτελεί πάγια τακτική. Ακόμα και τα τελευταία χρόνια, που ο δρόμος της δεύτερης προς την Ευρωπαϊκή Ενωση μοιάζει πλέον κλειστός, η ελληνική στρατηγική δεν έχει αλλάξει. Οι ευρωπαίοι εταίροι κατανοούν της ευαισθησίες της χώρας μας – μαζί με αυτές της Κύπρου – και στο μέτρο του δυνατού λαμβάνουν θέσεις ευνοϊκές.

Τον Νοέμβριο του 2019, για παράδειγμα, οι Βρυξέλλες κατέληξαν στη δημιουργία ενός πλαισίου κυρώσεων για τις παράνομες γεωτρήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ακολούθως, στα τέλη Φεβρουαρίου εντόπισαν δύο συγκεκριμένα πρόσωπα και επέβαλαν μέτρα όπως απαγόρευση μετακινήσεων και πάγωμα λογαριασμών.

Ωστόσο, δεν είναι δουλειά ή υποχρέωση της Ευρωπαϊκής Ενωσης να δίνει λύση στα ελληνοτουρκικά, υιοθετώντας αυτό που η ελληνική κυβέρνηση ερμηνεύει ως δίκαιο. Ούτε είναι σώφρον για την ελληνική κυβέρνηση να ασχολείται μόνο με αυτό στις ευρωπαϊκές συναντήσεις, καλλιεργώντας ψεύτικες ελπίδες στην κοινή γνώμη και απέχοντας από συζητήσεις για άλλα σοβαρά θέματα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Σε τελική ανάλυση, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν έχουν μόνο δικαιώματα. Εχουν και υποχρεώσεις, για την τήρηση των οποίων δεν φημίζεται η χώρα μας.

Για την Ευρωπαϊκή Ενωση, η σημασία της Τουρκίας ξεφεύγει από τα ελληνοτουρκικά. Ο χειρισμός της προσφυγικής κρίσης και το πλέγμα οικονομικών συνεργασιών αποτελούν παραδείγματα. Σε πρόσφατο άρθρο του ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου εστίασε στις δυνατότητες αναζήτησης κοινού παρονομαστή μεταξύ Αγκυρας και Βρυξελλών παρά τις υπάρχουσες διαφορές.

Σε μια δύσκολη χρονικά συγκυρία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η Ελλάδα καλείται να συνειδητοποιήσει τι μπορεί και τι όχι να πράξει η Ευρωπαϊκή Ενωση. Προς αυτή την κατεύθυνση χρειάζεται να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην ουσία των δηλώσεων του ύπατου εκπροσώπου Ζοζέπ Μπορέλ για έναρξη διαπραγματεύσεων μεταξύ Αθηνών – Αγκυρας. Η τουρκική κυβέρνηση έχει ήδη καλωσορίσει τη συγκεκριμένη πρόταση.

Η Ελλάδα μπορεί να επενδύει στη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αρκεί να χαράσσει εξωτερική πολιτική με όρους ρεαλιστικούς και όχι αποσκοπώντας μόνο στην ικανοποίηση του εσωτερικού ακροατηρίου.

Ο δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι ερευνητής στο Begin Sadat Centre for Strategic Studies και στο ΕΛΙΑΜΕΠ και διδάσκει Διεθνείς Σχέσεις στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης